دەنگی هانی و ئۆپێرای كوردی  
 

موزیسیان: سەركەوت بورهان

هانی شۆخ و شەنگ و هونەرمەند بەقەد جوانیەكەی دەنگێكی ئەكادیمی و زانستی و پڕتۆنی هەیە، بۆیە بەلامەوە گرنگە بەشێوەیەكی (زانستی موزیكی) كەمێك لەدەنگی هانی بدوێم و ئەوە بڵێم كە هانی جیا لەئازایەتی و جورئەتی خۆی، پێكهاتەی دەنگی وا هەڵكەوتوە كە بەهرەیەكی زۆری تێدایەو خۆیشی خۆشبەختانە توانیویەتی ئەو بەهرەیە بقۆزێتەوەو سوودی لێوەربگرێت بۆ خزمەتی هونەری گۆرانیگوتن، لەراستیدا دەنگی هانی دەنگێكی سروشتی و پڕ تۆنە، واتە كەمترین دەنگی دەستكردو تۆنی دروستكراو بەكاردەهێنێت، بۆیە كاتێك كە گوێبیستی دەنگی دەبیت، واهەست دەكەیت گوێ لەئامێرێكی موزیكی (تۆن جێگیر) دەگریت، پەڕینەوەو بازدان و سەركەوتن و داكەوتنی تۆن و دەنگە موزیكیەكان و رێكوپێكی لەڕیتم و دڵنیابوون لەوتنێكی جوانی سكێڵ و پەیژە جیهانی و رۆژهەڵاتییەكان لای هانی مایەی قسەكردنێكی زۆرە، چونكە هانی زۆر شارەزایانەو لێهاتوانە یاری لەسەر تۆنەكانی موزیك و (ئۆكتاف)ەكان و گڕی و تیژی و كورتكردنەوەو درێژكردنەوەیان دەكات و شارەزایانەش لەگەڵ ڕیتم و میلۆدی و سكێڵەكان هەڵسوكەوت دەكات كە ئەو تواناو شارەزاییە لەناو زۆر لەگۆرانیبێژی تری كورد بەدی ناكرێت، بۆیە من وادەزانم دەنگێكی شازو دەگمەنە لەو بوارەدا، چونكە دەنگێكی كۆڕاڵی و تا رادەیەكی بەرزی ئەكادیمیە و دەتوانین لەدەنگی وەكو هانیەوە بنەمای (ئۆپێرای كوردی) دروستبكەین، ئەگەر مەبەستمان بێت، ئەمەش لەشێوازی هەناسە خواردنەوەو پشووەكان و درێژكردنەوەی پیت و دەنگەكان و دەربڕینەكەیدا دەردەكەوێت، كە تاچەند ئەم دەنگە دەنگێكی هونەری و زانستیە، بەكارهێنانی چەندین شێوازو نیشانەی موزیكی لەدەنگی هانیدا دڵنیامان دەكاتەوە لەوەی كە زۆر شارەزایە، بەكارهێنانی نیشانەكانی وەكو (piano ،forte ،glissando ،diminuendo ....هتد) لەكاتی گۆرانیگوتندا شێوازی دەربڕین دەگۆڕێت و لەكاتی بیستندا ئاسودەمان دەكات و هەست بەوە دەكەیت كە رستەو وشەو پیتەكان مافی خۆیان پێدراوەو پڕ بەباڵای میلۆدیەكان دانیان پێدا دەنێت. گۆرانیبێژە كوردەكان زۆر كەم خۆیان لەو نیشانانە دەدەن و بەكاری دەهێنن لەكاتی گۆرانیگوتندا، بەڵكو لەسەر یەك شێوازی دەربڕین دەڕۆن و كۆتایی بەگۆرانیەكە دەهێنن، ئەمەش جۆرێك لەزبری و ڕەقی دەداتە گوێمان و تووشی بێزاری و بگرە زۆر جاریش هەڵچونمان دەكات، جیا لەمانە هانی دەتوانێت دەنگی خۆی تێكەڵ بە(هارمۆنی) بكات و جوان گونجاندن لەگەڵ دەنگە هارمۆنیەكاندا بكات، كە بەراستی ئەمەش سەرمایەكی مەزنە كە هەیەتی.
سەبارەت بە دوا سێدی هانی كە لەلایەن هونەرمەند (هەڵكەوت زاهیر)ەوە بۆی ئامادە كرابوو، بەس نیە بۆ ئەوەی دەنگی هانی تێدا هەڵبسەنگێنین، بەمانایەكی تر دوا سێدی هانی دەنگی ڕاستەقینەی خۆی نەبوو، بەداخەوە لەو سێدیەدا هانی نەیتوانیوە تواناو راستەقینەیی دەنگی خۆی دەرخات، چونكە ئەم دەنگە پڕیەتی لەرۆحیەت و وروژاندن لەرێگای دەربڕین و تەكنیكەكانی دەنگیەوە، واهەست دەكەیت لەو سێدەیەدا بەدەست چەند ریتم و میلۆدیەكی عەرەبی و بیانیەوە گیرۆدەیەو پەلەقاژە دەكات بۆ ئەوەی دەنگی خۆیمان پێ ئاشنا بكات و سەرساممان بكات بەو تۆن و رۆحیەت و دەربڕینەی كە لەناخی خۆیدا چەكەرەی كردوە، بۆیە ئەوەی من لەسەر هانی دەیڵێم لەسەر بنەمای دوا سێدی نیە، بۆیە زۆرین ئەوانەی چاوەڕوانی ئەوە دەكەین (هانی) هانیە راستەقینەكەبێت، نەك ئەو (هانی)یەی كە لەدوا سێدیدا گوێمان لێی بوو.
 

 
Copyright 2009 - 2010 All rights reserved to Civilmag.com