سڤیل: زانا دڵشاد دزەیی

هونەرمەند حەسەن گەرمیانی لەساڵی 1945 لەگەرمیان لەدایكبووە و لەساڵی 1965 پەیمانگای كشتوكاڵی لەسلێمانی تەواوكردووە و نزیكەی 31 ساڵ مامۆستا بووە، ئەو لەساڵی 1972 لەیادی یانزەی ئازار لەهۆڵی (خود) لەبەغدا بۆ یەكەمجار گۆرانی (كەمەرەشل) و (مەیلەنگێنە)ی گوت و هەر لەگەڵ بڵاوبوونەوەی ئەو دوو گۆرانییە لەتەلەفزیۆنی بەغدا ناوبانگی دەركرد، لەساڵی 1997 كوردستانی جێهێشت و ئێستا لەوڵاتی نەرویج نیشتەجێیە و خاوەن سێ كوڕ و كچێكە.

كە كۆتاییەكانی هەفتاكان هونەرمەند حەسەن گەرمیانی گۆرانی "دیسان بارانە"ی گوت، هەست و سۆزی هەموو كوردێكی وروژاند، ئەو كات چەند ساڵێك بوو شۆڕشی ئەیلول توشی نسكۆ ببوو، هاوكات چەند ساڵێكی كەمیش پاش هەڵگیرسانەوەی شۆرشێكی تری كوردستان بوو، ئەو كاتانە دیسان بارانە بە رەمزی دیسانەوە شۆرش و فیداكاری لەقەڵەم دەدرا، (یارم باری كرد نەگەیشتمە كۆچی)ش بە ئاماژە بۆ نسكۆی شۆرش دەخوێندرایەوە، بۆیە ئەم گۆرانییە زۆر زوو جێگای لە دڵی هەموو تاكێكی كورد كردەوە و ئێستاش كە ئەو گۆرانیە پەخش دەكرێ، بەتایبەتی جیلی كۆن نوقمی یادەوەرییەكانیان دەبنەوە و دەگەڕێنەوە بۆ ئەو رۆژانەی كە ئەو گۆرانییە كاریگەری لەسەریان هەبوو.
هونەرمەند حەسەن گەرمیانی، كە لە وڵاتی نەروێج دەژی تائێستا دووجار سەردانی كوردستانی كردۆتەوە و دووەم سەردانیشی لەسەرەتای ساڵی 2010 ئەنجامدا، لەو دیمانەیەی لەگەڵ (سڤیل) قسە لەسەر هونەر و هەندێ لایەنی تایبەتی خۆی دەكات، گوتی "سەردانی دووەم بۆ كوردستان بەمەبەستی بەسەركردنەوە و هەندێ پرسەی خزم و كەسانم بوو، گوتم باخزمەكان گلەیی ئەوەم لێ نەكەن و بڵێن لەخۆی دەرچووە، چونكە وادەزانن هەركەسێك چووە دەرەوە دەبێتە ملیۆنێر و پڕۆفیسۆر، ئێمە هەر ئینسانە سادە و ساكارەكەی كوردستانین".
سەرەتای كارەكانی و دەنگی هونەرمەند حەسەن گەرمیانی لەناو تیپی مۆسیقای سلێمانی سەری هەڵدا، ئەو دەنگەی چەندین ساڵە بەبێ روخساری هونەرمەندەكە هەر ماوەتەوە، حەسەن گەرمیانی دەڵێت "ئێمە لەتیپی مۆسیقای سلێمانی هەموومان وەك خوشك و برا دەژیاین، مامۆستا ئەنوەر قەرەداخی و خالید سەركاریش مامۆستامان بوون، ئێمە بۆ مەبەستێكی نەتەوەیی دەڕۆیشتین گۆرانیمان دەگوت و بەشداری فیستیڤاڵەكانمان دەكرد، لەبەرئەوەشە بابەتەكانمان هەمووی شاكار بوون"، حەسەن گەرمیانی كە بەگۆرانی (دیسان بارانە) دەناسرێتەوە، ئەو گۆرانییەی كە لەساڵی 1979 پلەی یەكەمی لەبەغدا بەدەستهێنا، دەڵێت "گۆرانی دیسان بارانە فۆلكۆرە و من مەقامی قەتارم بۆی زیاد كرد، مامۆستا ئەنوەر قەرەداخیش جلێكی كوردی زۆر جوانی لەبەركرد و لەیەكەم فیستیڤاڵی بەغدا پێشكەشمان كرد، پێشتریش ئەو گۆرانییە لەگەرمیان دەگوترا، لەسلێمانی و كۆیەش دەگوترا، وابزانم شەش تاحەوت جۆرە (باران بارانە) هەیە، بەڵام من كردم بە(دیسان بارانە)، باران لەحیساباتی روانگەی ئەو سەردەمە واتا شۆڕش، دیسانە شۆڕش هاتەوە، لەو سەردەمە كۆمەڵێك گۆڤاری هونەری لەبەغدا هەبوون، یەكێك لەوانە (ئیسارە)، دێتە بیرم گۆرانییەكەی منیان بەكوردی نووسی بۆوە و تیپی مۆسیقای سلێمانی بەپلەی یەكەم دەستنیشانكرا، من سوپاسی تیپی مۆسیقای سلێمانی دەكەم، كە خزمەتی منیان كرد و وەفایان هەر لەلامە". گەرمیانی كه به هونەرمەندێكی رەسەنی كورد دادەنرێت، ئەویش پەیمان عومەری بەهونەرمەندێكی رەسەن وەسف كرد و گوتی "ئەوكاتیش پەیمان عومەر دەنگی زۆر خۆشبوو و بابەتەكانی ئێستای شایەدی ئەوەی بۆ دەدەن، بەڵام نازانم شانس دەور دەبینێ یان رۆژگار، چونكە ئەویش تارادەیەك بۆی نەهات، بەڵام ئەوەی پەیمان عومەری لەكچەكانی تر جیادەكردەوە دەنگە كوردییەكەی و ئەسالەتەكەی بوو، ئەشهەدوو دەنگێكی زۆر كوردی هەبوو".
حەسەن گەرمیانی دەڵێت هەموو شێوازە مەقامەكان دەڵێم و ئەوانەی لای گەرمیانیش دەڵێم وەك ئەللا وەیسی، قەتار و خاوكەر، خورشیدی، ئای ئای، حەزیشم لەنەهاوەندە، گەرمیانی پێشیوایە ئەوانەشی كە دەڵێن "هیچ كەس مەقامی ئەللا وەیسی خۆش نەگوتووە، جگە لەعەلی مەردان" تەنیا لەخۆشەویستیدا ئەو قسانە دەكەن و گەرمیانی ئەوەش دەڵێت "منیش حەزدەكەم بڵێم كەس وەك مامۆستا عەلی مەردان مەقامی ئەللا وەیسی ناڵێت، چونكە ئەو دەستپێشخەر بووە و توانی مەقامی ئەللا وەیسی زیندووبكاتەوە و حەقی رێزی هەیە، بەڵام بۆچوونی تریش هەن و ئیتریش هەبووینە ئەللا وەیسیان بەجوانی گوتووە، بەڵام چونكە ئەو دەستپێشخەر بوو لەزیندووكردنەوە، لەبەرئەوە زیاتر عەلی مەردان بۆتە هێما، وەك حەیرانەكەی هەولێری لێهاتووە، كە لەپێش مام رەسول حەیران لەلایەن چەندین كەسێكی دیكە گوتراوە، بەڵام مام رەسول گەردی وەك دەستپێشخەر كە لەرادیۆ حەیرانی گوت بووە پێشەنگ".
گەرمیانی ئاماژەی بۆ ئەوەشكرد، واچاكترە هەموو بوارەكان بۆ هونەرمەند لەباربێت، ئینجا دەستبكات بەگۆرانی، ناكرێ هونەرمەند فشار بخاتە سەر خۆی، "منیش هەر لەبەرئەوە جارێ بۆم نەگونجاوە وەك جاران بەرهەمم هەبێت، بۆ مەسەلەی كلیپكردنیش من حەساسم، كلیپێك كە دەبێت لەگەڵ تەمەن بگونجێ، كلیپیش بەقەت فیلمێك پارەی تێدەچێ، كێ ئەو خەرجیەم بۆ دابین دەكات، خۆ ناكرێ هونەرمەند هەموو شتێك لەسەر گیرفانی خۆی بەرهەم بهێنێ، ساڵی پار لەسەر حیسابی خۆمان كۆمەڵێك گۆرانی و موزیكمان تۆماركرد و زەرەرمان كرد، ئێ باشە بۆ زەرەر بكەین، تاكەی زەرەرە بكەین؟ مادام لێی ناخۆین بازەرەریش نەكەین"، هەرچەندە نایەوێت قسە لەسەر موزیك و گۆرانی ئێستای كورد بكات، بەڵام ئەو لاساییكردنەوەیەكی زۆر لەلای هونەرمەندە گەنجەكان بەدی دەكات "هەندێك ساڵ باش دەچینە پێشەوە و هەندێ ساڵیش دوادەكەوین، بەڵام من پێموایە لەبەرئەوەی ئەوەندەی كە حەز بەلاساییكردنەوە دەكەین و ئیشەكانی خۆشمان سەقەت كردووە، ئێمە كوردین خاكیان داگیركردووین، بۆچی رێگە بدەین هونەریشمان داگیر بكەن؟ كە لاساییكردنەوەكەش دەكەین بەسەقەتی دەیكەن، ناتوانین وەك ئەوان بكەین".
گەرمیانی ئەوەشی ئاشكرا كرد، زۆر حەز دەكات بگەڕێتەوە كوردستان و ژیانی لادێیەكی كوردستانی پێخۆشە، دەڵێ كوردستان دایكە و نیشتیمانە، ئەگەر بشمری ئەو هەر دەتگرێتە خۆی، حەسەن گەرمیانی دەشڵێ "بەڵام ئێمە جارێك لەكوردستان هەڵكەندراین و لەدەرەوە دروست بووینەوە، ئێستا كە بێمەوە كوردستان دیسان دەبێت هەڵكەندرێینەوە، چونكە ئێمە دەمێكە لەنەرویج دەژین و خۆم و خێزانم ماڵ و منداڵەكانم هەر هەموویان لێرە ئیش دەكەن، ئایا ئەگەر ئێستا بگەڕێینەوە كوردستان هەمان ئەو ژیان و بژێوەمان دەبێت؟" حەسەن گەرمیانی لەسەر ئەو باسە بەردەوام بوو و ئەوەشی گوت "هەرچەندە لەدەرەوەی وڵاتی خۆم غەریبم، بەڵام ئەوان رێز لەخۆم و هونەرەكەم دەگرن، كە سەیری بابەتەكانیان كردم یەكسەر منیان كرد بەئەندامی یەكێتی هونەرمەندانی ئەوروپا، بەبێ ئەوەی تاقیم بكەنەوە، كەچی دێیتەوە وڵاتەكەی خۆم، ئەو وڵاتەی كە ماندووبوونی زۆرم تێدا بینیووە، وەختێك من مامۆستا بووم مووچەمان نەبوو، ئێستاش بگەڕێمەوە ناو هەمان ناڕەحەتی؟ ناتوانم تەمەنم 65 ساڵە تاقەتم نەماوە، مافی ئەوەم هەیە تۆزێك ئیسراحەت بكەم و فریای یادەوەرییەكانی خۆم بكەوم".
لەساڵی 1963 ئەو ساڵە بوو، كە ماڵی حەسەن گەرمیانی تێدا سووتا و وەك خۆی دەڵێ هەندێ شتی بەنرخم لەدەستچوو، هەروەها لەساڵی 1991 ماڵەكەی لەناحیەی خەبات تاڵانكرا كە "زۆر یادەوەری و شتی بەنرخم فەوتان، یەكێك لەوانە دوو پەرتوكی زانستیم نووسی بوو، كە لەكۆمەڵێك سەرچاوەی باشەوە سوودم وەرگرتبوو، لەگەڵ كۆمەڵێك كاسێت و ڤیدیۆ"، حەسەن گەرمیانی، كە گەنجێكی بەمۆدە و جوان بووە لەبارەی عەشق و دڵداری كچانیشەوە دەڵێ "من بەلای دڵداری كچان نەدەڕۆیشتم، تەنیا عەشقی ئەوەم هەبوو كەی خاكی كوردستان لەژێر دەستی داگیركەران دێتە دەرەوە و میللەتەكە رزگاری دەبێت، ئێمە گەنجی خۆمان لەپێناو شتێكی جوان دانا، ئەویش عەشقی نیشتیمانەكەمان بوو".