سڤیل: زانا دڵشاد دزەیی

هونەرمەند پەیمان عومەر یەكێكە لەدەنگە پێشەنگەكانی شاری سلێمانی و دوانزە ساڵە كوردستانی جێهێشووە، ئێستا بەسەردانێك لەگەڵ كچە تاقانەكەی (یارا خان) گەڕاوەتەوە كوردستان و دەیەوێ لەو سەردانەیدا ئامادەكارییەكانی گەڕانەوەی یەكجارەكی بۆ كوردستان جێبەجێ بكات، كە دەڵێت "هەم من و هەمیش كچەكەم (یارا) بڕیارمانداوە بۆ یەكجارەكەی بگەڕێینەوە بۆ كوردستان". پەیمان عومەر لەو دیمانەیەیدا لەگەڵ (سڤیل) باسی لایەنە تایبەتییەكانی خۆی دەكات و ئاماژەش بەهۆكاری جێهێشتنی كوردستان كرد و دەڵێت "لەساڵی 1989 بەكارەساتی غاز سوتام و لەساڵی 1998 بەمەبەستی ئەنجامدانی نەشتەرگەری بەناچاری چوومە وڵاتی نەرویج، هەرچەندە بڕیارم نەدابوو كە نەگەڕێمەوە، بەڵام كچەكەم لەوێدا چووە قوتابخانە، لەبەرئەوە وام پێ باش بوو بمێنمەوە".
هونەرمەند پەیمان عومەر لەساڵی 1979 لەیەكەم فیستیڤاڵی مۆسیقای جیهانی لەبەغدا لەگەڵ تیپی مۆسیقای سلێمانی بەشداری كرد و گۆرانی (لەباخا)ـی حەسەن زیرەكی دووبارە گوتەوە، دوای ئەوە چەندین گۆرانی لەگەڵ تیپی مۆسیقای سلێمانی تۆماركرد و بووە دەنگێكی تازە و پێشەنگ، ئەو گوتی "لەساڵی 1978 وەك كۆرس لەتیپی مۆسیقای سلێمانی بەشداریم لەگۆرانییەكی هونەرمەندان حەسەن گەرمیانی و عوسمان عەلی كرد، دواتر گۆرانی (باخی دڵ)ـم تۆماركرد، كە لەلایەن مامۆستا ئەنوەر قەرەداخی ئاوازەكەی بۆ دانرابوو، بەو گۆرانییە لەناو خەڵك ناسرام، هەروەها دوای ئەوە چەند گۆرانییەكی ترم هەر لەگەڵ ئەو تیپە تۆماركرد، كە من یەكەم هونەرمەندی ئافرەت بووم لەكوردستانی باشوور، كە گۆرانی بادینیم گوتووە، لەدووەمین فیستیڤاڵی مۆسیقای جیهانی لەساڵی 1980 لەبەغدا ئەنجامدرا"، پەیمان عومەر تیپی مۆسیقای سلێمانی بەماڵی خۆی دەزانێت، لەبەرئەوە دەڵێت "هەر كاتێكیش بگەڕێمەوە بۆ كوردستان لەگەڵ ئەو تیپە كار دەكەمەوە، بەمدواییە هەر چ كارێكم كردبێت، وەك رێزێك بەناوی تیپی مۆسقای سلێمانیم كردووە".
پەیمان بیرەوەری منداڵیی خۆی دەگێڕێتەوە، ئەوكاتەی لەگەڵ تیپی مۆسیقای سلێمانی لەسەر شانۆ گۆرانی گوتووە، "لەساڵی 1979 لەپۆڵی شەشەمی سەرەتایی دەمخوێند، كە لەسەر شانۆ گۆرانیم گوتووە، مامۆستا ئەنوەر قەرەداخی بەمامۆستا خالید سەركاری گوت، ئەو كچە زۆر منداڵە، دەترسم پەردەكە لابچێت و لەترسان لەسەر شانۆ ڕابكات، كەچی منیان بینی لەسەر شانۆ لەپێش ئەو هەموو خەڵكە بەجوولەوە گۆرانیم دەگوت، كاتێك كۆنسێرتەكە تەواو بوو، مامۆستا ئەنوەر هات نێوچەوانی ماچكردم و گوتی "شانازی دەكەم منداڵێكی ئاوا لەسەر شانۆ بەبێ ترس گۆرانی بڵێت".
پەیمان عومەر قسە لەسەر كێشەكانی رۆژانێكی خۆی دەكات، كە وەك كچە هونەرمەندێك خۆی ناساندووە، كە پێیوایە لەسەردەمی ئەودا كێشەكانی بەردەم ئافرەت زۆر زیاتر بوون، ئێستا بەشێكی زۆری ڕێگرییەكان لەبەردەم ئافرەتی هونەرمەند لاچووە، گوتیشی "رۆژی واهەبوو سەعاتی دوانزەی شەو دەگەڕاینەوە ماڵ، باشە لەڕۆژێكی وەك ئەوكات چ ئافرەتێك هەبوو بتوانێ سەعات دوانزە لەگەڵ كۆمەڵە پیاوێك بگەڕێتەوە ماڵ؟ رەنگە ئێستاش زۆر خانەوادە قبوڵی ئەوە نەكەن، كچەكەیان سەعات دوانزە بگەڕێتەوە ماڵ، ئەو شەوانەی كە مامۆستا خالید سەركار یاخود ئەنوەر قەرەداخی ئێمەیان دەهێنایەوە پێش ماڵ، دایكم دەرگاكەی ماڵەوەی بۆم حازر كردبووم، دەیگوت كچم بەهێواشی ڕابكە بۆ ژوورەوە بادراوسێیەكمان نەتبینن بەو شەوە درەنگە دەگەڕێیەوە ماڵ". ئەو هونەرمەندە بەپێویستی دەزانێ هەمووكات سوپاسی دایكی و تەواوی خێزانەكەی خۆی بكات، كە دەڵێ باوەڕ ناكەم هیچ خێزانێك و دایك و باوك و برا و كەسوكاری منی هەبوو بێت، دایك و باوكم نموونەن و تادەمرم سوپاسیان دەكەم، كە سەربەستییەكی تەواویان بۆ پێدام، بەڵام "من ئەو سیقەیەی ماڵەوەم نەدۆڕاند و وامكرد، كە زیاتر هاندەرم بن". پەیمان عومەر لەسەر گێڕانەوەی كێشەكانی خۆی بەردەوام بوو و گوتیشی "رۆژی واهەبوو لەچایخانە گۆرانییەكی من لەتەلەفزیۆن پەخشكراوە، كە براكەشم لەوێدا دانیشتووە و لەپێش براكەم خەڵك هەبووە قسەی پێ گوتوومە، كە نەیانزانیوە ئەوە برای منە. چەندین جار براكەم گەڕاوەتەوە بۆ ماڵ و پێیگوتوومە: لەشوێنێك دانیشتبووم گۆرانییەكی تۆ بەخشكرا، لەپێش من گوتیان: ئەگەر ئەو پەیمان عومەرە خوشكی من بوایە سەرم دەبڕی، دەی باشە ئەگەر براكەم كەسێكی رۆشنبیر و تێگەیشتوو نەبوایە، رەنگە لەماڵەوە قسەی ئەو خەڵكانەی جێبەجێ بكردایە و سەرم ببڕێت".
پەیمان عومەر باسی لەوەشكرد، لەساڵی 1998 بەناچاری كوردستانی جێهێشت، كە ویستوویەتی نەشتەرگەری بۆ شوێنە سوتاوەكانی لەشی ئەنجام بدات، كە لەساڵی 1989 بەكارەساتی غاز نیوەی لەشی سووتا، گوتی "بڕیار بوو لەڕێگەی هێرۆخان كارەكانم بۆ جێبەجێ بكرێ و بچمە دەرەوەی وڵات و نەشتەرگەری بۆ لەشم بكەم، بەڵام كارەكە واڕێكنەكەوت، لەسەر حیسابی خۆم رۆیشتم بۆ وڵاتی نەرویج، كە هەر شەش مانگێك نەشتەرگەریەكم بۆ ئەنجام دەدرا، بەڵام لەبەرئەوەی كچەكەم لەنەرویج چووە قوتابخانە، كە ئێستا لەقۆناخی ئامادەییە، نەمتوانی بگەڕێمەوە كوردستان". ئەو رازیە بەو جوانكارییەی كە بۆی كراوە و دەستكێشەكانیشی لاداوە، بەڵام دەڵێ هێشتا شوێنەكەی ماوە، ئەو دەستكێشانەی كە بووە رەمزێك لەپەیمان عومەر، بەشێوەیەك كە وەك خۆی دەڵێ "من بۆ سوتان دەستكێشم لەدەستكرد، كەچی خەڵكانێك بۆ جوانی بووە مۆدە و لاساییان دەكردمەوە و لەدەستیان دەكرد"، پەیمان عومەر هەر لەسەر ئەو دەستكێشانەی، كە وەك یادگارییەك هەڵیگرتوون، نوكتەیەك دەگێڕێتەوە و دەڵێت "كۆمەڵە گەنجێك لەكەمپێك دەبن، دیارە ئەو گەنجانە زۆر رەزیل دەبن، یەكێكیان دەڵێ گۆرەویەكەم ئەوەندە كونی تێكەوتووە، وەك دەستكێشەكەی پەیمان عومەری لێهاتووە".
پەیمان عومەر وەك خۆی ئاماژەی كرد، لەبەر سەرقاڵبوونی بەكاری هونەرییەوە، بیری لەژیانی تایبەتی خۆی و منداڵ دروستكردن نەكردۆتەوە، (یاراخان) كچە تاقانەكەی پەیمان عومەرە و ئێستا لەقۆناخی ئامادەیی دەخوێنێت، پەیمان عومەر دەڵێت "كچەم بەهەموو دنیا نادەم، ئەو چاوێكمە و هونەر چاوەكەی ترمە".
بەبڕوای ئەو هونەرمەندە هەر هونەرمەندێكی ئافرەت لەسەر رێچكەی رەسەنایەتی و دابونەریتی میللەتەكەی لانەدا، ئەوا پێشكەوتووترین ئافرەتی هونەرمەندە، كە دەڵێت "ئافرەتە هونەرمەندی لەو نموونەیەمان هەیە، هەشمانە زۆر لەهونەرەوە دوورە و تەنیا ئامانجیەتی لەشولاری خۆی دەربخات، زۆر بەداخەوە ئافرەت زۆر لەوە گەروەترە، كە تەنیا بۆ نمایشكردنی لەشولاری خۆی لەسەر شانۆ ببینێت، ئەگەر كەسێك پێی خۆش بوو گوێ لەدەنگم بگرێ، من ئەوەم زۆر بەلاوە گەورەترە هەتاكو سەیری لەشولارم بكات، بەڵام من بەگشتی پێموایە ئێستا هونەری كوردی لەگێژاوێكی قوڵدایە، ئەگەر فریاری نەكەون، رەنگە لەوە خراپتریش بێت". پەیمان عومەر گلەیی لەهونەرمەندە پیاوەكانیش هەیە، كە لەبری چارەسەری بۆ ئەو گێژاوە، خەریكی ئاواز دزینن، "باهەر باسی ئافرەت نەكەین، پیاوەكانیش ئێستا لەئافرەتەكان خراپترن، كێشەی ئێمە ئەوەیە كەلتووری كوردیمان فڕێداوە و گۆرانییەكی ئینگلیزی و بیانی دەهێنن و دەیكەن بەكوردی، هەموومان دەزانین ئەوە كوردی نییە و دزراوە، ئێ باشە ئێمە كە لەبواری كەلتوور و رەسەنایەتی و میلۆدی كوردی دەوڵەمەندین بۆچی خۆمان خەریكی ئاوازی بیانی بكەین؟ كەسانی مۆسیقی زۆر باشمان هەیە، پێویستە ئەوانە بەرپرس بن لەچارەسەركردنی ئەو گێژاوە، لەبەرئەوەی دانیشن تەقیمی كەسانێك بكەن، كە گۆرانییەكی فارسی یاخود عەرەبیان كردووە بەكوردی و پێیان بڵێن هونەرمەندی گەورەی كورد".