سڤیل: قائید میرۆ مزووری

"لەبەر نەبوونی لەفاف بە كراسی نەخۆش برینپێچی كراوە"

هاوڵاتیانی قەزای كەڵەك كە ژمارەیان نزیكەی 100 هەزار كەس دەبێت، جگە لەبنكەی تەندروستی، تا ئێستا نەخۆشخانەیەكیان نییە.
قەزای خەبات بە دووریی 35 كیلۆمەتر دەكەوێتە رۆژئاوای شاری هەولێر، لەهەشتاكانی سەدەی رابردوو كراوەتە ناحیە و لەساڵی 2004 بۆتە قەزا، ژمارەی دانیشتوانیشی نزیكەی 100هەزار كەس دەبێت، وەك دانیشتوانەكەی ئاماژەی بۆدەكەن، خەبات لەرووی خزمەتگوزاریەوە وەك پێویست ئاوڕی لێنەدراوەتەوە، بەتایبەتی لەبواری كەرتی تەندروستیەوە، تاكە قەزای كوردستانیشە كە تائێستا نەخۆشخانەی تێدانیە.
سەڵاح سەعید، كە بەڕێوەبەری كتێبخانەی گشتی خەباتە بۆ (سڤیل) گرفتەكانی بواری تەندروستی لە شارۆچكەكەیان خستەروو و وتی "خەبات یەكەم قەزای هەرێمی كوردستانە نەخۆشخانەی گشتی تێیدا نیە، كەچی ژمارەی دانیشتوانی لەسەد هەزار كەس زیاترە و بۆ چارەسەركردنێك خەڵكەكەی دەیان كیلۆمەتر رێگا دەبڕن بۆ نەخۆشخانەكانی شاری هەولێر". سەڵاح گوتیشی "خەبات تەنیا سێ بنكەی تەندروستی هەیە، ئەویش وەك پێویست كارناكەن".
دواتر سەڵاح باسی لە كەموكوڕییەكانی هەر سێ بنكە تەندروستیەكە كرد و گوتی "كارمەندی تەندروستی زۆر كەمە، یان ئەگەر هەشبێت دەوام ناكەن، دكتۆری پسپۆری هەر نییە، لەرووی تیشك و داو و دەرمان و پشكنینی كەموكوڕی زۆری هەیە، ئەمەش بۆتە هۆی نیگەرانی لای هاوڵاتیانی خەبات".
لەو سێ بنكە تەندروستیەی لەناو سەنتەری شارۆچكەش هەن، یەكێكیان بەناوی بنكەی تەندروستی خەباتی نوێیە و لەلایەن ئەمریكیەكان دروستكراوە، تائێستا یەك نەخۆشی تێدا چارەسەر نەكراوە، كەچی بینایەكی مودێرن و ئامێری پێشكەوتووی تێدایە و ماوەی ساڵێك دەبێت قفڵ دراوە، ئەوی دیكەیان كە بەبنكەی تەندروستی هەنجیرۆك ناسراوە و ئێستا كراوەتە بنكەی سارێژ، پزیشكی ئیشكگری لێیە و ئەویش وەك پێویست نیە، چونكە وەك خەڵكی خەبات دەڵێن دوای دەوامی بنكە لەكاتژمێر دوو خەبات بێ تەندروستیە، تا كاتژمێر هەشتی شەو دكتۆرێكی منداڵان تا بەیانی ئیشكگرە. سەڵاح سەعید دەڵێ "ئەم پزیشكە بۆ ئەوە دانراوە حاڵەتی فریاكەوتن وەك رووداوی هاتوچۆ و گوللە و دووگیانی چارەسەر بكات، كەچی دكتۆری منداڵانە و هیچ پەیوەندی بەو سێ بابەتەوە نییە، چەندین جار نەخۆش چۆتە ئەو بنكەیە دكتۆری لێنەبووە، هەندێك جار دكتۆری لێیە دەرمانی تێدانیە".
دواتر بەڕێوەبەری كتێبخانەی خەبات گێڕایەوە، كە لەمانگی رەمەزاندا دوو سێ رووداوی گوللە و هاتوچۆ روویاندا، بریندارەكان گەیەنرانە بنكەی تەندروستی، بەڵام دكتۆر پێی گوتن شوفێری ئەنبۆڵانس لێرە نیە، بریندار چووەتە بنكەكە لەجیاتی لەفاف برینەكەی بەكراسی خۆی پێچراوەتەوە و لەرێگا گیانی لەدەستداوە، بۆیە هاوڵاتیان ناچارن روو لەهەولێر بكەن، بەهۆی بوونی بازگەی ئەمنی و ناخۆشی رێگاش تا نەخۆش دەگەیەندرێتە هەولێر گیان لەدەست دەدات".
هاوڵاتییەكی شارۆچكەی خەبات كە نەیویست ناوی بڵاوبكرێتەوە باسی لە لاوازی كەرتی تەندروستی شارۆچكەی خەبات كرد، كە هیچ چاودێرییەك لەلایەن حكومەتەوە لەسەر نۆرینگەكانی پزیشكی و دەرمانخانەكانی شارۆچكەكەیان نییە و هەر كەسێك بەئارەزووی خۆی رەفتار لەگەڵ نەخۆش دەكات، زۆربەی ئەوكەسانەی لەدەرمانخانەكان كاردەكەن، هیچ شارەزاییەكی ئەوتۆیان لەبوارەكەدا نییە. ئەو هاووڵاتیە گوتیشی"لەبەر نەبوونی خزمەتگوزاری پێویست لەبنكە تەندروستیەكان، هاوڵاتیان ناچارن روو لەنۆرینگەكانی ئێواران بكەن، جگە لەژمارەیەك نۆڕینگەی لا كۆڵانەكان، حەوت دەرمانخانە لەناو بازاڕی شارۆچكەی خەبات هەن و لەكاتی وەرگرتنی چارەسەر لای پزیشكی تایبەت دەرمان لەو دەرمانخانانە دەكڕن، بەڵام ئەو دەرمانخانەش یەك دوو دانەیان نەبێت، ئەوانی تر لەلایەن كەسی ناشارەزا بەڕێوە دەبرێن، هەبووە بۆڕیچی بووە ئێستا خاوەنی گەورەترین شوێنی دەرمانە، بۆ نموونە دەرمانخانەی گیایی هەیە لەپەنای دەرمانی گیایی دەرمانی دیكە دەفرۆشێت و پشكنین بۆ نەخۆش دەكات، لەخەبات كەس بەكەس نییە"!
ئەو هاوڵاتیە ئەوەشی نەشاردەوە، ئەگەر كەسێك واسیتەی نەبێت لەبنكەی تەندروستی تیشكی بۆ ناگیرێت "نەبوونی پزیشكی پسپۆر و شارە گرەفتێكی دیكەی شارۆچكەی خەباتە، زۆرجار وا رێكەوتوو گەر نەخۆش كەسێك لەبنكەی تەندروستی نەناسێت تیشكی بۆ ناگیرێت، تەنیا لەحاڵەتی زۆر پێویستدا نەبێت، دەرمانخانەكانی ناوخەبات لەلایەن حكومەتەوە چاودێری ناكرێن، بەئارەزووی خۆیان نرخ بۆ دەرمانەكانیان دادەنێن، بەتایبەتی ئەو دەرمانخانانەی شەوان دەكرێنەوە".
دكتۆر (جەوهەر محەمەد) بەڕێوەبەری بنكەی تەندروستی سارێژ لەقەزای خەبات لە لێدوانێكیدا بۆ(سڤیل) گوتی "سێ بنكەی تەندروستی لەناو سەنتەری خەبات هەن، رۆژانە ئەو بنكانە دەوامی فەرمی دەكەن و لەكاتژمێر هەشتی بەیانی تا یەكی دوای نیوەڕۆ نەخۆش بەڕێدەكەن، دوای دەوام بوشاییەك هەیە لەكاتژمێر دووی پاشنیوەڕۆ تا هەشتی بەیانی ئێشكگرمان هەیە، لەبنكەی تەندروستی سارێژ سێ بەشی كارمەندانی تەندروستی ئێشكگر خەڵكی شاری هەولێرن، دكتۆر و كارمەندی تەندروستی تاقیگە و دەرمانساز و دەرزی لێدەر و شوفێری ئەنبوڵانسی تێدایە، بەیانیانیش دكتۆری پسپۆری نەخۆشیەكانی گوێ و ئێسك و جومگەكان هەیە".
دكتۆر جەوهەر پێیوابوو ئەو برە خزمەتگوزارییەی تەندروستی بۆ خەڵكی خەبات بەگوێرەی پێویست نییە، بۆیە دەیگوت "منیش بەوە رازی نیم، بەڵام لەدەسەڵاتی مندا نیە، من پێم ناكرێ كارمەند دابین بكەم، كێشەیەكی دیكە ئیمتیازاتە، ئەو كارمەندەی ئیشكگرە 20 هەزاری پێدەدرێ بۆ پزیشكیش 30 هەزارە، كارمەندێكی تەندروستی ئەگەر لەدەرمانخانەی خۆی كاربكات دەڵێ لەبەیانی تا ئێوارە 100 دۆلار قازانج دەكەم، هاندان نییە، پزیشكیش بەو شێوەیە 12 كاتژمێری ئیشكگرە بە 30 هەزار دینار، بۆ ساڵی داهاتوو پێشنیارمان كردووە پارەیان بۆ زیادبكرێت".
دكتۆر جەوهەر گلەیی لەهاوڵاتیانی شارۆچكەی خەباتكرد، كە زۆرجار بێ ئەوەی پێویستیان بێت دەچن چارەسەر وەردەگرن، یا هەبووە شەش پلێتی بڕیوە و شەش شروبی منداڵانی وەرگرتووە. لەبارەی نەبوونی ئەنبوڵانس بەڕێوەبەری بنكەی تەندروستی ساڕێژ گوتی "تەنیا یەك جار بزوێنەری ئەنبوڵانس لەكاركەوتووە، باقی رۆژانی دیكە ئامادە بووە، ئێمە دوورترین قەزای سەر بەپارێزگای هەولێرین، نەخۆشخانەمان نییە، جگە لەسنوری قەزا و دەوروبەری زێی گەورە تا دەگاتە موسڵ، پێویستمان بە نەخۆشخانە هەیە، ساڵی رابردوو وەزیری تەندروستیمان بانگ كردووە بۆ خەبات، بەڵێنی داوە نەخۆشخانەیەكی پەنجا قەرەوێلەیی لەدروست بكات.بەڕێوەبەری تەندروستی دەوروبەر پێش ماوەیەك پێی راگەیاندین هەموو كارەكانی نەخۆشخانە كۆتایی هاتووە و تەنیا ماوە بكرێتە تەندەر بۆ دروستكردنی نەخۆشخانەیەكی گشتی".