سڤیل: شوان سدیق

هاوڵاتیەك: ئەگەر وا بڕوات كەس دەرناچێت

بەرپرسی بەشی مۆڵەت: هەركەسێك لە تاقیكردنەوەكان دەرنەچێت مانای وایە شۆفێر نییە

"ئۆتۆمبێلی T ژمارە شەش لەهێڵەكەتدا ئاگاداربە، ئۆتۆمبێلی T ژمارە نۆ لەهێڵەكەتدا ئاگاداربە و كەوتی"، ئەو كەسانەی تاقیكردنەوەیان یان بۆ وەرگرتنی مۆڵەتی شۆفێری ئەنجام دەدا، بەم شێوەیە لەدەرچوون و دەرنەچوونیان ئاگادار دەكرانەوە، هاوڵاتییەكیش دەیگوت ئەگەر وابڕوات كەسمان دەرناچین. بەرپرسی بەشی مۆڵەت لەبەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی هەولێریش رایدەگەیەنێت، ئەم سیستمە نوێیە باشترین و گونجاوترین سیستمە.
كات (9)ی سەر لەبەیانییە، ژمارەیەكی كەم لەهاوڵاتیان بە مەبەستی وەرگرتنی مۆڵەتی شۆفێری لەسەر هێڵی تاقیكردنەوە، لەگۆڕەپانی تاقیكردنەوەكانی بەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی هەولێر چاوەڕوانی بانگكردنیان دەكرد بۆ ئەنجامدانی تاقیكردنەوە، پۆلیسەكەی هاتوچۆش لەرێگەی ئامێری ئاكاداركردنەوە هاوڵاتیانی ئاگادار دەكردەوە، "تكایە كەس پێ لەسەر كێبڵەكە دانەنێت، بۆ ئەوەی تاقیكردنەوەكان بەباشی بەڕێوەبچن".
ماوەیەكە بەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی هەولێر شێوازی پێدانی مۆڵەت لێخوڕینی ئۆتۆمبێلی گۆڕیوە بۆ سیستمی نوێ، هەندێك لەهاوڵاتیان گلەیی ئەوە دەكەن، كە ئەو سیستمە لەئێستادا بۆ ئەوان شتێكی ئاسان نییە، هاوڵاتیش هەبوو سیستەمەكە زۆر بەگونجاو دەزانێت، وەك (نەرمین ئەسعەد) گوتی "تاقیكردنەوەكان بەم شێوەیە زۆر باشن، چونكە وای دەبینم ئەو پاڵەپەستۆی جارانی نەهێشتووە، ئێستاش شۆفێر دەتوانێت بەئیسراحەتی خۆی سایەقی بكات".
(نەرمین) تا ئێستا نەبۆتە خاوەن ئۆتۆمبێل، بەڵام وەك خۆی دەیگوت بەنیازم ئۆتۆمبێل بكڕم، ئەو هەر لەسەرەتاوە لەتاقیكردنەوەی رەقەم هەشت دەرچووەو چاوەڕوانی دەرچوونیش دەكات، لە تاقیكردنەوەی رەمپا"، بەپێچەوانەی ئەو كچە (كاروان عەتا)ش گوتی "ئەم شێوازە لەتاقیكردنەوە بەكەڵك نایە بۆ ئێمە، چونكە شێوازی تاقیكردنەوەكان، بە دەقە دیاری كراون، ئەمەش وا دەكات ئێمە دەرنەچین".
سەمیرە مەعروف ئافرەتێكی ترەو لەبەیانی زووەوە هاتبوو چاوەڕوانی بانگكردنی دەكرد، لەناو ژمارەیەك لەهاوڵاتیانی تر راوەستا بوو، دەیگوت "ئەم سیستمە نوێیە سیستمێكی زۆرباشە بۆ شۆفێر، چونكە هەقی خۆت دەداتێ، لەبەر ئەوە بەبڕوای من هەر كەسێك ئەگەر لەو تاقیكردنەوە دەربچێت ئەوە سایەقێكی باشە"، گۆران عەلیش لەو لاوە دەیگوت "ئەگەر وابڕوات كەسمان دەرناچین، چونكە ئێمە بەم سیستمە نوێیە رانەهاتووین، لەبەر ئەوەی رۆتینات و وردبینی زۆرە".
جیاوازی ئەم سیستمە نوییە بەراورد بە سیستمی كۆن، ئەوەیە كە پێشتر لەكاتی تاقیكردنەوەكاندا، ئەفسەرێك رادەوەستا بەدیار شۆفێرەكان، هەر ئەو ئەفسەرەش بڕیاری لەسەر تاقیكردنەوەكان دەدا، بەڵام ئەم سیستمە تازەیەی بەرنامەیەكی كۆمپیوتەری تایبەت بەخۆی هەیە، لەكاتی تاقیكردنەوەكاندا كەس چاودێری شۆفێر ناكات، وەك موقەدەمی هاتوچۆ (محەمەد رشدی) بەرپرسی بەشی مۆڵەت لەبەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی هەولێر ئاماژەی بۆكرد "گرنگی ئەم سیستمە تازەیە لەوەدایە كە هیچ دەسەڵاتی كارمەندی ئێمەی لەسەر نییە كە بەئارەزووی خۆی بڕیار لەسەر هاوڵاتیان بدات، چونكە هەموو ئامێرە و بەرنامەیەكی كۆمپیوتەری هەیە، بۆیە بەبڕوای ئێمە ئەو هاوڵاتیانەی كە شۆفێری تەواو نەبێت دەرناچێت، بەڵام شۆفێری تەواوبێت بێگومان دەردەچێت".
لەدوای كارپێكردنی ئەو سیستمە نوێیە ئەوەی كە رێژەی دەرنەچووان زۆر زیاترە بەراورد بەسیستەمی پێشوو دەبینرێت، لەو بارەوە بەرپرسی بەشی مۆڵەت لەبەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی هەولێر، گوتی "بەگشتی نسبەی دەرچوون، لەژمارە 8 لە (%50) بووە، هەروەها لە تاقیكردنەوەكانی پیتی (L) كە بە رەمپا ناسراوە، دەرچوون (%10)یە".
بەرپرسی بەشی مۆڵەت، روونیكردەوە، هۆكاری زۆر دەرنەچوونی هاوڵاتیان بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە، كە ئەم تاقیكردنەوەیە دەبێت سەرەتا شۆفێر خۆی ببەستێـتەوە، ئەگەرنا (5) نمرەی دەڕوات، نسبەی دەرچوونیش لە (%90) هەروەها پەڕینەوەی هاوڵاتیت دێتە پێش، ئەوسیستمە نوێیە فێری دەكات، كە بەر لەپەڕینەوەی هاوڵاتی دەبێت مەترێك تادوو مەتر شۆفێر بوەستێت، بۆ ماوەی سێ چركە تا پێنج چركە ئەگەر لەدوورتر رابوەستێت (5) نمرەی لێ دەڕوات".
بەرپرسی بەشی مۆڵەت لەبەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی هەولێر گوتیشی "ئەگەر شۆفێر لەكاتی تاقیكردنەوە، لەسەر هێڵ راوەستا (5) نمرەی لێ دەڕوات. دواتر كە دەچێتە سەر رەمپەكە لەرێگەی ئامێری ناو ئۆتۆمبێلەكەوە ئاگادار دەكرێتەوە، پاش سێ چركە دەتوانێ بڕوات ئەگەر نا (10) نمرەی لێ دەڕوات، دواتر ئەگەر بێت و لە (50) سانتیم زیاتر كشایەوە ئەوا (10) نمرەی تری لێ دەڕوات، ئەگەر بەتەواوی كشایەوە، ئەوە دوا دەخرێت".
بەر لە تاقیكردنەوەكان، بەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی هەولێر رێبەری ئامادەكردووە، بۆ ئەو هاوڵاتیانەی كە دەیانەوێت مۆڵەتی شۆفێری بەدەست بێنن، بەهاوكاری پۆلیسی هاتوچۆ هەموو یاسا و رێساكانیان بۆ شەرح دەكرێت، موقەدەمی هاتوچۆ (محەمەد رشدی) دەڵێت "كاركردن بەم سیستمە نوێیە دەستێوەردانی بنەبڕكردووە، جیاوازی لەنێوان هاوڵاتی و هاوڵاتییەكی تر بە یەكسانی دەپارێزێت، ئەگەر بێت هاوڵاتی شۆفێری بزانێت دەردەچێت، ئەگەرنا بەخوا دەرناچێت".
وەك بەرپرسی مۆڵەتی لێخوڕین لە هاتوچۆی هەولێر ئاماژەی بۆ دەكات، شێوازی مۆڵەتدان بەشۆفێر لە ئێستادا سیستمێكی زۆر پێشكەوتووە، چونكە ئەم سیستمەش لە وڵاتانی یابان و سین و وڵاتانی روسیا و جنوبی ئەفریقاو چەند وڵاتێكی تریش كاری پێدەكرێت. موقەدەم (محەمەد رشدی)، گوتیشی "هاوڵاتیانی روسیاو وڵاتانی تریش هیچ جیاوازییەكیان لەگەڵ ئێمە نییە، چونكە زۆر هاوڵاتی ئێمە هەن لەخەڵكی ئەوان زیرەكترن، هەمان شەقامی ئەوێ هەمان شەقامی ئێرەشە، لەبەر ئەوە چاوەڕێش ناكرێت، هیچ گۆڕانكاریەك لەو سیستمەدا بكرێت، چونكە قوربانییەكانی رووداوی هاتووچۆ لە زیادبووندایە و پێشتریش گلەیی ئەوە دەكرا كە واستەو واستەكاری هەیە، بەڵام ئێستا ئەوە نەماوە".