سڤیل: عەتا قەرەداخی

بارودۆخی كوردستان تاكو ئێستا نەگەیشتۆتە ئەوەی كە سەقامگیرییەكی تەواو بەخۆیەوە ببینێت. رەنگە پێویستی بەوە نەبێت، كە زۆر بگەڕێیتەوە دواوە، بەڵكو هەر گەڕانەوەیەكی كوردت بۆ ئەم بیست ساڵەی دوایی كە كورد لەم بەشەی كوردستاندا خۆی دەسەڵاتدارو فەرمانڕەوا بووە، رووناكییەكی ئاشكرا دەخاتەسەر بارودۆخی سیاسی و كۆمەڵایەتی و ئیداری كۆمەڵگەی كوردی و ئەو رووبەر و جومگانەی كە بەلای خەڵكی ئاساییەوە ئاشكرا نین و نازانرێن، بەڵام بۆ كەسانێك كە كەمێك لەمێژوو و سایكۆلۆجیای كۆمەڵگەی كوردی بەئاگابن، ئەوا بینینی كێشەكانی ئەم كۆمەڵگەیە لەهەموو ئاستەكاندا شتێكی ئاشكراو لەبەرچاوە. جەمسەری كێشەكانیش لەم كۆمەڵگەیەدا لەجەمسەرێك زیاترن و بەگشتیش كۆی كۆمەڵگە بەهەموو پێكهاتەو عەقڵ و كەلتوورەكەیەوە لەبارودۆخی ئێستای كوردستان بەرپرسیارە. ئەو كەلتوورەی بەدرێژایی مێژوو لەكۆمەڵگەی كوردیدا بەرهەمهاتووەو پێی دەگوترێت كەلتووری كوردی، بەرپرسیارە لەچۆنێتی ئامادەبوونی ئەم كۆمەڵگەیەو چۆنێتی كارتێداكردنی. بەڵام دەبێ بزانین ئەو كەلتوورەش لەدەرەوەی مرۆڤەكان و لەدەرەوەی نوخبەو حیزب بەرهەم نەهاتووە، بۆیە نوخبەو حیزب لەمێژووی نوێدا بەرپرسیارێتیەكی گەورەیان دەكەوێتە ئەستۆ.
من لەمێژە باسی ئەوەم كردووە، كۆمەڵگەی كوردی كۆمەڵگەیەكی نائاساییەو پەرەسەندنێكی نائاسایشی هەبووەو تاكو ئێستاش لەبارێكی نائاساییدا دەژی، بۆیە دەبێ هەموو شتەكانی نێو ئەم كۆمەڵگەیە لەچوارچێوەی ئەو نائاساییبوونەدا باس بكرێت، بەڵام دیارە ئەمەش بەو مەبەستە نییە، كە مادەم ئەم كۆمەڵگەیە كۆمەڵگەیەكی نائاساییە، ئیتر دەبێ لێیگەڕێین شتەكان چۆن دەڕۆن با بڕۆن، یان بەو مەبەستە بێت پاساو بۆ هەموو كەموكورتی و ناجۆرییەكان بهێنرێتەوە، بەتایبەتی لەبواری سیاسی و بەڕێوەبردندا. نەخێر مەبەستمان لەوەیە، هەرچۆن ئەو نائاساییبوونە عەقڵێكی سیاسی نائاسایی و حیزبی نائاسایی و بزووتنەوەی نائاسایی بەرهەمهێناوە، بەهەمان شێوە دامودەزگاو دامەزراوەی كۆمەڵایەتی و سیاسی و ئیداری و كەلتووری نائاسایشی بەرهەمهێناوە. بەڵام ئایا مادەم شتەكان بە نائاسایی بەرهەمهاتوون ئیتر دەبێ خۆبدەینە دەستی ئەو واقیعە ناجۆرەوە؟ بێگومان سەدجار نەخێر، چونكە ئەوە مرۆڤەكانن كە موستەحیل دەكەن بەواقیع.
ئەوە شتێكی ئاشكرایە كە كۆمەڵگەی كوردی لەپەرەسەندنی خۆیدا بەسروشتی و لەقۆناغی دیاریكراوی خۆیدا نەیتوانیووە دامەزراوەو چینی كۆمەڵایەتی خاوەن شووناسی ئەو قۆناغەو ئابووری و پەیوەندیی كاركردنی ئەو قۆناغەو كەلتوورو عەقڵی ئەو قۆناغەو بزووتنەوەی كۆمەڵایەتی ئەو قۆناغەش بەرهەمبهێنێت. بەڵكو زۆربەی ئەوەی لەهەموو ئاستەكاندا بەرهەمهاتووە یان بە كاریگەری دەرەكی و بەڕۆڵی ئەوانی تر بەرهەمهاتووە، یان لەلاوازی بنیادی ناوخۆی ئەم كۆمەڵگەیە، دەرەوەو ئەوانی تر توانیویانە كاری لێبكەن، یان وەكو كاردانەوە بۆ فشارو هەژموونی ئەوانی تر دروستبوون كە بەرهەمی ئەم حاڵەتانەش هەموویان نائاسایین، چونكە بەسروشتی لەهەناوی خودی كۆمەڵگەوەو لەدوای پێگەیشتن دروست نەبوون و بەرهەم نەهاتوون.
بزووتنەوەكانی كورد بەرهەمی پەرەسەندن و پێگەیشتنی ناسیونالیزمی كوردی نەبوون، بەڵكو كاردانەوە بوون بۆ سیاسەتی سەخت و دژ مرۆڤانەی داگیركەرانی كوردستان بەرامبەر بەگەلی كوردو چەوساندنەوەی لەڕادەبەدەری، كە كورد بەناچاریی وەكو كاردانەوە بەرامبەر بەو سیاسەتە نامرۆڤانەیە دەستی داوەتە چەك و راپەڕینی بەرپاكردووە، كە ئەوەش وایكردووە بەگشتی راپەڕینەكانی كورد خاوەنی بەرنامەو داواكاری ئاشكرا نەبن و هیچ پرۆژەیەكی سیاسی و نەتەوەیی ئەوتۆ لەپشتیانەوە نەبێت كە گەیشتتبێتە ئەوەی بیانكات بەبزووتنەوەی جەماوەری و كۆمەڵایەتی، بەڵكو وەكو كاردانەوەیەك بەرامبەر بەو بارە ناهەموارەی كە تێیدا ژیاوە كاردانەوەیەكی نواندووەو لەبەر ئەوەی رۆحی بزوێنەری ئەو كاردانەوەیەش پرۆژەیەكی نەتەوەیی نەبووە، نەیتوانیووە بەردەوامی بەخۆی بدات، بەڵكو لەماوەیەكی كورتدا تێكشكاوە. ئەمەش سەرئەنجامی زۆرینەی راپەڕینەكانی كورد بووە. لەكاتێكدا ئەگەر كۆمەڵگە لەئاستێكی پەرەسەندنی وەهادا بوایە كە ناسیونالیزمێكی پێگەیشتوو خاوەن شوناسی هەبووایە، ئەوا ئەو ناسیونالیزمە خاوەنی پرۆژەی نەتەوەیی دەبوو، كە ئەویش لەسەربەخۆیی و دروستكردنی دەوڵەتی نەتەوەیی كوردیدا خۆی دەبینیەوەو لەبارێكی وەهاشدا سەرچاوەی كێشە ناوخۆییەكانی كوردستان ئاشكراتر دەبوو لەوەی ئێستاو جیاوازییەكان بەبوونی جیاوازی تێڕوانین و بەرنامەو پرۆژە بۆ مەسەلەی نەتەوایەتی كوردی دەپێوران. لەبارێكی وەهاشدا هێڵی گشتی كێشەكان و جیاوازییەكانیش ئاشكراتر دەبینران و لەوە دەردەچوون، كە مرۆڤ لەڕووی دەرەوە تەنیا وەكو كێشەی تاكەكەسی و ململانێ لەسەر دەسەڵاتێكی نیمچە وەهمی بێت، كە مەبەستم لەم قسەیە ئەوەیە تاكو ئێستا ئەوەی لەكوردستان دەگوزەرێت ململانێ نییە لەسەر پرۆژە، نە پرۆژەی نەتەوەیی و نەپرۆژەی كۆمەڵایەتی، بەڵكو ململانێیە لەسەر دەسەڵاتێك، كە هێشتا خۆی لە بۆشاییدایەو خاوەنی شوناسێكی دانپێدانراو نییە.
كوردستان لەدوای راپەڕینەوە دەشیا پێبنێتە قۆناغێكی ترو ئاراستەی ململانێكان بەئاقارێكی شارستانیانەتردا بڕۆیشتنایەو ململانێ بوونایە لەسەر دروستكردنی باشترین نموونەی دامەزراوەی بەڕێوەبردن و بیناكردنی باشترین سیستێمی سیاسی و ئیداری و هەر بەو پێیەش هەڵبژاردنی باشترین كەسانی گونجاو بۆ بەڕێوەبردنی وڵات و ململانێ بووایە بۆ پێشكەشكردنی باشترین جۆری خزمەتگوزاری بەخەڵكی كوردستان و ململانێ بوایە لەسەر دانانی باشترین پرۆژە بۆ بیناكردنەوەی كوردستان و بیناكردنەوەی كەسێتی كوردی و ئابووری كوردستان و زیندووكردنەوەو ژیانەوەو بەسەرپێخستنەوەی هەموو ئەو بنەمایانەی كورد كە دوژمن لەپێناوی سڕینەوەی شووناسی نەتەوەییماندا لەناوی بردوون. بەڵام وەكو هەموومان بینیوومانەو تاكو ئێستاش دەیبینین ململانێكان لەكوردستاندا لەسەر ئەم بنەمایانە نەبوون و نین، بەڵكو ئەوەندەی بەرژەوەندییە تەسكە تاكە كەسی و حیزبیەكان رۆڵ لەجوڵاندنی ململانێكاندا دەبینن، ئەوەندە بەرژەوەندی باڵای نیشتیمان و نەتەوە لەجوڵاندنی ململانێكاندا دەورو كاریگەرییان نییەو ئامادەنین. راستە ئێمە بۆ رابردوو گلەیی و گازەندەكانمان لەدەسەڵاتی داگیركەر بوو، كە ئەویش دەسەڵاتی دوژمن بوو، بەڵام لەدوای راپەڕین كورد خۆی فەرمانڕەوای ئەم بەشەی كوردستانەو ماوەی بیست ساڵیش ماوەیەكی ئەوەندە كەم نییە بۆ وڵاتێكی دەوڵەمەندی وەكو كوردستان كە بەپاساوی جۆراوجۆر، دەسەڵاتی كوردی بیەوێت خۆی لەزۆر مەسەلەی بنەڕەتی بدزێتەوە. بەلایەنی كەمەوە ئەوە نزیكەی نۆ ساڵە لەدوای روخاندنی رژێمی بەعس كورد خۆی بەشدارە لەبەڕێوەبردنی عێراقداو ئەگەر لەو رووەشەوە هەر كەموكوڕی و كێشەیەك هەبێت، ئەوە پێش هەموو شتێك سەركردایەتی سیاسی كورد خۆی بەرپرسیارەو ئەوەی كە لەدژی كورد لەماوەی ئەم نۆ ساڵەدا روویدا بێت، بێجگە لەلاوازی سەركردایەتی سیاسی و نەتوانینی پێداگرتنی لەسەر داواكانی هیچی تر نییەو بەهیچ ئاراستەیەكی تریش لێكدانەوەی بۆ ناكرێت، چونكە كورد خۆی بوو كە دەوری كاریگەری بینیووە، لەدروستكردنەوەی ئەم سیستێمە سیاسیەی كە ئێستا لەعێراقدا هەیە. بەهەرحاڵ ئەوەی كە پەیوەندی بەبارودۆخی كوردستان و كێشە ناوخۆییەكانییەوە هەیە، دیسان پەیوەندی بەو عەقڵە سیاسیەوە هەیە، كە كوردستان بەڕێوە دەبات یان بەگشتی پەیوەندی عەقڵی سیاسی كوردییەوە هەیە.
هەموومان دەزانین عەقڵی سیاسی كوردی لەدروستبوونی بزووتنەوەی كوردییەوە لەسەرەتای شەستەكانەوە بەجۆرێك بووە كە نەیتوانیووە بێجگە لەخۆی كەسی ترو هیچ دیدو بۆچوونێكی تر قبوڵ بكات، هەمان شێوەی عەقڵی خێڵایەتی كوردی و عەقڵی سیاسیش بەهەمان شێوازو میكانیك كاری كردووە. باڵادەستبوونی ئەم عەقڵە سیاسیەش هۆكاری سەرەكی بووە بۆ ئەوەی كە هەمیشە بارودۆخی كۆمەڵگەی كوردی بارگاوی كراوبێت بەجۆرێك لەكێشە كە لەهەموو چركەساتێكدا ئەگەری تەقینەوەی هەبێت و ئەو هەموو تەقینەوانەشی كە هەر لەساڵی 1964 بە دواوە تاكو ئێستاشی لەگەڵدا بێت روودەدەن دەرئەنجامی ئەو عەقڵە سیاسیەن، كە ناتوانێت بێجگە لەخۆی كەسی تر قبوڵ بكات. هەندێ لەبۆچوونەكان وابوون كە دوای راپەڕین و دروستبوونی دەسەڵاتی كوردی لەم بەشەی كوردستاندا ئەو عەقڵە سیاسیە گۆڕانكاری بەسەردا بێت، بەتایبەتی لەكاتێكدا كە لوتكەی باڵای ئەو عەقڵە لەشاخەوە گواستیەوە بۆ شار ئەگەر بڕوامان بەوە هەبێت لەڕووی پەرەسەندی كۆمەڵایەتی و كەلتووری و عەقڵیەوە لەكوردستاندا شار هەیە. بەهەرحاڵ دەركەوت لەم زەمینەیەشدا كە پێی دەڵێین شار هەر عەقڵی شاخ و كەلتووری شاخ باڵادەستەو كاردەكات كە ئەویش شەڕی ناوخۆی نێوان یەكێتی و پارتی و یەكێتی و بزووتنەوەی ئیسلامی و یەكێتی و پارتی لەگەڵ پێكەكەو یەكێتی و ئیسلامیەكانی سەر بە مەلا كرێكار و مەلا عەلی باپیر و پارتی و یەكگرتووی بەرهەم هێنا. كە ئەم هەموو رووداوە ترسناكانە جارێكی تر ئەوەی سەلماندەوە، كە عەقڵی سیاسی كوردی عەقڵێكی تاك رەهەندەو ناتوانێت لەخۆی زیاتر كەسی تر قبوڵ بكات و ئەگەر زۆرجاریش ناچار بووبێت باس لەپێكەوەژیان و گفتوگۆو پێكەوەدانیشتن بكات بۆ چارەسەركردنی كێشەكان، ئەوە زیاتر بۆ نیشاندانی رووكەشێك بووە كە چ ناوخۆی كوردستان و چ دەرەوەیشی پێ رازی بكرێت، ئەگینا بەگشتی حیزبی كوردی و عەقڵی سیاسی كوردی لەو ئاستەدا نەبووە، كە بتوانێت بەجیاوازییەكانەوە یەكتر قبوڵ بكات و بەكردەوە بتوانێت پێكەوە بژی.
گرنگترین قۆناغێك لەكوردستاندا كە بەئاشكرا جیاوازی بۆچوونەكان و هەڵوێستی تیادەردەكەوێت و بێشاردنەوەو بەبێ ئەوەی لەسەردەوە دۆستایەتی تێدا بكرێت و لەژێریشەوە پیلانی تێدا رێكبخرێت، ئەو ساتەوەختەیە كە بزووتنەوەی گۆڕان سەرباری ئەو كەموكورتیانەشی كە هەیەتی، خۆی وەكو لایەنێكی لیبراڵ و بێباك لەوەی كە حیزب و لایەنەكانی تر چۆن سەیری هەڵویستی ئەو دەكەن و چۆن لێی دەڕوانن، ئەو هەڵوێستی ئاشكرای خۆی بەڕاشكاوی هەر لەسەرەتاوە خستەڕوو، بەتایبەتیش لەهەڵبژاردنی 25ی تەموزدا هەموو ئەو رووپۆش و پەردانەی بەلاوە نا كە حیزبی كوردی بۆ ماوەی دوورودرێژ بۆ یەكتر فریودان بەكاریان دەهێنا، بەناوی رێكەوتن و هاوپەیمانییەوە، بەڵام لەپشتی ئەوەوە مامەڵەی دوژمنكارانەی بۆ یەكتریان دەكرد. دەركەوتنی گۆڕان وزەو بوێرییەكی بەئیسلامیەكانیش بەخشی، ئەگەرچی من بۆخۆم بۆچوونم وایە بزووتنەوەی گۆڕان لەنزیكی و هاوپەیمانی لەگەڵ ئیسلامیەكاندا قازانجی نەكردووە.
كاتێ ئەنجامی هەڵبژاردن دەرچوو یەكێتی و پارتی زۆرینەیان بەدەست هێنا. دیارە لەدنیاشدا هەر وایە كە زۆرینە حكومەت دروست دەكات و هەوڵیش دەدات زیاترین لایەن بێنێتە ناو حكومەتەكەیەوە بۆئەوەی كەمترین ئۆپۆزسیۆنی هەبێت. رەنگە یەكێتی و پارتیش هەوڵیان دابێت لایەنەكانی ئۆپۆزسیۆن بهێننە ناو حكومەتەوە بەتایبەتی گۆڕان كە نزیكەی چواریەكی كورسیەكانی پەرلەمانی بەدەستهێنا. بەهەرحاڵ ئەوەش ئاساییە كە لایەنێك نەیەوێت بەپێی بەرنامەیەك بچێتە حكومەتەوە كە رەنگە پێیوابێت ئەو بەرنامەو كارنامەیە لەگەڵ روانین و بۆچوونەكانی ئەودا یەكناگرێتەوە. بۆیە لەڕووی راستیشەوە ئەوە گرنگە كە ئۆپۆزسیۆنێكی بەهێز لەدەرەوەی حكومەت هەبێت بۆ فشار خستنە سەر حكومەت تا بەئاقارێكی باش وڵات بەرێوەببات. بەڵام وەك دەزانین ئەو پەیوەندییەی كە لەنێوان دەسەڵات و ئۆپۆزسیۆندا هەیە لەكوردستاندا پەیوەندییەكی نائاساییە، ئەویش ئەوەیە كە هیچ لایەك ئەویتری بۆ قبوڵناكرێت. دیارە ئەمەش هەر ئاساییە بەمەرجێ لەو راستیە تێبگەن، كە كۆمەڵگەی كوردی ئێستا بووەتە كۆمەڵگەیەكی فرە ئاراستەو فرە بۆچوون و فرە لایەن و بۆ ئەمەودواش لەكوردستاندا نە دەسەڵاتی تاكەكەس و نە دەسەڵاتی تاكەحیزبیش ناتوانن خۆیان بەسەر كوردستاندا بسەپێنن. هەر بەو پێیەش ئێستا زەمینەی ئەوە بەرەو دروستبوون دەچێت، كە دەبێ هەمووان پێیان خۆش بێت یان نا ملكەچی ئەو واقیعەبن كە كوردستان تەنیا ئەوانی تێدانین و تەنیا موڵكی ئەوان نییە بە تەنیاو تەنیا ئەوانیش نین كە مافی ئەوەیان هەبێت خۆیان بەخاوەنی ئەم وڵاتە بزانن.
لەڕاستیدا بارودۆخی ناوخۆی كوردستان بارگاوییە بەكۆمەڵێ كێشەی ناوخۆ كە دەشێ مانەوەی ئەو كێشانە بەهەڵواسراوی، سەرئەنجام ببێتە هۆی تەقینەوەی سەخت و شیرازەی كۆمەڵایەتی لەوەی ئێستای خراپتر تێكبدات. كەواتە دەبێ هەمووان دان بەو راستیەدا بنێین، كە بۆ ئەوەی كۆمەڵگەی كوردی لەوەی ئێستای زیاتر بەرەو داڕمان نەچێت، پێویستە بەجیدی ئەو كێشانە چارەسەر بكرێن، كە بوونەتە هۆی لاوازبوونی ئینتیماو، دڕدۆنگی جەماوەرو شەقام بەرامبەر بەدەسەڵات. من پێموایە كێشەكانی نێوان جەماوەر و دەسەڵات بەكۆبوونەوەی نێوان سەركردەكانی دەسەڵات و سەركردەكانی ئۆپۆزسیۆن چارەسەر ناكرێت، بەڵكو بەكاری جیدی و بەهەنگاوی جیدی و بەكردەوە لەبواری چاكسازیدا ئەو كێشانە چارەسەر دەكرێن. من وای بۆ دەچم دەیان كۆبوونەوەی لوتكەو دەیان كۆبوونەوەی نێوان لیژنەی دانوسانی نێوان ئۆپۆزسیۆن و دەسەڵات ناتوانێت مەترێك بەئاراستەی چارەسەركردنی كێشەكان هەنگاو بنێت، بەڵكو لەڕووی راستیەوە هەوڵدان بۆ كۆكردنەوەی سەركردەكانی ئۆپۆزسیۆن و دەسەڵات لەسەر مێزی كۆبوونەوە بەبارێكی تردا هەوڵدانە بۆ خاوكردنەوەی جەماوەر و شەقام و پاشەكشەپێكردنیان لەداواكارییەكانیان. بۆیە من پێموایە بەڕێز سەرۆكی هەرێم لەبری ئەوەی هەوڵبدات كۆبوونەوەی لوتكە ئەنجام بدات، باشتر وایە قورسایی خۆیی بەكاربهێنێت بۆ چاكسازییەكی ریشەیی لەسیستێمی سیاسی و ئیداری كوردستاندا. بێگومان ئەگەر مەسەلەی چاكسازی چووە واری جێبەجێكردنەوە، ئەوە مانای وایە دەسەڵات بەبێ ئەوەی پێویستی بەوە هەبێت كە گوێ لەئۆپۆزسیۆن بگرێت و لەگەڵی كۆببێتەوە، كارێك دەكات كە داواكاری جەماوەرو شەقامە. هەقە دەسەڵات هیچ لەوە نەترسێت كە ئەو داواكارییانە لەلایەن ئۆپۆزسۆنەوە بەرزكراونەتەوە، چونكە ئەگەر دەسەڵات لەوە بترسێت، كە ئەگەر بە كردەوە چاكسازی بكات مانای وایە ملكەچی داواكارییەكانی ئۆپۆزسیۆن بووەو ئەمەش بەشكست بزانێت بۆ خۆی، مانای وایە كەوتۆتە هەڵەیەكی ترسناكەوەو ئەگەر ئەو روانینەی هەبێت، ئەوا سەرئەنجام بەرەو ئەوە دەچێت كە بە تەواوی شەقامی لەدەست بچێت. خۆ ئەگەر ئۆپۆزسیۆنیش وەها سەیر بكات بێجگە لەداواكاری و پاكێچەكانی ئەو بۆ چاكسازی هیچ هەنگاوێكی تر مانای نییە و پێیان ناڕازی بێت، مانای وایە لەبارێكی وەهادا ئۆپۆزسیۆنیش نیەتی راستەقینەی بۆ چاكسازی لەدەست دەدات. كەواتە لێرەدا دەتوانین بڵێین ئەوەی گرنگە بۆ ئاساییكردنەوەی بارودۆخی ناوخۆی كوردستان ئاشتكردنەوەی شەقامە. شەقامیش تەنیا بەچاكسازی ریشەیی و بەدابینكردنی عەدالەتی كۆمەڵایەتی و بەچەسپاندنی چەمكی هاووڵاتیبوون و بەجیاكردنەوەی حیزب لەحكومەت و بەسەربەخۆبوونی دەزگای دادوەری و سەروەربوونی یاسا جێبەجێ دەبێت. ئیتر گرنگ نییە ئەمانە داواكاری ئۆپۆزسیۆنن، یان داواكاری شەقام یان داواكاری نوخبە، بەڵكو بۆ هەمووان گرنگ ئەوەیە جێبەجێ بكرێن. بەبڕوای من كۆبوونەوەی سەرۆكەكانی دەسەڵات و ئۆپۆزسیۆن پێكەوە كاریگەری نێگەتیفی دەبێت لەسەر زیاتر دواخستنی چاكسازی ریشەیی و جۆرێك لەموجامەلە دروست دەكات، كە دەشێ لەبری قازانج زیانی زیاتری لەسەر پرۆسەی سیاسی هەبێت و دەشێ ببێتە هۆی زیاتر خاوبوونەوەی فشارەكانی شەقام و ئۆپۆزسیۆنیش لەسەر دەسەڵات و دەسەڵاتیش زیاتر شانی لێدابدات و وای بۆ بچێت، كە مادەم گەیشتووەتە كۆبوونەوەی لەو جۆرە مانای وایە دەتوانێت ئیحتیوای ئۆپۆزسیۆن بكات و بەو پێیەش ئیحتیوای دەنگی ناڕەزایی شەقام و جەماوەر بكات. بۆیە من وای بۆ دەچم ئەگەر بەجیدی سەرۆكی هەرێم و حكومەت دەیەوێت كێشەكان چارەسەر بكرێن، با چاكسازی ریشەیی دەستپێبكات. بۆ ئەو مەبەستەش پێویستی بەوە نییە لەگەڵ كەس كۆببێتەوە، چونكە كلیلی چاكسازی بەدەستی دەسەڵاتەوەیە، ئەگەر مەبەستی بێت، ئەنجامی بدات ئەوە پێویستی بەكەس نییە، بەڵكو پێویستی بەبڕیارو ئیرادەیەكی پۆڵایین هەیە، بۆ بەجێگەیاندنی ئەو پرۆسەیە، خۆ ئەگەر دەسەڵات ئەو ئیرادەیەی نەبێت، دەیان كۆبوونەوەش لەگەڵ سەرۆكەكانی ئۆپۆزسیۆن بكات، ناتوانێت سادەترین هەنگاو بەئاراستەی چاكسازیی و بەكرداركردنی بنێت. بۆیە من لێرەدا پێموایە بەڕێز سەرۆكی هەرێم لەبری هەوڵدان بۆ كۆبوونەوە لەگەڵ سەرۆكەكانی ئۆپۆزسیۆن، بڕیاری جیدی بۆ بەكردەوە جێبەجێكردنی چاكسازی بدات و تواناو دەسەڵاتی خۆی بەكاربهێنێت بۆ روخاندنی هەموو كۆسپەكانی بەردەم پرۆسەی چاكسازی ریشەیی لەكوردستاندا. هەڵبەت دەبێ هەمووان ئەوە بزانین چەندێ پرۆسەی چاكسازی ریشەیی دوابكەوێت، ئەوەندە دەسەڵاتی سیاسی لەكوردستاندا پێگەی لاواز دەبێت و دەرئەنجامەكانی ئەو لاوازبوونەش لەهەڵبژاردنەكانی داهاتوودا بەئاسانی دەردەكەوێت. هەروەك من لەلایەكی ترەوە لایەنگری ئەو هەڵوێستەی سەرۆكەكانی ئۆپۆزسیۆن دەكەم بۆ رەتكردنەوەی كۆبوونەوەی لوتكەو بەبڕوای من باشتر وابوو سەرۆكەكانی ئۆپۆزسیۆن بەسەرۆكی هەرێمیان رابگەیاندایە، كلیلی چاكسازی لەلای دەسەڵاتە، ئەگەر دەسەڵات چاكسازی ریشەیی بكات، پێویستی بەوە نییە لەگەڵ ئەوان كۆببێتەوە، چونكە چاكسازی بڕیارو ئیرادەو كاری دەوێت نەك كۆبوونەوە.