سڤیل: رێبوار رەزا چوچانی

زروفی ئێستا پێویستی بە نێچیرڤانە

پارتی بەچوونی بۆ كۆبوونەوە لەگەڵ یەكگرتوو پێی گەورە بوو، نەشكا، بەعەكسەوە زیاتر یەكگرتوو زەرەری كرد

فازل میرانی سكرتێری مەكتەبی سیاسی پارتی دیموكراتی كوردستان لەم دیمانەیەدا لەگەڵ "سڤیل" راشكاوانە و بەهێمنی وەڵامی پرسیارەكان دەداتەوە، دانیش بەوەدا دەنێت، كە بەشێك لەبەرپرسانی حیزبەكەی هۆكاری بەشێك لەڕووداوەكانیان دەكەوێتە ئەستۆ، بەڵام دڵنیاشە لەوەی كە ئاساننیە هەوڵ بدرێت پارتی لەعەمەلییەی سیاسی بێبەش بكرێت، چونكە وەك ئەو دەڵێت "ئەگەر فاعلەكان بیشیانەوێت، لەخۆیان رانابینن ئەو كارە بكەن".
***
سڤیل: بارودۆخی ئێستای كوردستان چۆن دەبینیت، پێتوایە بەهاری عەرەبی كاریگەری بەسەر هەرێمی كوردستانەوە هەبێت، چونكە لایەنەكانی ئۆپۆزسیۆن كاتێك باسی بەهاری عەرەبی دەكەن، بەشێوەیەك تەوزیفی دەكەن، كە كاریگەری دەبێت لەسەر دەسەڵات و جەماوەری هەرێم و بەدووریشی نازانن كە ئەو جۆرە راپەڕینانە لێرە سەر هەڵبدات؟
میرانی: ئۆپۆزسیۆن مافی خۆیەتی چۆن لەشتەكان دەڕوانێت، ئۆپۆزسیۆن دەڵێت ئەوەی لەو وڵاتانە روویدا بۆ ئێمە لێرە نەیكەین، ئۆپۆزسیۆن دەیانەوێت ئەم بەهاری عەرەبیە بەكار بهێنن بۆ تەحریزكردنی خەڵك لەدژی حوكمڕانی خۆیان، بەڵام لەلایەكی تریشەوە ئەگەر بێتەوە سەر سەنگی مەحەك، ئەوانیش وەك ئێمە لەدووڕیانەكە راوەستاون، هێشتا بڕیاریان نەداوە بۆ كام لا بچنەوە. بۆ نموونە، برایانی یەكگرتوو بە حوكمی ئەوەی كە هاوسۆزییان لەگەڵ ئیخوان موسلیمین هەیە، برادەرانی كۆمەڵ بەحوكمی ئەوەی كە هاوسۆزییان لەگەڵ ئیسلامییەكان هەیە، بەڵام ئێستا ئیخوان موسلیمین و حیزبە ئیسلامییەكان، تاغین بەسەر ئەو جوڵانەوانەی كە بەهاری عەرەبی پێكدەهێنن، تا ئێستا جگە لەهەندێك شتی گشتی كە دەڵێن ئێمە لەگەڵ تەتەلوعاتی میللەتانی ئەم وڵاتانەداین، بەڵام كە دەڕوخێن هەڵوێستیان دەگۆڕێت، هەتا حوسنی موبارەك سقوتی نەكردبوو، برایانی یەكگرتوو پیرۆزباییان لەئیخوان موسلیمین نەدەكرد، بەڵام پارتی بڕێك راشكاوانەتر گوزارشت دەكات، چونكە ئێمە بەش بەحاڵی خۆمان بەرپرسیارێتی خۆمان زیاتر دەزانین لەخەڵكی تر.
سڤیل: بە واسیتەی ئەوەی كە لەدەسەڵاتدان، بەرپرسیارێتی خۆتان بە زۆرتر دەزانن؟
میرانی: نەخێر، بە واسیتەی ئەوەی كە ئەمە مێژووی ئێمەیە، من زۆر جار بەبرادەرانی ئۆپۆزسیۆن دەڵێم، ئێمە وەك پارتی، جیاوازییەكمان هەیە، ئێمە دەستكەوتەكان هاوبەش دەكەینەوە، جاری وا هەیە لەهەندێك مافی خۆمان تەنازول دەكەین بۆ خەڵكێكی تر، بەڵام لەبەرپرسیارێتی خۆمان بەرانبەر بەم ئەزموونە، هەمیشە پشكی شێر بۆ خۆمان دادەنێین، چونكە مێژوو هی ئێمەیە، رۆژێك بەبرادەرێكی ئۆپۆزسیۆنم وت، ئەم هەرێمە وەك باڵەخانەیەك سەیر بكەن، من ئەم باڵەخانەیەم بۆ تۆ دروست نەكردووە بەتەنیا، بەڵكو بۆ خۆمان دروست كردووە، بەخورتی ناتوانن دەرمان كەن، بەڵام ئەگەر هات و میللەت گوتی تۆ ئیدارەی ئەم باڵەخانەیە باش ناكەیت، رەئییاندا كە تۆ بۆ ماوەی چوار ساڵ ئیدارەی بكەیت، من كلیلەكان تەسلیمی تۆ دەكەم، بەڵام یان دەبمە هاوبەش و هاوكارت دەبم، یان ئەو باڵەخانەیەشت لێ خراپ ناكەم، چونكە من دروستم كردووە، لەبەر ئەوە ئێمە ئەم ئەزموونە خراپ ناكەین، سبەینێ ئەگەر ئەو برادەرانە لەهەڵبژاردنێك دەربچن و دەنگی یەكەم بهێنن، دەمێنێتەوە سەر ئەو یاسایانەی كە ئەوان دایدەنێن، كە ئەم میللەتە چەند پێی رازی دەبێت، ئەگینا ئێمە وەك ئەوان نابین، هەموو شتێك بە رەش نابینین و هەموو شتێكیش خراپ ناكەین، چونكە ئێمە ئاوەدانمان كردۆتەوە، جگە لەمە ئێمە بەقەد زیاتر لەهەموو ئەندامانی یەكێك لەو حیزبانەی ئۆپۆزسیۆن، شەهیدمان داوە، كەواتە ئێمە چۆن ئەم هەرێمە كاول دەكەین، بۆیە ئێمە بەرپرسیارین بەرانبەر بەمێژووی خۆمان.
سڤیل: ئێستا ئێوە وەك پارتی، پەیوەندیتان لەگەڵ لایەنەكانی ئۆپۆزسیۆن چۆنە، چونكە وابزانم بەر لەرووداوەكانی بادینان سەردانی هەندێك لەو حیزبانەتان كردبوو، پێموایە ویستیشتان سەردانی نەوشیروان مستەفاش بكەن؟
میرانی: سەردانی كاك نەوشیروان لێت ناشارمەوە فورسەت نەبوو، بۆ پێشەكی وەرگرتنەوەی حكومەت و بەر لەمەش، بە رای من دەبێت ئێمە بە دڵ و بە گیان، سیاسەتی پێكەوەژیان پەیڕەو بكەین، ئۆپۆزسیۆنی ئێمە لەدەرەوە نەهاتوون، ئێمە خەڵكی ئەم وڵاتەین و هەمووشمان كوردین، واتە دوو خاڵی هاوبەشی گەورەمان هەیە، یەكێكیان ئینتیمای نەتەوەییە، دووەمیشیان ئنیتیمای نیشتیمانییە، یەكگرتووی ئیسلامی كوردن و خەڵكی كوردستانن، تەسەور دەكەم یەكگرتوویش وەك ئێمە پێویستە بیەوێت دەوڵەتی كوردی لەكوردستان دروست بببێت، بۆ ئەوەی من و ئەویش جێگەمان ببێتەوەو ئەویش بیەوێت حوكمڕانی بكات بەڵام بەهەڵبژاردن، هەروەها حیزبی شیوعی كوردستانی و كۆمەڵ و گۆڕانیش، بێجگە لەئەحزابی نەتەوەكانی تر وەك ئاشووری و كلدان و توركمان. من سەردانكردنی یەكتر بەكارێكی پێویستی دەزانم، مادام یەكمان قبووڵ كردووە، دەبێت سیاسەتی پێكەوەژیان پەیڕەو بكەین لەچوارچێوەی دەستووردا، كە بەداخەوە ئێمە ئێستا لەكوردستان دەستوورمان نیە، بۆیە من پێموایە دەبێت ئێمە هەموومان بەئۆپۆزسیۆنیشەوە، دەستووری هەرێمی كوردستان دوا نەخەین و بەزووترین كات تەوافوق لەسەر ئەو دەستوورە بكەین، بۆ ئەوەی ئەم دەستوورە سنوورێك بۆ هەموومان دابنێت، بۆ ئەوەی هیچمان چ ئێمە و چ ئۆپۆزسیۆن، نەتوانین خیلافی ئەو دەستوورە بجوڵێینەوە، بۆ پێشەكی وەرگرتنەوەی حكومەتیش، من ئومێدێكم هەبوو و ئێستاش هەر شوێنی كەوتووم، كە پێمباشە ئەو حكومەتی تازە كە دێت، بیكەین بەحكومەتی هاوڵاتی، كە ئەو حكومەتەیە هاوڵاتی تێیدا ئارام بێت، واتە هەست بەدڵنیایی بكات لەسەر و ماڵی خۆی، بەیانیان كە منداڵەكانیان چووە دەرێ، دایك و باوكیان دەستیان لەسەر دڵیان نەبێت و پێیانوابێت كە دەچێتە موزاهەرەیەك بەردێك یان گوللەیەكی بەردەكەوێت، دێـتەوە یان نایەتەوە.
سڤیل: واتە تۆ دەتەوێت بڵێیت، تا ئێستا ئەو جۆرە حكومەتە لەهەرێمی كوردستان، بوونی نەبووە؟
میرانی: بە دیدی من تا ئێستا نەبووە، چونكە كاتێك بوو كە هەموومان بەشدار بووین لەحكومەت، بەڵام كابینەی پێنجەم و كابینەی شەشەم، ئەو حكومەتە نین كە حكومەتی هاوڵاتی بن، چونكە كابینەی پێنجەم خەڵكێكی تێدا نەبوو و كابینەی شەشەمیش خەڵكێكی تێدا نیە، ئەم خەڵكە تەمسیلی شارعێك دەكەن كەم تا زۆر، بۆ نموونە ئەگەر حكومەت برایانی كۆمەڵ و یەكگرتووی تێدا بێت، حكومەتێكی باشتر دەبێت، چونكە دوو شەریحەی گرنگی تەییاری ئیسلامین، ئەگەر توركمان و ئاشووری و كلدانیشی تێدا بێت و حیزبی شیوعی كوردستانیشی تێدابێت، ئەمە حكومەتی ئەكسەرییەتی بەرچاوە. بەڵام من دەڵێم حكومەتی هاوڵاتی، بێجگە لەرێگای حیزبەكانەوە خۆی هەست بكات، كە ئەو حكومەتە چی پێشكەش دەكات، خۆیشی رەئی خۆی دەرببڕێت بەرانبەر بەحكومەت بەدید و چاوی خۆی، نەك بەدید و چاوی ئەو حیزبەی كە ئینتیمای بۆی هەیە، چونكە لەناو حیزبەكانیشدا دەبێت مەجالی بیركردنەوەی ئازادانەش بوونی هەبێت، ئەمە حكومەتی هاوڵاتییە، تەمەننا دەكەم لەپاشەڕۆژیش وای لێبێت، كە لەهەڵبژاردنیشدا، لیستی ئەحزاب نەبێت.
سڤیل: ئەی پەیوەندیتان چۆنە لەگەڵ ئەو لایەنانە؟
میرانی: بە تەسەوری من، ئەو رووداوانەی لە بادینان سەرییان هەڵدا، بڕێك پەیوەندییەكانی ئێمەی سارد كردەوە.
سڤیل: لەگەڵ كۆی ئۆپۆزسیۆن ساردی كەوتە پەیوەندییەكانتان؟
میرانی: نەخێر لەگەڵ هەموویان نا، چونكە ئەگەر ئەوان هەنگاوێك بێنە پێشەوە، ئێمە وەك پارتی دوو هەنگاو دەچینە پێشەوە، چونكە ئێمە دەسەڵاتین، سەرۆكی حیزبی ئێمە سەرۆكی هەرێمە، ئەم حیزبەش دەبێت رێگەخۆشكەربێت، بۆ حوكمڕانی ئەم سەرۆكە، خۆ ئەم حیزبە ناچێت كێشە بۆ سەرۆكی خۆی دروست بكات، بەڵكو دەبێت هەندێكجار سازش بكات لەسەر هەندێك بەرژەوەندی حیزبی خۆی، لەپێناو چەسپاندنی حوكمڕانی سەرۆكەكەی خۆی، ئەگەر سەرۆكایەتی حكومەتیش وەربگیرێتەوە، دەبێت زیاتر ئەو رۆحییەتەی هەبێت، پارتیش ئەو رۆحییەتی تێدا هەیە، ملكەچكردن بۆ ناحەزان شتێكە و سازشیش لەپێناو چەسپاندنی ئاشتی شتێكی ترە، ئێمەی ئەمەی دووەم دەكەین، بەڵام یەكەم ناكەین، ئەگەر لاوازیش بین، هەر فێر نەبووین ئەوەی یەكەم بكەین، كە كەس ئیرادەی خۆی لەسەرمان فەرز بكات، یان مەرجمان لەسەر دابنێت یان چاو سور بكاتەوە لێمان، ئێمە فێری ئەوە نەبووین، بەڵام بۆ ئاشتی ناوخۆیی و پێكەوەژیان، ئێمە ملمان لەموو باریكترەو ئامادەین هەموو شتێك بكەین لەو پێناوەدا. بۆ نموونە ئەگەر بەیانە توندەكەی یەكگرتوو و بەیانەكەی مامۆستا سەلاحەدین نەبوایە، بە سەرۆكی هەرێممان دەوت، كە پێشتر وەفدێك بچینە بارەگای مەكتەبی سیاسی یەكگرتوو، ئەگەر ئیعتیزاریش نەهێنینەوە بۆیان سەرەخۆشییان لێبكەین، وەك جارەكەی تر، كە من و كاك مەحمود چووین و پاشتریش من و كاك نێچیرڤان بارزانی چووین، چونكە ئەوان حیزبێكن، هاوپەیمان و برای ئێمەن و شتێكییان لێ قەوماوە، لەدەڤەری ئێمە بارەگای سوتێنراوە، واجبی ئێمەیە كە بچین بڵێین پێمانناخۆشبووەو بەداخەوەین بۆ ئەو رووداوانە.
سڤیل: بەڵام تا ئێستا ئێوە رەتی دەكەنەوە، كە بەتەوجیهی ئێوە، بارەگاكانی یەكگرتوو سوتێنرابێت؟
میرانی: ئێمە رەتی دەكەینەوە، چونكە بەتەوجیهی حیزبی ئێمە ئەو كارە نەكراوە، بەڵام رەتی ناكەینەوە كە خەڵكی حیزبی ئێمەی بووبێت، ئێمە رەتی ناكەینەوە، كە بەرپرسیارێتی ئەو كارە دەكەوێتە ئەستۆی ئێمە، چونكە حوكمڕانین لەو ناوچەیە، ئەمەش دوو شتی لێكجیاوازن، بۆ نموونە تۆ بەرپرس بیت كە ئیشەكەت كردووە، یان بەرپرسی لەوەی دەرەنجامی ئیشەكە كۆنترۆڵ بكەیت، یەكێك مەقبولە و ئەوی تر مەرفوزە، وەك ئەوەی ئێمە و یەكگرتووی ئیسلامی، یەكگرتوو رەفزی دەكات و دەڵێت ئێمە خەڵكمان هان نەداوە، ئێمەش دەڵێین نەخێر ئێوە لە ناو ئیشەكەدا بوون، خەڵكی ئێوە دەستپێشخەری كردووە، بەڵام نەمانوتووە كە سەركردایەتی و حیزبی یەكگرتووە، كەواتە دەبێت بەشوێن بیری هاوبەش بكەوین، ئەوكاتیش دەتوانین كاری هاوبەش بكەین. من لەم شەوانەدا چاوپێكەوتنێكی كاك هیوا میرزا سابیرم بینی لەتەلەفزیۆنی سپێدە، كە زۆر جوان قسەی دەكردو زمانی مەنتقی سەردەمەكە ئەمەیە، من هیچ خیلافێكم لەگەڵ بۆچوونەكانی ئەودا نیە، من دەڵێم ئەمەی ئەو دەیڵێت راستە، بەڵام ئەگەر برادەرانی ئەوان پەلەیان نەكردایە لەدەركردنی بەیاننامەكەیان و تۆمەتباركردنی پارتی، ئەوەی كە ئەو دەیوت پارتی و سەرۆكی هەرێم دەبوایە ئەوەیان بكردایە، منیش دەموت راستەكەیت دەبوایە وایان بكردایە، لەبەرانبەریشدا دەڵێم نەدەبوو ئەو بەیاننامە توندە دەربكەن و پارتی تۆمەتبار بكەن، ئەسڵەن ناحەقییە كە سەرۆكی هەرێم دەخەنە ناو مەوزوعەكەوە، چونكە سەرۆكی پارتییە، چونكە هەموومان لەهەموو حیزبەكان، كە دەستوور نیە، دەبێت سەرۆكی هەرێم بكەینە مەرجەعییەت.
سڤیل: من دێمەوە سەر پەیوەندی نێوان ئێوە و بزووتنەوەی گۆڕان، لەدوای سەردانی سەرۆكی هەرێم بۆ سلێمانی بینینی نەوشیروان مستەفا، پەیوەندی نێوان ئێوە و بزووتنەوەی گۆڕان چۆنە، ئەی هەڵوێستیان بەرانبەر ئەو رووداوانە چی بووە؟
میرانی: رەنگە خەڵكێك لەمن دڵگران بێت ئەگەر بڵێم من دۆستی هەموویانم، بەڵام ئەگەر ئەوان بەدۆستی خۆشیانم نەزانن، من هەر خۆم بەدۆستیان دەزانم، لەكاك نەوشیروانەوە بگرە هەتا برادەرانی یەكگرتوو و هەتا مامۆستا عەلی باپیر كە زۆر دۆست و هاوڕێی یەكین، مەبەستم كاتی پێشمەرگایەتییە، بەتەسەوری من هاوپەیمانەكانی یەكگرتوو ئەو رووداوانەیان پێناخۆش نەبووە.
سڤیل: بۆچی پێیان ناخۆش نەبووە؟
میرانی: بە تەسەوری من یەكگرتوو لەناو ئۆپۆزسیۆندا مەوقیعێكی گەورەی هەبووە، خوا بكات من هەڵە بم، بۆیە سیاسەت بێحەیایی تێدایە و حساباتی ئەنتیكەشی تێدایە، ئەو حساباتە لەنێوان حیزبەكاندا هەیە، یەكێك زۆر گەورە بێت لایەنەكانی تر پێیان ناخۆشە، ئێمەش لەناو هاوپەیمانی خۆماندا ئەو دۆخەمان بینیوە، من حەزناكەم برادەرانی یەكێتی لێم عاجز ببن، بەڵام لەراستیدا لەڕۆژانی یەكەمی رووداوەكاندا، راگەیاندنی یەكێتی و یەكگرتوو زۆر جیاوازییان نەبوو، راستە ئەوان سەربەخۆیی خۆیان هەیە، بەڵام رێككەوتنێكیشمان هەیە، ئێمە پەیوەندی لەسەر حسابی یەكتر نابەستین، بەڵام ئەمە بەو مانایە نایەت لەحاڵەتێكدا كە ئەزمەیەك روودەدات، پشت لەهاوپەیمانی ستراتیژی خۆت بكەیت.
سڤیل: واتە یەكێتی پشتی كردە ئێوە؟
میرانی: هەتا مام جەلال نەهاتە سەر خەت، راگەیاندنی یەكێتی بەدڵی ئێمە نەبوو، من مەبەستم ئەوە نیە ببنە محامی بۆ ئێمە، ئیدانەی كارەكەیان بكردایە، بەڵام بشیانوتایە یەكگرتوو تۆ بۆ ناچیتە كۆبوونەوە، چونكە هەرچییەك ببێت، بەكۆبوونەوە چارەسەر دەبێت، چونكە من هیچ پاساوێك نابینم بۆ راگرتنی كۆبوونەوەی پێنج قۆڵی، تەنها مەرجێكیان هەیە، كە دەبێت فڵانە كەس بچێتە بەردەم دادگا، ئایا ئەمە لیژنەی سیاسییە یان لیژنەی قەزائییە، لەهەموو دنیادا و لەهەموو شێوەكانیدا، كە شەڕ دەبێت، لیژنەی مفاوەزات پێكەوە دادەنیشن، جاری وا هەیە لەو لیژنانە پێداگیری لەبڕیارەكان دەكەن، بە هەرحاڵ ئەوەی بوو بوو، بەس ئەوەی ماوە زۆرترە، نە یەكگرتووی ئیسلامی دەرمان دەكات لەم وڵاتە و نە ئێمەش یەكگرتوو دەردەكەین، نە ئێمە یەكگرتوو تەواو دەكەین و نە ئەویش ئێمە تەواو دەكات، نە ئێمە ئەوان رەفز دەكەین و نە ئەوانیش ئێمە رەفز دەكەن.
سڤیل: بەڵام سەلەفییەكان لەو ناوچەیە كاریگەرییان هەیە، رایەكیش هەیە پێیوایە ئەوە سەلەفییەكانن كە كاریگەرییان هەیە لەسەر ئەو جەوە ئاینییەی لەو ناوچەیە دروستكراوە، بەڵام بۆچی یەكگرتووی ئیسلامی كرا بە ئامانج؟
میرانی: سەلەفییەتی توندڕەو مەترسییە بۆ سەر ئیسلامییە میانڕەوەكانیش، بۆ نەتەوە و بۆ دیموكراسییەتیش، ئەوە شتێكی سروشتییە، ئەوە تالیبان كە دەیبینین، ئەوە لەیەمەن دەیبینین، لەناوچەی بادینانیش بەو شێوەیە سەلەفییەت ناتوانێت كە ئاراستەی خەڵك بكەن، با ئێمە لەحەقی خۆی زیاتر نەدەین بە رووداوەكان، من دەڵێم سەلەفییەت لەبادینان و كوردستان، هێشتا نەگەیشتوونەتە ئەو ئاستەی كە بتوانن، ئیختیراقی تەنزیماتی ئیسلامی ئێمە بكەن، یان ئاراستەی خەڵكێكی موسوڵمانی ئێمە لەمزگەوتەوە بكەن، بۆ كارێك، كە موسوڵمانەكانی پارتی و موسوڵمانەكانی حیزبە ئیسلامییەكان لەوێ بن، بەڵام سەلەفییەكان سەركردایەتییان بكەن. ئەم جۆرە قسانە هەندێكجار بۆ ئەوە بەكاردەهێنرێت، كە تۆز بكەن بەسەر ئەو چاوەی كە رووداوەكان دەبینن، كە من لەگەڵ ئەم تۆز لەچاوكردنە نیم، بە رەئی من دەبێت رووداوەكان وەك خۆیان ببنین بەبێ شەرم و بە روونی و بەبێ ترس، ئەگەر ئێمە وەك ئیدارە موقەسر بووین دەبێت دڵی یەكگرتوو چاك بكەین، بەڵام برادەرانی یەكگرتووش خەڵكێكیان لێ موقەسر بوون، لە ئاژاوەنانەوە و تەحریزكردنی خەڵكەكە، حەقە ئێمە و یەكگرتوو بچین دڵی خەڵكەكە چاك بكەین، یەكگرتوو ئەگەر زیانێكی ماددی پێكەوتووە، ئێمە زیانی مەعنەویمان پێكەوتووە، جگە لەمە، بە واسیتەی ئەوەی ئێمە بەرپرسین لەو ناوچەیە، دەبێت قەرەبووی ئەو كەسانەش بكەینەوە كە زیانی مادییان پێكەوتووە، ئەمە جگە لەوەی ئەو هەموو شانازییەی كە دەمانكرد بە ئەمنییەت و پێكەوەژیان و پێشكەوتن و دیموكراسیەوە، هەمووی لەكەدار كرا، ئایا كێ زەریبەی ئەمەی دا، پرسیار ئەمەیە، ئایا یەكگرتوو زەریبەی ئەمەی دا، یان پارتی دیموكراتی كوردستان زەریبەی داوە، چونكە ناوچەی نفوزی پارتییە، هەروەها سەرۆكی هەرێم ئەمڕۆ سەرۆكی پارتییە، ئەوان باسی ئەمە ناكەن، كە ئەم ئەزموونە و ئەم حیزبە چەند زیانی پێكەوتووە، دێن باسی زیانی ماددی خۆیان دەكەن، خۆزگە زیانی ئێمە تەنها زیانێكی ماددی بوایە.
سڤیل: لەكاتی رووداوەكاندا، سەرۆكی هەرێم لەلاپەڕەی خۆی لەتۆڕی كۆمەڵایەتی فەیسبووك، باسی ئەوەی كردووە كە مەترسییەك هەیە بۆ سەر هەرێمی كوردستان و بۆ سەر پارتیش، داواش لەئەندامانی پارتی دەكات، كە ئامادەی فیداكاری بن، پرسیار ئەوەیە، ئەم داوایەی سەرۆكی هەرێم كە سەرۆكی پارتیشە، تەنها هەستكردنە بە مەترسیەك، یان بەرەنجامی زانیارییە لەبەردەستی ئێوە؟
میرانی: من بەش بە حاڵی خۆم ئەوەم نەبینیوە، چونكە من ناچمە سەر فەیسبووك، لاپەڕەیەكی فەیسبوكییان بە ناوی منەوە كردۆتەوە، بەڵام هی من نیە، بەڵام بەڕەئی من، هەڕەشەی سڕینەوە لەسەر پارتی نیە، یان مەترسی تەحریمكردنی پارتی نیە لەهەڵبژاردن و ئەمجۆرە شتانە، چونكە پارتی یەك و دوو نیە، ئێمە بە سەدان هەزار ئەنداممان هەیە، شتێكیان بەناوی من و عەبدولستار مەجیدەوە بڵاوكردۆتەوە كە ئەسڵی نەبووە، پاشان ئەو سەرچاوە كێیە كە بەناوی ئێمەوە وای وتووە، چونكە من و عەبدولستار بە تاقی تەنها دانیشتووین، كەس لێرە نەبووە، باسی كۆمەڵێك بابەت كراوە، وەك پەیوەندی نێوان ئێمە و كۆمەڵی ئیسلامی، هەروەها عائیلییەن ئێمە تێكەڵیمان هەیە، هەتا باسی هەندێك بابەتی خانەوادەییمان كردووە، بۆیە ئەو سەرچاوەیە یان دەبێت من بم یان دەبێت ئەو بێت، هەردووكیشمان بە درۆمان خستۆتەوە.. بە هەرحاڵ ئەگەر بۆ هەڕەشەش نەبێت، ئێمە 30 هەزار چەكداری بارزانیمان هەیە، بێجگە لەوەی پارتی، بێجگە لەوەی هەولێر و بادینان و كەركووك و گەرمیان و سلێمانی، ئەم 30هەزار چەكدارە هەمیشە فیدایی بوونە، بە یەك قسە خۆیان بەكوشت دەدەن، بۆیە ئەگەر مەترسی لەسەر هەرێم بوو و موئامەرەیەكی دەولی لەسەر هەرێم بوو، وەك ئەوەی ساڵی 1975 بەڵێ پارتی دەكرێتە ئامانج و ئەو مەترسییە لەسەر ئێمەیە، بەڵام وەك حیزب لەناو ئەم پرۆسەی سیاسییەدا دەربهێنرێت، من ئەمە بەكارێكی ئاسان نابینم، چونكە فاعلەكان ئەگەر بیشیانەوێت، لەخۆڕانابینن ئەم كارە بكەن، چونكە كارێكی سەختە، چونكە نەك تەنها فاعلەكە موتەرەددە، بەڵكو رەدفعلەكەش بەهێز دەبێت، پارتییەك بەرانبەر بە رێككەوتننامەی جەزائیر خۆی گرتەوە، كە گەورەترین زەلزال بوو لەدژی پارتی، كە مەفروز بوو ئەو حیزبە نەمێنێت، بەدیدی من هەر حزبێك بایە لەدوای ساڵی 1975، ئەگەر لەسەر ئەساسێكی ئایدۆلۆجی بایە، نەدەما. بەڵام پارتی چونكە لەسەر ئەساسێكی نەتەوایەتی بوو، مایەوە، سەرەڕای ئەو هەموو موئامەرەیەی لێیكرا، ئەو كێشانەی توشی بوو لەئاوارەیی و كۆچی دواییكردنی بارزانی نەمر و كێشەكانی كۆنگرەی نۆیەم و ئەو هەوراز و نشێوانەی توشی بوو، خۆی گرتەوە تا گەیشت بەمڕۆ. كەواتە پێم وانیە بومەلەرزەیەكی بەهێزتر لەوەی 75 بەسەر پارتیدا بێتەوە. من هەمیشە دەڵێم باشە ئینسان بترسێت، بەڵام خراپە ئینسان خۆی بترسێنێت. لەجەبهەش وایە، ئێمە پێشمەرگە بووین، مەسئولی جەبهە گەر خۆی ترساند، ئەوا خۆی حازر دەكات بۆ راكردن، بەڵام گەر ترسا ئیستیحكامات دەكات و خۆی تۆكمە دەكاتەوە، بیر لەدیفاع و خەتی دووەمی دیفاع و تەموین دەكاتەوە. لەسیاسەتیش وایە، بترسێی حساباتی خۆت دەكەی، مراجەعەی خۆت دەكەی و خاڵی لاوازی خۆت بەهێز دەكەی، چاو بەپەیوەندیەكانی خۆتدا دەگێڕی، ئیعلامی خۆتە، بەڵام كە خۆت ترساند، شپرزە دەبی.
سڤیل: من مەبەستم ئەوەیە، بۆ نمونە سەرۆكی هەرێم داوا لەئەندامان و لایەنگرانی پارتی دەكات، كە ئامادەی فیداكاری بن؟
میرانی: ئامادەیی بۆ فیداكاری هەر ئەوە نیە خەڵك بێت بمانكوژێت، بەڵكو ئەوەیە یەكێتی حزبی خۆمان بپارێزین، بۆ هەڵبژاردن حازر بین، بەرپەرچی ئیدیعاكانی خەڵكی تر بدەینەوەو دیعایە بۆ حزبی خۆمان بكەین، یارمەتی حكومەتی بدەین یاسا بەرقەرار بێت، بێ قانونی نەكرێت، سلبیات كەم بكەینەوە، ئەمانە هەمووی فیداكارین. فیداكاری هەر ئەوە نیە بچی خەڵك بكوژی یا خەڵك بتكوژێت، بەڵكو ئەوەیە كە كۆمەڵێك دەرگای ژیان بۆ خەڵكی تر فەراهەم بكەی.
سڤیل: گوتت ئێوە لەگەڵ یەكێتی رێكەوتنی ستراتیجیتان هەیە، بەڵام لەكاتی رووداوەكانی بادینان راگەیاندنی یەكێتی بەدڵی ئێوە نەبووە، گوتیشت كە دەبێ لەبیریان بێت رێكەوتنێكی ستراتیجیان لەگەڵتان هەیە، پێتان وایە ئەم رێكەوتنە خۆی لەبنەمادا رێكەوتنێكی لەرزۆك بێت و وابەستە بێت بە جەنابی مام جەلالەوە؟ چونكە وەك خۆت گوتت تا مام جەلال نەهاتە ناو بابەتەكەوە، ئەوان هەڵوێستیان بەم شێوەیە نەبوو؟
میرانی: لەوەی بەستراوەتەوە بە مام جەلالەوە من تەئیدی ئەو قسەیە دەكەم، بەڵام تەئیدی لەرزۆكیەكەی ناكەم. چونكە یەكەم مام جەلال یەكێك لەموهەندیسەكانی ئەم رێكەوتنە بووە، رەنگە بەشێكی زۆریشی لەداڕشتنی ئەو بووبێت، دووەم، خۆی یەكێك لەبەرگریكارە بەهێزەكانی ئەم رێكەوتنە بووە، بەرە بەرە ئەندامانی سەركردایەتی پارتی و یەكێتی لەگەڵ ئەم رێكەوتنە راهاتوون، تەنیا بۆچوونی جیاوازیان هەبووە. لێرە پرسیارێك دێتە پێش، بێین رووداوەكانی كوردستان لەناوەوەی هەرێم و لەبەرامبەر بەعێراق و ناوچەكە تەماشا بكەین، بەر لەرێكەوتنە ستراتیجیەكە بارودۆخی كورد باشتر بووە یا دوای رێكەوتنەكە؟ حەقە حزبەكانی تریش بیر لەمە بكەنەوە، یەكەم: دوای رێكەوتنەكە كورد بوو بەسەرۆك كۆماری عێراق، ئەمە بۆ یەكێتی و پارتی نیە، بۆ كوردە، ئەمە مێژوویەكە، نەخاسمە كە ئەو سەرۆك كۆمارە مام جەلال بێت، كە خەباتگێڕێك و ئینسانێكی لێهاتووەو لەبارودۆخی عێراق ماندوو بووە، بەرای من شیعەیەك یا سوننەیەك بوبایە بە سەرۆكی عێراق، بارودۆخی عێراق بەلایەكی تردا دەچوو، چونكە ناچار دەبوو ئینحیاز بكات، بەڵام ئەو بەلانسەكەی راگرتوە. دووەم: سەرۆكێك بۆ هەرێم دانرا. سێیەم: دوو ئیدارە بوون بە یەك. چوارەم: تەباییەك لەنێوان دوو حزبی سەرەكی لەكوردستان دروست بوو، چونكە تێكچوونی بارودۆخی ئەمنی لەنێوان پارتی و هەر حزبێكی تر، یا یەكێتی و هەر حزبێكی تر، لەوانەیە چارەسەری ئاسانتر بێت، وەك لەتێكچوونی بارودۆخی نێوان پارتی و یەكێتی، مێژووی دوێنیش شاهێدی ئەمەیە. پێگەی هەرێمی كوردستان دوای ئەمە، لەلایەك كوردێك سەرۆك كۆماری عێراقە، لەلایەكی ترەوە كوردێك سەرۆكی هەرێمی كوردستانە، هەردووكیان دەچنە دەرەوە فەڕشی سوریان بۆ دادەنێن، خەڵكێكیش دێنە سەر فەرشی سووری كوردستان و عێراق و دوو سەركردەی كورد دەبینین، یەكێك لەكوردستان و یەكێك لەبەغدا. حكومەت بووە بەیەك، بەئومێدی ئەوەی جەیشیش بە تەواوی ببێتە یەك. واتە ئەم ئیتیفاقە جگە لەوەی پارتی و یەكێتی كرد بەیەك، بوو بە عاملێكی بەهێز بۆ مامەڵەی ئارام لەگەڵ پێكهاتەكانی تری كوردستان، واتە لەجیاتی دوو هەڵوێستی بە مونتەڵەقی حزبیەوە، كردینی بە یەك هەڵوێست، هەرچەندە ناشكرێ یەكێتی هەموو بۆچوونەكانی خۆی بتوێنێتەوە لەپێناو ئەو رێكەوتنەدا، ئێمەش هەر وەهاین، بەڵام لەدەرەوەی ئەمە، لەمامەڵەمان لەگەڵ رووداوەكان و لەگەڵ دەوروبەر و دەوڵەتی ئیقلیمی، یەك هەڵوێست و سیاسەتمان هەبووە، ئەمەش خزمەتی هەرێمی كردووە.
سڤیل: بەڵام پرسیارەكە لێرەدا ئەوەیە، بۆچی تا مام جەلال تەداخولی نەكرد، سەركردەكانی تری یەكێتی ئەم رێكەوتنەیان لەبەرچاو نەگرت؟
میرانی: یەكێتی جیاوازە، ئەسڵی پێكهاتەی یەكێتی لەكۆمەڵێك بیروباوەڕی جیاواز دروست بووە، وەك ئێمە نیە، وەك حزبی شیوعی و یەكگرتووش نیە، یەكێتی وەك خۆیەتی، ماوی تێدابووە، سۆشیال دیموكراتی تێدابووەو ئێستاش خۆی سۆشیال دیموكراتە، سۆشیالی تێدایە، خەتی پانی موعتەدلی تێدایە، بۆیە ئەم پێكهاتەیەی نێو یەكێتی كاریگەری دەبێت لەسەر دەربڕینی یەكێتی لەبارەی رووداوەكان. لەلایەكەوە ئەمە شتێكی باشە، بیری جیاواز لەنێو حزبێكدا هەبێت، بەڵام نەبێتە هەڵوێستێكی جیاواز لەهەڵوێستی حزبەكە، ناكرێ لەجیات برادەرانی یەكێتی قسە بكەم، بەڵام بەحوكمی ئەوەی شارەزای یەكترین و هاوپەیمانی یەكترین، من وەكیلی مام جەلالیشم –لەڕووی ئیحتیرامەوە- پێكهاتەی یەكێـتی وایە، لەناوخۆیاندا بیری ئازادیان هەیە، ئێمەش بیروبۆچوونی جیاوازمان هەیە لەناوخۆماندا، بەڵام نابێتە دژ بەهەڵوێستی حزب، هەڵوێستی حزب دەبێ ئیلتیزامی پێوە بكرێت، لەدەرەوەی ئەو چوارچێوەیەی مەكتەبی سیاسی و سەركردایەتی، من یا مەلا بەختیار یا كاك كۆسرەت دەتوانین رای خۆمان دەربڕین، بەڵام دوای موناقەشە كە بوو بە رای حزب، ناكرێ من بچم لەڕاگەیاندنەكان بڵێم وەڵا حزب قەراری وایە، بەڵام رای من وایە، بەمە هیچ قیمەتێك بۆ قەراری حزب نامێنێتەوە.
سڤیل: پێت وایە یەكێتی وایكردبێت؟
میرانی: بە تەسەوری من لەو چوارچێوەیە دەرناچێت.
سڤیل: بەڵام پێتوایە زیاتر رای كامیان زاڵ بووە بەسەر ئەم دەربڕینەدا؟
میرانی: رای حزب و رای مام جەلال فەرز بووە.
سڤیل: لەو كۆبوونەوەیەی بڕیاربوو لەگەڵ یەكگرتوودا ئەنجامی بدەن، كاتێك شاندێكی باڵای ئێوە چوو و ئەوان نەهاتن، هەست ناكەی ئەمە بەهۆی ئەوەوە بێت، كە لەكاتی ئێستادا خوێندەوەیەك بۆ پارتی دەكرێت، وەك ئەوەی لەهەڵوێستێكی لاوازدا بێت و دەیەوێت شتەكان بهێنێتەوە جێی خۆی؟
میرانی: دوو خوێندنەوەی هەیە، خوێندنەوەیەكی عاقڵانە و هادئ، لەگەڵ خوێندنەوەیەكی سەتحی و رەدفعلی. خوێندنەوە ئەقڵانیەكە دەڵێت پارتی ئیشێكی باشی كرد، یەكەم: رێزی لەمامۆستا عەلی باپیر گرت، دووەم: شاندێكی بەم ئاستە چوو، من خۆم ناڵێم كە سكرتێری مەكتەبی سیاسیم، كاك مەحمود ئەندامی مەكتەبی سیاسیە، راستە كاك مەسروریش تەنیا ئەندامی مەكتەبی سیاسیە، بەڵام كاك مەسرور كوڕی سەرۆكە و نەوەی مەلا مستەفایە، جیاوازیەكەی لەگەڵ ئێمە ئەوەیە، ئەویشمان هێنا بۆ شاندەكە، تا نیشانی خەڵكی بدەین، راستە رووداوێك بووە، بەڵام ئێمە جدین و دەمانەوێ ئەو رووداوە چارەسەر بكەین، بە برادەرانی یەكگرتووش بڵێین ئێمە بەو تەرتیباتەوە هاتووین، هەروەها بە مامۆستا عەلی باپیریش بڵێین ئێمە ئیحترامی تۆمان گرتوە. گەر هاتبایە سەر بڕیاردانیش، ئەم شاندە دەیتوانی بڕیار بدات. ئەمە خوێندنەوەی هادئی عەقڵانی سیاسیە، خوێندنەوەیەكی رەدفعلیش هەیە دەڵێ با تۆڵەیان لێ بكەینەوە، بەخەڵكی خۆمان دەڵێین ئەوان هاتن و ئێمەش نەچووین بۆ كۆبوونەوە. ئەمە رای هەموو قیادەی یەكگرتوو نیە، حەقیش نیە یەكگرتوو كە بەخۆیان دەڵێن مەدەنین، وا بیر بكەنەوە. بەو دیدە ئەقڵانیە پارتی گەورە بوو، نەشكا، بەعەكسەوە زیاتر خۆیان زەرەریان كرد، چونكە یەك: خاتری مامۆستا عەلی باپیریان شكاند، كە هاوپەیمانی ئەوانە لەئۆپۆزسیۆن. دوو: كە نەهاتن بۆ كۆبوونەوە، نەیانكردبوو بە مەرج كە خەڵكی ئەوان گیراوە و ئازاد بكرێن، چونكە سەعات 11ی شەو مامۆستا عەلی باپیر تەلەفۆنی كرد، گوتم مامۆستا گەر ئەمە شەرتی برادەرانە، ئێمە كۆبوونەوەكە تەئجیل دەكەین، تا دیراسەتی دەكەین دەچینە ژێر باری ئەو مەرجە، یا رێگا دەدەین دادگاكان خۆیان مامەڵە بكەن و خەڵكە گیراوەكە خۆیان كەم دەبنەوە، بە پێی زانیاریەكانی من بەشێكیان بەربوونە، بەشێكیان بە كەفالەت بەربوونە، خۆشبەختانە كەسیشیان بەمادەی 406 نەگیراون، كە نابێ بەكەفالەت بەربن، هەمووشیان حاكم بڕیاری گرتنی داون، ئێمە ناتوانین بەریاندەین، چونكە گەر ئێمە بڵێین ئازادیان دەكەین، ئەوكات دەڵێن ئەی نەمانگوت حزب حاكمە، هیچ ئیعتیبارێكیان بۆ حاكم و مەحكەمە نەهێشتەوە و خۆیان حاكمن و خەڵكیان گرتوە و خۆشیان بەریاندەدەن. گوتم مامۆستا ئەوە پۆلیس و حاكمی دەوێت، تەنانەت گەر بتەوێت كەفیلێك بۆ كەسێك پەیدا بكەی، سەعات 11ی شەو كەفیل لەكوێ بێنێت؟! گوتی نەوەڵا شەرت نیە، چونكە بەراستی گەر بیانگوتبایە شەرتە، ئێمە كۆبوونەوەكەمان دوادەخست، ئەگەر برادەرانی یەكگرتوو حەق بن، ئەوا شەرتەكەیان قبوڵ دەكەین خۆ دونیا خراپ نابێت. ئێمە شتەكان وا زەحمەت ناكەین.
سڤیل: بەڵام وتەبێژی پارتی جەعفەر ئیمینكی لەلێدوانێكدا دەڵێت دوای لێكۆڵینەوەكان ئێمە دوو قسە لەگەڵ یەكگرتوو دەكەین، مەبەست چیە لەو دەربڕینە، ئایا ئەمە هەڕەشەیە یا بە چ نیازێكە؟
میرانی: ئێمە زمانی هەڕەشە بەكار ناهێنین، كاك جەعفەر وتەبێژی فەرمی حزبە، من نازانم مەبەستی چی بووە، (المعنی فی قلب الشاعر)، بەڵام ئێمە بە مەفهومی هەڕەشە نەوەك دوو قسە، یەك قسەش ناكەین، چونكە هەڕەشە ئەنجامی نیە، هەڕەشە لەكێ بكەین؟ لەبرایەكی خۆمان و لەشەریكێكی خۆمان؟ ئێمە دۆستی یەكترین، جگە لەوەی كوردین و لەو وڵاتە شەریكین، سەركردایەتی یەكگرتوو برادەری ئێمەن، برادەری شەخسی یەكترین، دۆستی یەكترین، پەیوەندیەكی یەكجار پتەومان لەنێواندا هەیە، لەوانەیە پەیوەندی ئەندامانی سەركردایەتی پارتی و یەكگرتوو پەیوەندیەكی موتەمەییز بێت بەبەراورد لەگەڵ پەیوەندی لەگەڵ حزبەكانی تر، رەنگە خەڵك ئەمە بڕوا نەكات، برادەرانی یەكگرتوو زۆر خۆیان نزیك لەسەركردایەتی پارتی دەبیننەوە، ئێمەش هەروەها، ئەمەش مەسەلەیەكی عاتفیە شەخسیە باكگراوەندە، من نازانم؟، یا ئەوانە كۆنە پارتی بوونە هەندێكیان؟، بەهەرحاڵ ئێمە پەیوەندیەكی تایبەتمان هەیە، لەبەرئەوە تۆ هەڕەشە لەكێ بكەی؟
سڤیل: دەگوترێ زۆرجار بەهۆی ململانێكانەوە سیاسەتەكانی سەركردایەتی پارتی بۆ قەواعیدی خۆی روون نیە، ئاگاداری سیاسەتەكانی پارتی نین، نازانن لەكوێدا مامەڵە لەگەڵ حزبەكاندا بە چ شێوەیەك بكرێت، هۆكاری ئەمە چیە؟
میرانی: بەو مەفهومەی ئەحزابی تر، ململانێ لەنێو پارتیدا نیە. ئێمە مەرجەعیەتێكمان هەیە پێی دەڵێن مەسعود بارزانی، بۆچوونی شەخسی ئێمە تەنانەت ململانێی شەخسی ئێمەش وەك ئەندامانی سەركردایەتی، كە دەچێتە لای ئەو مەرجەعیەتە، قەراری حەسم لەوێیە، خۆشبەختانە هەمووشمان مولزەمین بەو قەرارەی لەوێوە دەردەچێت، رەنگە حزبەكانی تر ئەو مەرجەعیەتەیان نەبێت، ئەو مەرجەعیەتەی ئەوان بەسلبی دەزانن، ئێمە بۆ خۆمان بەئیجابی دەزانین. ئەو مەرجەعیەتەی ئەوان دەڵێن حزبی بنەماڵە، ئێمە لەگەڵی راهاتووین و قبوڵمانە، لەبەر ئەو سەبەبە ئیختیارمان كردووە، كێشەكان لەو مەرجەعیەتە چارەسەر دەبن. بەڵام بەدڵنیاییەوە ناڵێم ململانێ، بەڵكو خەلەلێك هەیە بەرپرسە محەلییەكانی هەر حزبێك جاری وا هەیە رووداوەكان دەرفەتیان نادەنێ چاوەڕێی تەعلیمات بكەن، لەڕووداوەكەی بادینان، ئەوەندە خێرابوو، بەرپرسە محەلییەكانی ئێمە حسابێكیان بۆ نەكردبوو، دەرفەتیان نەببوو. من بەشبەحاڵی خۆم زۆر ماندوو بووم تا بەتەلەفۆن خەڵكم پەیدا كردووە، ئەوەی توانیمان تاكیدیان لێ بكەینەوە زیاتر ئەوە بوو، هۆشیار بن خوێن نەڕژێت، تەقە نەكرێت، چونكە لەدەرەوەی كوشتن هەموو شتێك قابیلی چارەسەركردنە. جا ئەمڕۆ مەحكەمە دەتوانێت گیراوەكان هەموویان ئازاد بكات، بەڵام لەوەی سلێمانی چونكە خەڵك كوژراوە، بەو جۆرە نیە، ئەوەی دوودڵە بە تۆمەتی 406 بچێتە بەردەم دادگا، خۆی دەزانێت قاتل نیە، بۆ نمونە ئەوانەی بەردەرگای لقی چوار بەملی بەرپرسی لقی ئێمەیاندا هێناوە، من وەك موسوڵمانێك دەتوانم دەست لەقورئان بدەم، هیوا ئەحمەد مستەفا نە تەقەی كردووەو نە خەڵكیشی كوشتووە.
سڤیل: فەرمانی تەقەكردنیشی نەداوە؟
میرانی: فەرمانی دیفاعكردنی داوە، نەوەك خەڵك بكوژرێت. هەموومان فەرمان دەكەین بەرگری لەبارەگاكانی خۆمان بكەین، بەڵام ئەمڕۆ هێناویانە لەچوارچێوەیەكی سیاسی دایانناوە، چونكە مادەی (406)ە، هیوا بچێتە لای حاكم دەبێ تەوقیفی بكات، ناتوانیت تەوقیفی نەكات، تا رۆژی مەحكەمە، شتەكە بەملی ئەودا هاتووە، دەشڵێت تا ئەو تەوقیف نەكرێت دادگا جەلسە نابەستێت. ئەمە یەكێكە لەهۆكارەكان، دەڵێن تا بكوژەكانی 18ی شوبات بەدەستەوە نەدرێن ئێمە جەلسە ئەنجام نادەین. من دەڵێم ئەمە موبەریرێكی راست نیە. گەر ئیرادەیەك هەبێت چارەسەر دەبێت. باشە ئیسلامیەكان و برایانی یەكێتی كەمیان لەیەكتر كوشت؟ ئێمە و یەكێتی كەممان لەیەكتر كوشت؟ قەت ئێمە نەمانگوت كوا قاتڵەكانی شەهید ملازم كەریم ئەندامی مەكتەبی سیاسی ئێمە، ئەوەی داوای لێبوردن نەكا و قاتلەكان بەدەستەوە نەدات، ئێمە دانانیشین. ئەوانیش قەت نەیانگوت وەڵا تا قاتلەكانی حەسەن كوێستانی كە دەیانناسین گەر تەسلیم نەكەن دانانیشین، چونكە ئیرادەیەك هەبوو. ئەمە مانای وانیە خوێنی ئەم خەڵكە لای ئێمە بێ قیمەتە، نەخێر، بەڵام ئیرادەیەك و قەزیەیەكی لەوە گەورەتر هەبوو، ئەو قەزیەیەی ئەو خەڵكە لەپێناویدا كوژراون، لەوە گەورەترە. بەهەزاران خەڵكمان لەپێناو ئەو قەزیە گەورەیەدا شەهید بوونە. لەرووح شیرینتر نیە، ئەو پێشمەرگەیەی دەچێتە رەبایە و لوغمێكی پێدا دەتەقێتەوە، بۆ نازانێت رووح شیرینە؟ بەڵام قەزیەیەكی گەورەتر لەخۆی بینیوەو لەپێناو ئەو قەزیەیەدا گیانی خۆی دەبەخشێت. كەواتە دەكرێت ئەم كێشانە چارەسەر بكرێن. ئەمەش مانای وانیە رووحی ئەو خەڵكە بێ قیمەتە لای ئێمە، بەڵام پرسیار لێرەدا ئەوەیە، باوكی رێژوان رۆژی ئەوەڵ قسەی پیاوانەی كرد، من بەش بەحاڵی خۆم گوتم خوایە زۆر شكور، هێشتا خەڵكی وامان لەنێودا هەیە، بەقورئان ئەم میللەتە دەبێت بەشتێك، كە گوتی لەپێناوی كوڕەكەی مندا هیچ مەكەن، بۆخاتری خوا بەسە، قەزیەی میللەتێك لەكوڕەكەی من گەورەترە، هەمووتان كوڕی منن. كەچی مونافەسەی سیاسی وایلێكرد، دوو رۆژ دواتر لەكەناڵی حزبێكی تر كە خۆی بە شەریكی ئەم وڵاتە دەزانێت، هەڵوێستی خۆی گۆڕی و گوتی من داوای خوێن دەكەم و وا دەكەم، هەرچەندە ئەوەی بۆ رێژوان و باوكی رێژوان كرا، لەمێژووی كوردستاندا بۆ هیچ شەهیدێك نەكراوە.
سڤیل: وەكو چی؟
میرانی: وەك ئەوەی سەركردایەتی یەكێتی چوون بۆ ماڵی، مام جەلال تەلەفۆنی بۆ كرد، جەنابی سەرۆك لەدەرەوە تەلەفۆنی بۆ كردو نوێنەری خۆی نارد بۆ لای و ئیعلامی هەموو كوردستان بەچاكی باسیكرد. بەڕای من ئەو هەڵوێستە پیرۆزترە بۆی لەتەعویز، خەڵكی تریش خەڵك و برا و مێرد و باوكی كوژراوە، بۆ كەسی تر لەكوردستان ئەمە نەكراوە. بۆیە خەڵكێك هەیە پێی باشە ئێمەش وەك ئەوان بین، بەڵام من دیسان دەڵێم بەو شێوەیەی خەڵك دەیانەوێت نابێت. راستە بیروبۆچوونی جیاوازمان هەیە، جاری واش هەیە تەزاروبی مەساڵح هەیە لەنێوان ئەم و ئەو ئەندام سەركردایەتیە، یا ئەم و ئەو مەسئول لق یا ئەندام مەكتەب سیاسیە، بەڵام ناكرێ ئەمە ببێتە ململانێی سیاسی لەنێو پارتیدا.
سڤیل: بەڵام وەڵامی ئەو پرسیارەت نەدایەوە، كە دەگوترێ رووداوەكانی بادینان پەیوەندی بەكێشەكانی نێوخۆی پارتیەوە هەبووە، بۆ رێگرتن لەنێچیرڤان بارزانی، كە بتوانێت حكومەتێكی بنكەفراوان لەگەڵ ئۆپۆزسیۆندا پێك بهێنێت؟
میرانی: نەخێر من باوەڕم بەمە نیە، كەس ئاگر بەردەداتە ماڵی خۆی لەبەر ئەوەی كێچێكی تێدا بێت؟ ئێمە لەنێو پارتی بە هەموومان یەك سەرۆكمان هەیە، كە ئەو گوتی نابێ، كەواتە نابێ و تەواو، نە پێویست بە سوتانی ماڵ نە بارەگای كەس دەكات، بۆیە من باوەڕم بەمە نیە. من ئەمە بە بۆچوونێكی مەنتیقی نابینم. بە نمونە ئێستا ئەوە باشترە من لێرە بە دوو قسەی خۆش تۆ رازی بكەم لەم بینایە بچیتە دەرێ، یا بانگی پاسەوان بكەم و بەزۆر پیلت بگرن و بتخەنە دەرێ؟ لەنێو پارتیدا دوو قسەی خۆش دەڕوات.
سڤیل: واتە ململانێی سیاسی بەمانای باڵی جیاوازی سیاسی لەنێو پارتیدا نیە؟ چونكە زۆر جار باس لەبوونی باڵ دەكرێت، تەنانەت باس لەتۆش دەكرێت كە باڵێكی جیاواز بیت لەنێو پارتیدا؟
میرانی: من بەش بەحاڵی خۆم ئینسانێكی بێ باڵم، لەحەیاتم باڵم نەبووە، گەر باڵم هەبایە فڕیبووم. 44 ساڵە من لەنێو پارتیدا لەسەر یەك خەتم، چونكە بێ باڵم. گەر باڵم هەبایە دەبووم بە یەكێتی یا سۆشیالیست یا گەل یا پاسۆك یا یەكگرتوو، بەڵام من كەسێكی بێ باڵم، ئەمە یەك. دووەم: ئەم باڵباڵێنەی خەڵك باسی دەكات تەمەننای ناحەزانی ئێمەیە، خۆغافڵاندن و سادەیی و ساویلكەیی بەشێك لەخەڵكی ئێمەیە.
سڤیل: ئێوە وەك پارتی سەرۆكایەتی حكومەت وەردەگرنەوە؟
میرانی: پارتی تا ئەم لەحزەیەش موسەمم بووە، كە حكومەت وەربگرێت، پاڵێوراوی ئێمەش نێچیروانە و باسی هۆكارەكانیشم كرد، زروفی ئێستا پێویستی بە نێچیرڤانە لەبەر كەفائەتی و لەبەر ئینتیمای عائیلی و لەبەر خیبرەی لەحكومەت و خەڵكێك ئامادەن لەگەڵی كاربكەن و ئەو دەتوانێت خەڵكێك هانبدات كاری لەگەڵ بكەن و ....تادوایی. ئێمە بەر لەڕووداوەكان هەوڵماندا ئۆپۆزسیۆن بێتە نێو حكومەت، ئێستاش ئەو هەوڵانەمان بەردەوام دەبێت، كە ئێمە حكومەتێكی بنكەفراوان دروست بكەین، هیچ نەبێت، با جوتسایدیش لێرەوە تا حاجی ئۆمەران دروست نەكات، با مەتاری هەولێریش فراوانتر نەكات و مەتار لەدهۆك دروست نەكات، بەڵام با ئاشتبوونەوەی ئەمنی ئەهلی كوردستان تەئمین بكات، حكومەتێكی بنكەفراوان قاعیدەیەكی بەهێزە بۆ دابینكردنی ئەمنی ئەهلی، چونكە تۆ لەناوەوە بەهێز نەبیت، ناتوانیت تەعامول لەگەڵ كارتی دەرەوەی خۆت بكەی، لەدەرەوەی هەرێم یا لەناو عێراق. فەراهەمكردنی ئاسایشی ئەهلی و جەماوەری یەكێك بێت لەئەولەویاتی ئەم حكومەتە، ئینجا تەئمین و چاككردنی باری گوزەرانی خەڵك، خوداش دەفەرموێت "لايلاف قريش ايلافهم رحلة الشتاء والصيف* فليعبدوا رب هذا البيت الذي اطعمهم من جوع وامنهم من خوف"، كەواتە ئەولەویاتی ئەو حكومەتە دابینكردنی ژیان و ئاسایشی ئەم خەڵكە بێت، ئەمەش بەحكومەتێكی بنكەفراوان دەكرێت، ئێمە لەسەر ئەم خەتە كاردەكەین.
سڤیل: گەر سەركەوتوو نەبوون؟
میرانی: گەر سەركەوتوو نەبوو، لەوانەیە حكومەت وەرگرین و نێچیرڤان سەرۆكی حكومەت نەبێت.
سڤیل: بەڵام تا ئێستا باس نەكراوە بەدیلی نێچیروان كێ بێت؟
میرانی: گەر وانەبێت، من بەش بەحاڵی خۆم وەك ئەندامێكی سەركردایەتی ئەو حزبە، تا ئەو شوێنەی رای من دەڕوات، نازانم چەندە دەڕوات، پێم وایە ئێمە پێویستیمان بە نێچیروان هەیە بۆ زۆر مەسائلی تر، ئێمە موغامەرەی پێ ناكەین، بیكەین بە شوێنگرەوەی حكومەتێكی پڕ كێشە، بارودۆخی ئۆپۆزسیۆنیش بەم جۆرە بێت، حكومەتێكیش بێت تەمەنی 15-16 مانگ بێت. ئەمە هەمووی بە راوێژ دەبێت لەگەڵ برادەرانی یەكێتی، كە رێكەوتنێكی ستراتیجیمان هەیە، چونكە گەر پاڵێوراوێكی ترمان هەبێت بەدیلی كاك نێچیروان، دەبێ رای برادەرانی یەكێتیشی لەسەر بێت.
سڤیل: بەڵام تا ئێستا باستان لەوە نەكردوە بەدیلی نێچیرڤان بارزانی كێ بێت؟
میرانی: بەهەرحاڵ (لكل حادث حديث) ئێمە تا ئەو بارودۆخە نەپشكنین و نەگەینە قەناعەتێك بە چاك یا بەخراپ، قەراری تر تەرح ناكەین.
سڤیل: بەڵام بەخوێندنەوەی خۆتان ئەم هەوڵەتان سەردەگرێت؟
میرانی: ئیسان بە ئومێدەوە دەژی، ئێمە ئومێدمان هەیە، بەشێوەی بیركردنەوە و جموجۆڵمان لەسەر ئۆپۆزسیۆن و حزبەكانی تری كوردستان، ئەم پڕۆژەیەش ئاشتبوونەوەی نیشتمانیە و كەس نیە پێی رازی نەبێت، چونكە لەرووی جەماوەرەوە پڕۆژەیەكی مەقبولە. حزبەكان دەخەینە بەرامبەر بەمەحەكێك، حكومەتێك گەر پڕۆژەی چاكسازی ئۆپۆزسیۆن تەبەنی بكات و بیخاتە چوارچێوەی كاری حكومەت، هیچ بیانویەك لەدەست ئۆپۆزسیۆن نامێنێت، كە بەشداری نەكات، كەواتە ئێمە هەموومان بێین پێكەوە چاكسازی بكەین باشترە، پڕۆژەی جەنابی سەرۆك، راستە هەمووی جێبەجێ نەبووە، بەڵام بەشێكی جێبەجێ بووە. ئەوەی ئۆپۆزسیۆن باسی دەكات، هەمووی راست نیە، بەڵام هەمووشی بێ بنەما نیە، كەواتە لێرەدا خاڵی هاوبەش هەیە، لەخاڵێكدا حكومەت و سەرۆكی هەرێم و پارتی و یەكێتی و ئۆپۆزسیۆن یەكدەگرن، بەڵێ چاكسازی پێویستە، دەبێ بشكرێت، باشە بەڵام كێ بیكات؟ بەشێك لەئێمە بیكات و بەشەكەی تری چاودێر بن؟ یا هەموومان پێكەوە بیكەین؟ بەرای من هەموومان پێكەوە بیكەین ئاسانتر دەیكەین. كارێك چوار كەس بیكەن زووتر دەكرێت وەك لەوەی دوو كەس بیكەن. كەواتە دەبێ ئێمە و ئۆپۆزسیۆن ببین بەحوكمڕان، چاكسازی بكەین بەپێی ئەو بەرنامەیەی خاڵی هاوبەشی هەردوولامانە، هەم میللەت ئاسوودەتر دەبێت، هەم یاساكان جێبەجێ دەبن، هەم چاكسازی دەكرێ و هەمیش فەزایەكی ئازاد بۆ هەڵبژاردنی ئایندە دروست دەبێت، ئەوكات كۆمسیۆنی هەڵبژاردن دادەنرێت، دەزگای نەزاهە دادەنرێت، رەقابەی چاودێری دادەندرێت، گەر رێكەوتنێكی نیشتمانی هەبێت دەكرێ ئەم كارانە بەر لەهەڵبژاردن بكرێت، هەڵبژاردن بەبێ كۆمسیۆن ناكرێت، حكومڕانی بەبێ دەزگای نەزاهە ناكرێت، بەبێ چاودێری دارایی ناكرێت. ئێمە و ئۆپۆزسیۆنیش تارادەیەك تەوافوقمان هەیە. جەنابی سەرۆك دەڵێت گەر كۆمیسۆنی هەڵبژاردن بەتەوافوق نەبێت من ئیمزای ناكەم، ئەمە خاڵی بەیەك گەیشتنە، كەواتە ئۆپۆزسیۆن بە ئیسلامی و بە گۆڕانەوە، بە توركمان و بە حزبەكانی ترەوە، هەموومان لەسەر كۆمسیۆنی هەڵبژاردنی كوردستان تەوافوقمان هەبێت.
سڤیل: بە پێی رەشنووسی دەستووری هەرێمی كوردستان بێت، سەرۆكی هەرێم بۆی هەیە جگە لەو خولەی ئێستا، دوای پەسەندكردنی دەستووریش دوو خولی تر خۆی هەڵبژێرێتەوە؟
میرانی: نا تەنیا یەك خولی ماوە، چونكە رەشنووسی دەستوورەكە دەڵێ دوو خولی چوار ساڵی بۆی هەیە. بەڵام كە دەڵێ لەدوای پەسەندكردنی دەستوورەوە، ئەوەش مەسەلەیەكی جەدەلیە و دەتوانین بەتەوافوق چارەسەری بكەین.
سڤیل: بەڵام رایەك هەیە دەگوترێ گوایە سەرۆكی هەرێم بەنیاز نیە بۆ خولێكی تر خۆی هەڵبژێرێتەوە، بەڵكو گەر دوای وەرگرتنەوەی پۆستی سەرۆك وەزیران لەلایەن پارتیەوە، كابینەكەی حكومەت لە پێكهێنانی حكومەتێكی بنكە فراواندا سەركەوتوو بێت، ئەوكات پارتی بەنیازە نێچیرڤان بارزانی بۆ پۆستی سەرۆكی هەرێم كاندید بكات، ئەمە تا چەند راستە؟
میرانی: ئێوە كەسانی ئیعلامین، قاعیدەیەك هەیە عەرەب دەیڵێ "لا كل ما یعرف یقال، ولا كل ما یقال صحیح"، هەرچی دەزانرێ ناگوترێ، بەڵام هەرچی دەشگوترێت راست نیە.