سڤیل: عەتا قەرەداخی

ێگای خۆیەتی سەرۆك كۆمار كە بەپشتی كورد و بە دەنگی كوردو بە حەقی كورد گەیشتۆتە ئەو پۆستە ئەمجارە خۆی لەبیركردنەوەی عێراقیانە رزگاربكات و بگەڕێتەوە بۆ ئەسڵی خۆی

بەبڕوای من باشتر وایە بەڕێز سەرۆكی هەرێم لەبری پێشنیاركردنی كۆنگرەیەكی نیشتیمانی عێراقی، هەوڵی زیاتر بدات بۆ بەستنی كۆنگرەیەكی نیشتیمانی كوردستان لەسەر ئاستی باشووری كوردستان

عێراق لەدروستكردنییەوە وەكو دەوڵەتێكی نوێ لەسەرەتای بیستەكانی سەدەی رابردووەوە دەوڵەتێك بووە بە زەبروزەنگ و بەتوندوتیژی پێكەوە لكێندراوە. ئینگلیزەكان شێوە دەوڵەتێكیان لەعێراقدا دروستكرد، تا ئەندازەیەكی ئاشكرا نزیك لەشێوازی پێكهاتنی دەوڵەتی بەریتانی خۆی، كە چۆن كۆمەڵێك پێكهاتەی پێكەوە نەگونجاوی لەخۆیدا كۆكردۆتەوە. دروستكردنی دەوڵەتی عێراقی لەسێ پێكهاتەی تەواو جیاوازو دوور لەیەك لەدەوڵەتێكدا كە ناوی لێنرا دەوڵەتی عێراق، هەمیشە وەكو مینێك وابووە لەبەردەم مەترسی تەقینەوەدا بووە. سونەو شیعەی عێراقی كە پێكەوە وەكو دوو پێكهاتەی بنەڕەتی ئەم دەوڵەتە نوێیە پێكەوە كۆكرانەوە، هیچ بنەمایەكی پێكەوەژیانیان نەبووەو نییە. بەتایبەتی لەسەر ئاستی جەماوەری و زۆرینەی خەڵك واتە ئەوەی كە بە رەشە خەڵكی عێراق ناودەبرێت، چونكە كێشەی نێوان ئەم دوو مەزهەبە لەئایینی ئیسلامدا لەسەر ئاستی جەماوەریی بەجۆرێكە هەر لایەنە بەگومانەوە سەیری ئیسلامێتی لایەنەكەی تر دەكات، كە ئەمەش بواری پێكەوەژیان و پێكەوە هەڵكردنی زۆر تەسك كردۆتەوە.
لەكاتێكدا كە ئینگلیزەكان بینیوویانە لەڕووی ژمارەوە ئەم دوو پێكهاتەیە جیاوازییەكی زۆریان هەیەو ئەگەر هەوڵنەدرێت لەڕووی مەزهەبیەوە شێوە هاوسەنگیەك لەنێوان سوونە و شیعەی عێراقیدا دروست بكرێت، ئەوە ئەگەری هەڵوەشاندنەوەی ئەو دەوڵەتە لەهەر چركەساتێكدا چاوەڕوان كراوە، یان بەلایەنی كەمەوە زۆرینەی شیعە دەتوانن لەكورتترین كاتدا كەمینەی سوونە قوت بدەن. ئەم لێكدانەوەیە ئینگلیزەكانی بەئاراستەی ئەنجامدانی هەڵەیەكی لەوەی یەكەمجاریان ترسناكترو ئاڵۆزترو سەختتری بردن ئەویش پرۆژەی دابەشكردنی كوردستان و دەوربینین بۆ رازیكردنی لایەنە پەیوەندیدارەكانی رێكەوتننامەی سیڤەرو شوێنگرتنەوەی بە رێكەوتننامەی لۆزان بۆ ئەوەی رێگا بۆ ئینگلیز خۆش بكات، بەشێكی دیار لەكوردستان بلكێنن بە عێراقەوە، بەتایبەتی ولایەتی موسڵ كە كوردی سوونە مەزهەبی شافیعین بۆ هاوسەنگی دروستكردن بخاتە سەر ئەو دەوڵەتە نوێیەی كە بەناوی دەوڵەتی عێراق دروستی كردبوو. ئەمە سەرباری پێكهێنانی دەوڵەتێك كە بەحیسابی بەریتانییەكان تەواوكاری ئابووری ناوخۆی هەبێت و لەهەمان كاتدا بەرژەوەندییە ستراتیژی و ئایندەییەكانی ئەوی بڕیار بەدەستیشی تێدا بپارێزرێت. واتە ئەو نیەتە شەیتانییەی كە بەریتانیا دەوڵەتی عێراقی لەپێناودا بەوجۆرە دروستكرد بەرهەمهێنی هەموو ئەو كارەساتانەیە، كە لەدروستبوونی دەوڵەتی عێراقییەوە هەریەكە لەلایەنە پێكهاتەكانی ئەم دەوڵەتە بەدەستییەوە دەناڵێنن و لێی دەرباز نابن. لەسەرەتای دروستبوونی ئەم دەوڵەتەوە زەبروزەنگ و فشار ئەم پێكهاتانەی پێكەوە هێشتووەتەوە. لەسەردەمی پاشایەتیدا بەریتانیا ئەو یەكێتیە فشەڵەی پاراستووە. لەدوای چواردەی تەموزی 1958 كە بارودۆخەكە كەمێك گۆڕانی بەسەردا هات عێراق بەرەو جۆرێك لەگەڕانەوە بۆ ئەسڵی خۆی دەچوو. بەڵام بۆ ئەوەی ئەوە روونەدات جارێكی تر بەرژەوەندی دەوڵەتانی بڕیار بەدەست ناسیۆنالیستی كۆنەپەرست و شۆڤێنی عەرەبی بەئاراستە بەناو جیاوازەكانییەوە هێنایە سەر كورسی دەسەڵات و لەو كاتەشەوە هەتا روخاندنی رژێمەكەی سەدام حسێن لەساڵی 2003دا دیسان عێراق بە ئاگرو ئاسن پێكەوە لكێندرابوو. كاتێ ئەمەریكیەكانیش هاتن وەكو جێبەجێكەری ئەو نەخشەو پلانانەی كە بەریتانیا لە رابردوودا دایناوە هەموو هەوڵێكیان بۆ پاراستنی ئەو دروشمەی ناسیونالیستی شۆڤێنی عەرەبی بوو، كە بریتی بوو لەپاراستنی یەكێتی خاكی عێراق. ئەمەریكیەكانیش نەك رێگایان نەدا عێراق بگەڕێتەوە سەر ئەسڵی خۆی، بەڵكو بەشێك لەكوردستان كە جۆرە سەربەخۆییەكی هەبوو ئەوەشیان خستەوە سەر ئەو عێراقەی كە ئینگلیز دروستی كردبوو. هەموو ئەوەمان لە بیرە كە یەكەم جار جۆن گارنەری كۆنە ئەفسەر وەكو حاكمی ئەمەریكی هاتە كوردستان هەردوو حكومەتەكەی هەولێرو سلێمانی لەترسدا ئاڵای كوردستانیان لەسەر بینای ئەنجوومەنی وەزیران و شوێنە رەسمیەكان هێنایە خوارەوەو هەر بەزووییش سەركردایەتی كوردیان ناچاركرد كە بچێتە بەغدا، چونكە پایتەخت بەغدایەو هەمووان لەبەغداد كۆدەبنەوە. ئەوەش لەكورتترین ماوەدا سەركردەكانی كوردی گەیاندە بەغدا و لەگەڵ ئەو عەرەبە سونەو شیعانەی كە هیچ ئامادەبوون و پێگەیەكی ئەوتۆی سیاسی و جەماوەرییان لەعێراقدا نەبوو كەوتنە دروستكردنەوەی دەوڵەتی نوێی عێراقی. ئەوەی لەهاتنی ئەمەریكیەكانەوە تاكو ئیستا لەعێراقدا وەكو هەیكەلی دەوڵەتێك دروستكراوە، ئەمەریكیەكان دروستیان كردووەو هەر فشاری ئەوانیش رایگرتبوو، ئێستا ئەمەریكیەكان عێراق بەجێدەهێڵن و پێناچێت ئەو فشارەی پێشتریش بەكار بهێنن كەواتە ئێستا ئەو چركەساتەیە ئەو زەبروزەنگ و فشارەی كە لەماوەی نەوەد ساڵی رابردوودا عێراقیەكانی پێكەوە گرێداوەو هێشتبوونیەوە، ئێستا ئەو زەبروزەنگ و فشارە بە رۆیشتنی ئەمەریكیەكان و بەكاریگەری بەهاری عەرەبیش هەڵدەوەشێتەوە. بۆیە ئێستا ئەو چركەساتەیە ئەگەر بارودۆخەكە بەئاراستەی ناجۆردا نەبرێت، ئەوا ئەوەی كە ناوی دەوڵەتی نوێی عێراقە هەڵبووەشێتەوە. بەڵام پرسیار ئەوەیە ئایا بەگوێرەی ئێمە ی كورد هەڵوەشاندنەوەی دەوڵەتی ئێستای عێراق چییەو بۆ ئێمە چی دەگەیەنێت؟ ئایا ئەوە لەبەرژەوەندی كوردە یان نا؟ ئایا پێویستە كورد لەبارودۆخی ئەمڕۆدا چۆن رەفتار بكات؟ ئایا هەر وەكو رابردوو وەلائی بەردەوام و دڵسۆزی بەردەوامی خۆی بۆ عێراق و یەكێتی خاكی عێراق و یەكبوونی گەلانی عێراق دووپات بكاتەوەو هەر بەو شێوازەش ئیش بكات كە لەماوەی رابردوودا كاری كردووە بەتایبەتی ئەو هەشت ساڵەی رابردوو كە هەموو هەوڵی خۆی خستۆتە گەڕ بە مەبەستی دروستكردنەوەی دەوڵەتی نوێی عێراق و كاركردن لەسنووری وەهمێكدا كە وەهمی بەدیموكراتیكردنی عێراقە؟ بێگومان چەندین پرسیاری لەم جۆرە خۆی دەسەپێنێت، بەتایبەتی كە ئێستاو دوای كشانەوەی هێزەكانی ئەمەریكا و بەجێهێشتنی عێراق لەلایەن ئەمەریكییەكانەوە لەكۆمەڵێ كێشەو تەنگەژەدا كە ناشێت چارەسەركردنیان هەروا كارێكی ئاسان بێت، چونكە رەگوڕیشەی ئەو كێشانە لەنێو مێژووی خوێناوی عێراقدایە، ئەو مێژووەی كە لەسەردەمی شەهیدكردنی حسێنی كوڕی عەلیەوە دەكوڵێت و خوێنی لێدەتكێت. ئەوەش مێژوویەكە خوێن لەبەررۆیشتنی كۆتایی نایەت تەنیا بەدوورخستنەوەی شیعەو سوونە نەبێت لەیەكتری. بێگومان سەرباری ناكۆكی مێژوویی نێوان سونە و شیعەی عێراق دیسان ناكۆكی نێوان پاڵپشتەكانی سوونەو شیعەش لەزیاتر ئاڵۆزكردنی بارودۆخی عێراقدا رۆڵی لەبەرچاو و كاریگەر دەبینێت بەجۆرێك واپێدەچێت شیعەو سوونەی عێراقی بەوەكالەت شەڕ بۆ ئاغاكانیان بكەن واتە بەشێك لەو ناكۆكیەی كە ئێستا لەعێراقدا لەنێوان سوونەو شیعەدا بەردەوامەو ئەگەری تەقینەوەی ترسناكی هەیە پەیوەندی بە ناكۆكی نێوان دەسەڵاتی شیعەی ئێرانی و ناسیونالیستی عەرەبیەوە هەیە لەهەموو نیشتیمانی عەرەبیدا بەتایبەتی سعودیە. ئەمە جگە لەوەی كە ئەمەریكییەكان كاتێ لەڕووی سەربازییەوە عێراقیان چۆڵكرد، لەلایەك سوپایەك لەهەواڵگری و خەڵكی بە ناو مەدەنیان لەسەفارەتی ئەمەریكادا داناوە، كە ئەوانە بە ئاسانی دەتوانن ئەوەی ئەمەریكا دەیەوێت بیكەن و لەهەمان كاتیشدا ئەوە سیاسەتی ئەمەریكایە كە بەردەوام ئەو شوێنانەی تێی دەچێت دەشێ بەجێیان نەهێڵێت یان بەكۆمەڵێك كێشەوە بەجێیان دەهێڵێت، بۆ ئەوەی هەرگیز سەقامگیری لەو شوێنەدا دروست نەبێت و بەردەوام زەمینەی ئەو شوێنە بە شێوەیەك بێت كە ئەو وەكو هێزێكی باڵادەستی ئەم جیهانە بتوانێت دەوری هەبێت لەجوڵاندنی كێشەكاندا بەئاراستەی باش یان خراپ.
بەهەرحاڵ ئێستا عێراق لەبەردەم شەڕێكی سەختی ناوخۆدایەو بوارێك نەماوە یان لەبنەڕەتدا نەبووە بۆ ئەوەی سوونەو شیعەی عێراقی پێكەوە بژین و پێكەوە بتوانن وڵات بەڕێوەببەن. كەواتە دەبێ كورد لەبارودۆخێكی وەهادا چی بكات؟ ئێمە دەزانین كە سەركردایەتی سیاسی كورد لەدوای رووخاندنی رژێمی بەعسەوە دەورێكی كاریگەرو لەبەرچاویان هەبووە بۆ ئەوەی شیعەو سوونە پێكەوە بژین و وڵات لەئاژاوەو مێژووی خوێناوی خۆی دوور بخەنەوە. لەو پێناوەشدا سەركردایەتی سیاسی كوردی ئەركێكی زۆری كێشاوەو بێگومان وەكو خۆی و وەكو كوردیش ئەو كارانەی زیانی زۆری هەم بەدۆزی كورد و هەم بە باری مەعنەوی سەركردایەتی كوردیش لەسەر ئاستی ناوخۆ گەیاندووەو لەڕووی نەتەوەییشەوە شتێكی بۆ كورد بەرهەم نەهێناوە، بێجگە لە ماڵوێرانی زیاترو كارەساتی زیاتر. كورد چەندین جار شیعەو سوونەی پێكەوە داناوەو چەندین جار رێكیخستوون و هەر كاتێكیش نێوانی ئەم دوو لایەنە نەیارە بە ئاستەم باشبووبێت، ئەوە لەدژایەتیكردنی كورددا هاوڕاو تەبا بوون. بەڵام بەداخەوە سەركردایەتی سیاسی كوردی نەیتوانیووە بەو جۆرە بیر لەعەرەبی عێراق بكاتەوەو لەوە تێبگات كە ئەوەی نەخشەرێژی سیاسەت دەكات بەرژەوەندییە نەك ئەو تێڕوانینە رۆمانسیەی كە كۆنترۆڵی ئاشكرای ئاستی نەستی بەشێكی گەورە لەسەركردایەتی سیاسی كوردی كردووەو گەیاندونیەتیە ئاستێك هەر بە راستی و بەتەواوی عێراقیانە بیربكەنەوە. لەكاتێكدا ئەوە ئاشكرایە كە بیركردنەوەی عێراقیانە جۆرە بیركردنەوەیەكە لەگەڵ بیركردنەوەی كوردستانیانەدا ناتەباو ناكۆكەو باڵادەستبوونی هەركام لەم دوو جۆرە بیركردنەوەیە بەلاوەنانی ئەویتریانە. كەواتە ئێستا بارودۆخی عێراق گەیشتۆتە ئاستێك كە بەرەو گەڕانەوە بۆ ئەسڵی خۆی دەچێت، واتە دەگەڕێتەوە بۆ خاڵی پێش دروستكردنی ئەو دەوڵەتە زۆرەملێیەی كە ئینگلیز دروستیان كردو بەو هەموو كێشەیەوە بەجێیان هێشت. دیارە ئەمەریكیەكانیش نەیانتوانی رێگابدەن ئەوەی ئینگلیز دروستی كردبوو لەعێراقدا دەستكاری بكرێت. بەڵام ئێستا زەمینەی ئەوە خوڵقاوە، كە هەریەكە لەو سێ پێكهاتەیە رێگای خۆی لەبەر بگرێت. ئەگەری ئەوەش هەیە كە ئەمەریكییەكان بەجۆرێك لەپشتی ئەو بۆچوونەوەبن، كە رێگا بە پێكهاتەكانی عێراق بدەن بەرەو ئەسڵی رابردووی خۆیان بگەڕێنەوە. پرۆژەكەی جۆبایدنی جێگری سەرۆكی ئەمەریكا كە پێش ئەوەی ئەو پۆستە وەربگرێت بۆ دابەشكردنی عێراق بۆ سێ كۆنفیدراڵی لەئێستادا نیشانەكانی بە ئاشكرا دەركەوتووەو پاشەكشەكردنی ئەمەریكاش بەو ئاسانییە لەعێراق و بەتایبەتیش دوای دوا سەفەری جۆبایدن لەماوەی رابردوودا بۆ عێراق پێدەچێت جۆرێك لە زەمینە خۆشكردن بێت بۆئەوەی عێراقیەكان بواریان بۆ بكرێتەوە ئەو پرۆژەیە جێبەجێ بكەن. بۆیە ئێستا دەشێ بەئاشكرا عێراق لەبەردەم سێ رێیانێكدا بێت یان گەڕانەوەی بۆ ئەسڵی خۆی كە دابەشبوونی تەواوەتییە، یان جێبەجێكردنی پرۆژەكەی جۆبایدن بۆ بوون بەسێ كۆنفیدراڵی، یان رێگای سێیەمە كە راكێشانی عێراقە بەتایبەتی شیعەو سوونە بۆ شەڕێكی خوێناوی كە دەشێ لەبارێكی وەهاشدا عێراق ببێتە شوێن و زەمینەی یەكلاییكردنەوەی ناكۆكیەكانی نێوان ناسیونالیستی عەرەبی و شیعەو نفوزی ئێرانی. خۆ ئەگەر ئەمەش روویدا ئەوە بێگومان شتێك نامێنێت بەناوی یەكێتی عێراقەوەو لەبارێكی لەم جۆرەشدا كورد حەقە خۆی لەهیچ كام لەو دوولایەنەوە نەئاڵێنێت، بەڵكو لەبری ئەوە ناوماڵی خۆی بە چاكی رێكبخات و خۆی ئامادەبكات بۆ گێڕانەوەی هەموو ئەو ناوچانەی كە تاكو ئێستا لەلایەن حكومەتی ناوەندەوە داگیركراون، واتە ئەو ناوچانەی كە لەهەژاری عەقڵی سیاسی كوردی ئەمڕۆ پێیان دەگوترێت ناوچە جێناكۆكەكان. بێگومان ئێستا كورد لەبەردەم مەترسیەكی گەورەدایە ئەگەر نەزانێت چۆن مامەڵە دەكات، چونكە ئەوەی ئەو ئەوەندە ساڵە ئومێدی پێی بووە كە عێراقی نوێیە ئەوە دەركەوت عێراقی نوێ نییەو هەر ئەو عێراقەیە كە بەعس فەرمانڕەوایی دەكردو هەر هەمان عەقڵ و كەلتوور ئامادەیەو بەردەوامەو هەر هەمان تێڕوانینیش بۆ كوردو بۆ كوردستان لەلایەن عەرەبی شیعەو سوونەی عێراقەوە هەیەو چاوەڕوانكردنی ئەوەی كە كورد لەسایەی دەسەڵاتی شیعە یان سوونەی عێراقدا ببێتەوە بەخاوەنی هەموو جوگرافیای خۆی جۆرێكە لەوەهم و ئەزموونی ئەم نۆ ساڵەش سەلماندی كە ئەو ئومێدە جۆرێكە لەرۆمانسیەتیەك كە وەهم كۆنترۆڵی كردووە، كە ئەویش دەشێ تموحی كۆمەڵێ بەرژەوەندی كورت تەمەن بیجوڵێنێت، كە ئێستا كورد لەبەغدا دەستی دەكەوێت لە پۆست و پارەو دیارە پۆستەكانیش هەر لەپێناوی پارەدایە زیاتر لەوەی لەپێناوی بەرژەوەندییە ئاییندەییەكانی كورددا بێت. هەربۆیە بە بۆچوونی من ئەگەر كورد بەلۆجیكی عەقڵ و بابەتیانە بیربكاتەوە ئەمجارە خۆی بە دوور دەگرێت لەكێشەكانی نێوان سوونەو شیعەی عێراق و حەقیشە سەركردایەتی سیاسی كوردی تێبگات كە پێویست بەوە ناكات، ئەمجارە هیچ هەوڵێك بدات بۆ پێكەوەدانانی سەركردایەتی سیاسی شیعەو سوونە پێكەوە چونكە هەر هەوڵێك بەو ئاراستەیە ئەگەری ئەوەی هەیە گێڕانەوەی عێراق بۆ ئەسڵی خۆی كەمێك دوابخات. هەر دواكەوتنێكی گەڕانەوەی عێراق بۆ ئەسڵی خۆی واتە بۆ پێش ساتەوەختی دروستكردنی دەوڵەتی بەناو نوێی عێراق دواخستنی كوردە لەگەیشتن بەئامانجەكانی كە بریتیە لەجیابوونەوە لەعەرەبی عێراقی یان باشتر بڵێین گەڕانەوە بۆ باری ئاسایی و سروشتی خۆی كە باری پێش لكاندنیەتی بەعێراقەوە بۆ ئەوەی پارسەنگی سوونەی عێراقی بێت لەبەرامبەر شیعەدا. بۆیە جێگای خۆیەتی سەرۆك كۆمار كە بەپشتی كورد و بە دەنگی كوردو بە حەقی كورد گەیشتۆتە ئەو پۆستە ئەمجارە خۆی لەبیركردنەوەی عێراقیانە رزگاربكات و بگەڕێتەوە بۆ ئەسڵی خۆی، ئەو ئەسڵەی كە مێژوویەكی دوورودرێژە خەبات لەپێناویدا دەكات، كە ئەویش كوردستان و گەلی كوردە، نەك شیعەو سوونەی عێراقی، كە ئەگەر بۆیان بلوێت نایەڵن سەرۆكێكی كورد بەراگوزاریش رێگای بكەوێتە كۆشكی كۆماری لەعێراقدا. هەروەها ئەوەش بەلای منەوە جێگای سەرنجە هاتنە سەرخەتی ئەمجارەی سەرۆكی هەرێمی كوردستانە، لەكاتێكدا حكومەتی ئەمجارەی عێراق لەسەر خوانی ئەو پێكهات، بەڵام خودی ئەو حكومەتە كەمترین خاڵی ئەو ئیلتیزاماتەی جێبەجێ نەكرد كە لەگەڵ هاوپەیمانی كوردستان لەسەر بنەمای پێكهێنانی حكومەت و بەشداریكردنی كورد تێیدا لەسەری رێك كەوتبوون. كەواتە دەبێ سەرۆكی هەرێم چ ئومێدێكی هەبێت بەوەی كە دیسان عەرەبی عێراق بە هەمان شێوە مامەڵە لەگەڵ كورددا ناكەن. بێگومان بارودۆخەكە ئێستا ئاڵۆزترەو ئومێدی ئەوە نەماوە كە ئەو حكومەتەی ئێستا لەعێراقدا هەیە، یان هەر حكومەتێكی تریش كە بشێ لەئایندەدا لەلایەن شیعە یان سوونەی عێراقەوە دروست بكرێت لەوەی رابردوو باشتر مامەڵەی كورد بكات، بێگومان هیچ حكومەتێكی عێراقی ناتوانێت هیچ هەنگاوێك بەئاراستەی گێڕانەوەی مافەڕەواكانی كورد بنێت، بۆیە پێموایە سەرۆكی هەرێم هەر هەوڵێكی تریش بدات لەپێناوی عێراق و رێكخستنی شیعەو سوونەدا وەكو هەوڵەكانی رابردوو هیچ بۆ كورد بەرهەم ناهێنێت، بۆیە بەبڕوای من باشتر وایە بەڕێز سەرۆكی هەرێم لەبری پێشنیاركردنی كۆنگرەیەكی نیشتیمانی عێراقی، هەوڵی زیاتر بدات بۆ رێكخستنی باری ناوخۆی كوردستان و بەستنی كۆنگرەیەكی نیشتیمانی كوردستان لەسەر ئاستی باشووری كوردستان یان كوردستانی عێراق و چارەسەركردنی ناكۆكیە ناوخۆییەكانی نێوان هێزو پێكهاتەكانی كوردستان و دروستكردنی زەمینەیەك بۆ ئەوەی هەمووان پێكەوە وەكو هێزێكی یەكگرتوو سازو ئامادەبن، واتە بە دەسەڵات و ئۆپۆزسیۆن و خەڵكەوە ئامادەبن بۆ ئەگەری پێشهاتەكانی ئەوەی دەشێ لەعێراقدا رووبدات و هەمووان ئامادەبن بۆ گێرانەوەی مافەڕەواكانی كورد لەپێش هەموو شتێكەوە گێڕانەوەی مافە جوگرافیەكان. پێموایە ئێستا كاتی ئەوە هاتووە ئیتر سەركردایەتی كوردی بیر لەوە بكەنەوە كە پێویستە لەوە زیاتر خۆیان بە عێراق و كێشەكانی نێوان سوونەو شیعەوە خەریك نەكەن و لەبری ئەوە خەریكی رێكخستنی ماڵی كوردی بن، بۆئەوەی بتوانێت یەكەم لەو بارە ئاڵۆزو شێواوەی عێراق دەرباز ببێت، دووەم لەو بارەدا كە عێراق بەرەو هەڵوەشانەوە دەچێت، ئەم بتوانێت مافە داگیركراوەكانی خۆی بەدەست بهێنێتەوە و هەوڵی بیناكردنی پرۆژەیەكی ئایندەیی بۆ كوردستان بدات و خۆی لەپاشكۆبوونی عەرەبی شیعەو سوونەی عێراق رزگار بكات. خۆ ئەگەر ئەمەش بەجۆرێك لەسەركێشی دەزانێت، ئەوە دەبێ ئەوەش بزانێت كە رەنگە سەركێشیەكی لەم جۆرە لەگەڵ جەماوەرو خەڵكی كوردستان ئاشتی بكاتەوەو كوردستانیش لەئاكامدا بكەوێتە سەر رێگای راستی هەنگاونانی خۆی بەرەو ئایندەیەكی گەش. بێگومان كارێكی لەم جۆرەش بەبێ ماندووبوون و بەبێ خۆخستنە مەترسی و بەبێ هەوڵی جیدی و بەبێ مامەڵەیەكی كوردانەی خاوێن لەگەڵ كۆی كۆمەڵگەی كوردیدا بەجیاوازی بۆچوون و بیركردنەوەو ئاراستەو جیاوازی حیزبایەتی و ئایینی و مەزهەبی روونادات، بۆیە لەئێستادا ئەركی سەركردایەتی سیاسی كوردی بە گشتی و سەرۆكایەتی هەرێمیش بە تایبەتی ئەوەیە كە زەمینە بۆ ئەو یەكێتیەی كورد بڕەخسێنن كە ئەوەش بەمامەڵەكردنی یەكسانانەو عادیلانانەی هەموو كورد دەبێت، چونكە بۆ ئایندەو پرۆژەی نەتەوەیی كوردی پێویستە هەموو هێزی مادی و رۆحی و مەعنەوی كورد كۆبكرێتەوەو هەمووی بەیەك ئاراستە بخرێتە جوڵە ئەویش تەنیا بەدروستكردنەوەی ئینتیما لەلای هەمووان دەبێت كە ئەوەش بەمامەڵەكردنی هەمووان بە یەك پێوانەو سەیركردنی هەمووان بەیەك چاوو هاوبەشی هەمووان بەیەكسانی دەبێت.