سڤیل:

هەندێك لە فەیلەسوفان تیۆریان بۆ خۆشەویستی داناوە و توێژینەوەیان لەسەر كردووە، هەندێكی تر بە چەمكێكی بێ بایەخ سەیری خۆشەویستییان كردووە، هەندێك لە زەواج رایان كردووە، هەندێك هەر بیریان لێنەكردۆتەوە، بەڵام بەدەگمەن هەبووە، كە لە زەواجدا سەركەوتوو بن، هەندێك لە نووسەران پێیانوابووە، كە فەیلەسوفان نەیانتوانیوە عەشق و حیكمەت لەگەڵ یەكتردا كۆبكەنەوە، هەڵبەتە دەستبەرداری حیكمەت نەبوون، بەڵكو لەبەرامبەر عەشقدا حیكمەتیان بەباشتر زانیوە، هەندێك لە مێژوونووسانی فەلسەفە حوكمێكی توندتر لەبارەی خۆشەویستی بەسەر فەیلەسوفان دەدەن و دەڵێن زۆربەی فەیلەسوفان لەبابەتی دڵداریدا گێل بوون و نەیانتوانیوە سەركەوتوو بن.
شكسپیر لەبارەی عەشقەوە دەڵێ "زۆربەی عەشق درۆیەكی گەورەیە"، ئێمە باسی فەیلەسوفان دەكەین، شكسپیر فەیلەسوف نییە، بەڵام زۆرن ئەو فەیلەسوفانەی كە تێڕوانینێكی شەكسپیریانەیان بۆ عەشق هەبووە، لەگەڵ ئەوەشدا ئەمە موتڵەقێك نییە، بەپێچەوانەوە نموونەی وەها لە فەیلەسوفان هەن، كە ژیانێكی تەواو ئارامیان لەگەڵ ژندا بەسەر بردووە.
سوقرات لە ژیانیدا زۆر بە هاوسەنگی لەگەڵ خێزانەكەی ژیاوە، هەموو فەیلەسوفێك دەیەوێت سوقرات بێت، بەڵام لەمەسەلەی زەواجدا هەموویان وەك ئەویان بۆ نەكرا، ئەفڵاتون زەواجی نەكردووە، هەست دەكرێت تایپی ئەفڵاتون لە زەواجدا زیاتر بەسەر فەیلەسوفانی دواتر هەبێت، نەوەك سوقرات، هەندێك لە فەیلەسوفان هەرچەندە لە ژیان بە ئارامی ژیابن، بەڵام لە زەواج دوور بوون، كانت نموونەیەكی هەرە دیارە، كانت پەیوەست بوو بە پەیوەندییە كۆمەڵایەتییەكان، بەڵام تا مردن بە تەنیایی مایەوە، كەچی هیگڵ زۆر بە ئارامی لەگەڵ خێزانەكەی ژیاوە، ماركس لەزەواجدا سەركەوتوو نەبوو، نیچە زەواجی نەكردو لە خۆشەویستیشدا سەركەوتوو نەبوو.
دیكارت چەندین جار عاشقبوو، بە دەرەجەیەك كە تا ئێستا نەزانراوە، چەند ژن لە ژیانی ئەودا هەبووە، نووسەری ئەمریكی ئەندرۆ شافێر چەند نموونەیەكی تر لەكتێبێكیدا كە تایبەتە بە فەیلەسوفان و چەمكی عەشق، نموونەی چەند فەیلەسوفێكی تر دەهێنێتەوە، لەوانە فەیلەسوفی رۆشنگەری دیدرۆ، دیدرۆ كە خاوەن ئینسكلۆپیدیایەكە، چەندین ئەزمونی لەبارەی خۆشەویستی هەیە، بەڵام ئەزمونەكانی هەر زوو لەدوای یەكتر فەشەل دەهێنن، سەرەتا دیدرۆ عاشقی كچێكی بەرگدرووی هەژار دەبێت، هیچ بیانویەك بۆ قسەكردن لەگەڵیدا نادۆزێتەوە، تەنها ئەوە نەبێت بەبیانوی جلوبەرگ دورین، بانگی ماڵەكەی خۆی دەكات، كچە نازانێت ئەوە دیدرۆی فەیلەسوفە، بەڵام بە گاڵتەوگەپی دیدرۆ سەرسام دەبێت، دوای چەند جارێك یەكتر بینین، ئامادە دەبێت شوو بە دیدرۆ بكات، بەڵام لەگەڵ دیدرۆدا بەختەوەر نابێت، چونكە دیدرۆ دڵپیسی لێدەكات و رێگەی كاركردنی پێنادات، دواتر دیدرۆ بە دوای ژنی تر دەگەڕێت و ژنێكی دەوڵەمەند دەدۆزێتەوە، كەچی بۆی دەردەكەوێت كە ئەو ژنە خیانەتی لێدەكات، سێیەم ژن لە ژیانی دیدرۆدا ئافرەتێك بوو كە جوانترین نامەكانی دیدرۆ بۆ ئەو ئافرەتە رەوانەكراوە، بەڵام ئەو ژنە زوو كۆچی دوایی دەكات.
فەیلەسوفی ماركسی فەرەنسی ئەلتۆسێر، ئافرەتێكی خۆشدەوێت، دواتر زەواجی لەگەڵ دەكات، ئافرەتەكە چەند ساڵێك لەئەلتۆسێر گەورەتر دەبێت، دواجار ژیان لەلای ئەو ژن و مێردە دەبێتە دۆزەخێك و دواجار ئەلتۆسێر ژنەكەی خۆی دەكوژێت، دوای ساڵانێك لەدەستگیركردن كە ئەوكات بە تەواوی عەقڵ لەدەست دەدات، ئەلتۆسێر تا مردن هیچ نانوسێت و لەساڵی 1990 كۆچی دوایی دەكات.
ئۆگست كۆنت كە باوكی كۆمەڵناس و ئەو تێرمی سۆسیۆلۆژیای داناوە لەگەڵ ژناندا زۆر بەدبەخت بووە، چارەی لەلای ژنان نەویستراو بووە، بۆیە بە ناچاری توشی ئافرەتێكی لەشفرۆش دەبێت، دواتریش زەواجی لەگەڵ دەكات، بەڵام ئەو ئافرەتە بەدڵی خۆی یاری بە كۆنت و بیرۆكە كۆمەڵایەتییەكانی دەكات، تا كار دەگاتە ئەوەی هەر كاتێك كۆنت پارەی هەبووایە لەگەڵی دەخەوت و ئەگەر پارەشی نەبوایە وەك موشتەرییەكانی مامەڵەی لەگەڵ ئەو زانایە دەكرد، كۆنت بە دەست ئەو ژنەوە وەك شێت ژیاوە، تا ئەوكاتەی تەڵاق لەیاسادا رێگەی پێدەدرێت، كۆنت بە سەرگەردانی دەژیت و دواتریش تەڵاقی دەدات. دواجار نموونەی سارتەر دەهێنینەوە، ئەویش بەكردارەكانی نا، بەڵكو بە قسەكانی، سارتەر لەگەڵ ئەوەی بە نێگەتیڤ باسی خۆشەویستی ناكات، یان بەشێوەیەكی تر بڵێین بەشێوەیەكی تەقلیدی باسی ناكات، كەچی لەبارەی عەشقەوە دەڵێ "خۆشەویستی هەر دەم لەكەنارەكانی مردنەوە دەژیت، بەڵام ژیانی مرۆڤایەتی ناچارمان دەكات بۆ ئەوەی بژین عەشق بكەین".