|
 سڤیل:
ئۆرهان میرئۆغڵو، رۆژنامەنووسی ناوداری توركیا
كە لە رۆژنامەی "تەرەف" دەنوسێ، لەو
دیمانەیەدا لەگەڵ (سڤیل) هەڵوەستە لەسەر بیر و
سیاسەتی هێزە كوردییەكانی باكووری كوردستان
دەكات.
سڤیل: ئێوە ماوەیەكە بەپێچەوانەی ساڵانی
رابردوو، خەریكن بەردەوام ئۆپۆزیسیۆنی كورد
لەباكور رەخنە دەكەن، هۆی ئەم گەڕانەوەیەتان
چیبووە؟
ئۆرهان میرئۆغڵو: سەرەتا پێویستە شتێك راست
بكەمەوە. من ئەمە بەهەڵگەڕانەوە نازانم. من
رۆژنامەنوسم. راستە جاروباریش كاری سیاسیم
كردووەو وەكو سیاسیش دەركەوتوم، بەڵام بەراستی
لەكاری رۆژنامەنوسی خۆمدا، وەكو رۆژنامەنوس
مامەڵەم كردووەو هەرگیز لەم كارەمدا
دیپلۆماسیم نەكردووە. بۆیە كاتێك كاری
رۆژنامەگەریم كردووە، دڵنیابن لەگەڵ نامەی ئەم
پیشەیەمدا راستگۆ بووم. قەت نەهاتوم دڵی
هەندێك رابگرم. چیم پێ راست بووبێ، ئەوە
دەسبەجێ باسمكردووەو لەهیچ ئەنجامێكی خراپیش
نەپرینگاومەتەوە. بەڕاستی هەمیشە باوەڕم بەوە
هەبووە، كە هەموو دیاردەیەكی ئەم دنیایە
لەسەرووی رەخنەوە نییەو پێویستە بەر بێژنگی
رەخنە بدرێت. نەخوازە ئەگەر تۆ لەناو گەلێكدا
بژی كە پرسێكی چارەنەكراوی هەبێ و سەركردایەتی
سیاسیەكەشی چەند هەڵەیەكی كوشندە بكات. ئەوسا
ئەمە خێراتر خۆی نیشاندەدات. من پێش ماوەیەك
لەوتارێكمدا باسی ئەوەم كردبوو، كە كورد نابێ
ئەمڕۆ هەندێك شت داوابكا، كە مافی خۆیەتی،
بەڵام هێشتا كاتی نەهاتووە. ئیتر هێشتا لەمە
نەبووبوومەوە، وەك ئەوەی دنیا بەسەرمدا
دەڕوخێت. لەهەرلایەكەوە تانەو تەشەرم لێدرا.
درۆ و بوختانم بۆ هەڵبەسترا. تەنانەت جێنوم
پێدرا و بگرە هەڕەشەی كوشتنیشم لێكرا. ئەنجامی
ئەمە گەلێك خراپ بوو. بۆیە بەڕاستی ئێستا من
بەو قەناعەتە گەیشتووم، كە كورد هێشتا
لەقۆناغی سەرووی رەخنەگەریدایەو زۆر زۆری ماوە
كورد بەم قۆناغە بگات. بۆیە ئەنجامی رەخنە
ئەوەیە. واتە رەخنەكردن بەدوژمنایەتی و
رەخنەگریش بەدوژمن وەسفدەكەن. ئەوەتا تۆش
دەڵێی من هەڵگەڕاومەتەوە. وانییە؟ واتە
رەخنەكردن بریتییە لەهەڵگەڕانەوە؟!
سڤیل: باشە باسی ئەوەت كرد، كە هەڕەشەی كوشتنت
لێكراوە. دەتوانین بپرسین كێ هەڕەشەی كوشتنی
لێكردوویت؟ میدیا و رایگشتی مافی زانینی
ئەمەیان هەیە.
ئۆرهان میرئۆغڵو: ئیتر بۆ من ئەوە گرنگ نییە،
كێ ئەمەی كردووەو بۆچی كردوویەتی. بۆ من ئەوە
گرنگە كە مخابن لای ئێمەی كورد، دیموكراسی
تەنها ئەوكاتانە باشە كە لەگەڵ ئەنكەرە قسەی
لەسەر دەكەین. دەنا ئەو كاتانەی كە خۆمانین و
رووبەڕووی میللەتەكەی خۆمانین، ئەوە باسكردنی
دیموكراسی رێك یەكسان بەخیانەت و تەنانەت بۆت
نییە بڵێی و بنوسێ بەڵێ فڵان سیاسەتی فیسار
پارتی و بێڤان كەس هەڵەیە. مافی ئەمەت نییە،
ئەگەر شتێكی وات گوت چەندی بیزانیش كە ئەم
سیاسەتە ئەمڕۆ زیانی بۆ بەرژەوەندی نەتەوەیی و
بۆ كۆمەڵگە هەیە، ئەوە دیسان ئەم مافەت لێ
زەوتدەكەن. لەبەر ئەمە من ناتوانم چیتر بڵێم
بەڵێ كورد بەتایبەت هەڵسوكەوتی گروپە
سیاسییەكانی كورد لەباكور لەگەڵ هاوڵاـی و
تاكی كورد رەفتارێكی دیموكراتیانەیە. نەخێر
وانییە.
لەبەر رەخنەیەك ئاوایان لەمن كرد. ئەمە
لەكاتێكدایە كە من بۆخۆم یەك لەو كەسانەم كە
ماوەی 30 ساڵە لەبەر ئەم دۆزە قوربانی دەدەم.
ماوەی 30 ساڵە شت نەماوە بەسەرم نەهێنرێت.
كەچی هەمووی بای ئەوە نییە، رەخنە لەسیاسەتێكی
چەوت بگرێت. ئەمەیە دەردی ئێمە و ئێمە بەراستی
بەدەست شمولییەتی خۆمانەوە دەناڵێنین.
سڤیل: باشە ئەو رەخنەیە چی بوو، كە ئەم هەموو
قیر و هەرایەی لێكەوتەوە؟ ئایا بەراستی شتەكە
ئەوەندە مەترسیدار بووە؟
ئۆرهان میرئۆغڵو: خۆی پێموانییە پرسەكە
ئەوەندە پەیوەندی بەگرنگبوون یاخود
ناگرنگبوونی بابەتەكەوە هەبێ، ئەوەندەی
پەیوەندی بەنادیموكراتبوونی زیهنیەتی سەركردە
كوردەكانەوە هەیە. من پێش ساڵێك لەوتارێكی
خۆمدا كە لەڕۆژنامەی تەرەفدا بڵاوم كردبۆوە،
نوسیبووم باش نییە ئەمڕۆ داوای هەندێك شت
بكەین، كە دەزانین جێبەجێكردنیان زۆر سەختەو
هیچی لێناكەوێتەوە، تەنها وروژاندنی شەقامی
تورك نەبێت. ئەمە بۆچوونی من بووە. بەڵام
وادیار بوو ئەمە بەمیزاجی هەندێك كەس خۆش
نەبووە، بۆیە دەسبەجێ لەملا و لەولا گوتویانە
"ئۆرهان خیانەتی كردووە... ئۆرهان خۆی
فرۆشتوە".. سەیری ئەم لۆژیكە بكە، بزانە چەند
ترسناكە.
باشە ئێمە كە لەناو خۆماندا لۆژیكی
نادیموكراتیانەی وامان هەیە، ئایا مافی
ئەوەمان هەیە داوای ئەوە بكەین و بێژین
ئەنكەرە دوورە لەدیموكراسی و فڵان و فیسار.
كاكە تۆ بۆخۆت هەر لەتوكی سەرتەوە تاوەكو بنی
پێت پڕیەتی لەشمولییەت و نادیموكراتیەت، ئیتر
بەچی هەقێك ئەو هەمووە باسی دیموكراسی دەكەیت؟
سڤیل: پێش ماوەیەك لەڕۆژنامەی تەرەف
لەوتارێكدا گوتبوت، "ئەمڕۆ گونجاو نییە كورد
داوای ئۆتۆنۆمی دەكات. ئەمە خواستێكی رەوایە
لەكاتێكی نەگونجاودا". مەبەستت لەمە چییە؟
ئۆرهان میرئۆغڵو: مەبەستەكەم دیارە. ئەمڕۆ نە
كۆمەڵگەی توركیا و نە دەوڵەتی توركیا بۆ
داواكردنی ئەمە ئامادە نین. ئەگەر تۆ ئەم
داوایە كە بەراستی داوای بەرهەقی تۆیە، ئەمڕۆ
بیخەیتەڕوو، ئەوە ئەنجامی لێوەرناگرێ و تەنها
نێوەندی سیاسی و میدیایی دەوروژێنێ و بەس.
بۆیە من پێموابووە دەبوو كورد لەم قۆناغەدا
پتر داوای هەندێك مافی هاڵاتیبوون، مافی
كولتوری و تەنانەت مافی جۆرێك لەئیدارەی محەلی
و... بكردایە. ئەمە زۆر كەشەكەی نەدەوروژاند.
بەڵام ئەوسا هاوڕێیانی خۆمان گوێیان بەم وتارە
نەدا، بگرە كارێكیان كرد بە كەس نەكراوە. ئەوە
بوو ئەو هەڵمەتە ناوزڕاندن و تۆمەتباركردنەی
بەدوادا هات، كە خۆشتان ئاگاتان لێیە. بەڵام
ئەگەر بێینەوە سەر ئەنجامەكان.. ئەوە دوو ساڵ
لەو وتارە تێدەپەڕێت. چی روویداوە؟ ئەوەتا
دەبینین كرانەوەی دیموكراتی چەقیبەستوە.
سیاسەتی كورد لەباكوور چەقی بەستوە. بڕوانە
بزانە ئەنجامی ئەو هەموو گرتن و رەشبگیرییە
چییە؟ بڕوانە بزانە چەند هەزار كەس گیراون و
چەند هەزار كەس كوژراون؟ ئایا ئەمە ئەنجامی
خواستە بەپەلەكە بووە؟
سڤیل: باشە ئەو كوشتار و رەشبگیرییە خۆ خەتای
كورد نییە، ئایا ئەمە هەڵەی حكومەتی ئاك پارتی
نییە؟
ئۆرهان میرئۆغڵو: براكەم لەوە ئاسانتر نییە
هەموو شتێك بەدوژمن و فڵان و فیسار ببڕینەوە.
بڕوانە نابێ هەرچی هەڵەیە بیخەینە ئەستۆی
حكومەت. حكومەت چی لەسەر بڵێی رەنگبێ بڵێین
باشە، راستە. بەڵام ئەی هەڵەی تۆ چییە؟ تۆ هیچ
هەڵەت نییە؟ تۆ لەهەڵە بێبەریت؟ ئەی ئەگەر
بێبەریت بۆچی لەگەڵ ئەو حكومەتە دادەنیشیت؟
ئەگەر هەموو شتێكت قبوڵ نییە، بۆچی دەڕۆی و
لەگەڵیان كۆدەبیتەوە؟ بۆچی دەڕۆی و لەرێگەی
نێوبژیوانانەوە پەیامیان بۆ دەنیرێت؟ من
ئەمانەم پێ خراپ نییە، ئەمە راستە و پێویستە
كورد پێشوازی لەدانوستان بكات. بەڵام ئەوە
راست نییە كە كەسێك قسەیەكی خێریش بكا،
دەسبەجێ تۆمەتی خیانەت و نۆكەر و فڵانی
لێبدەیت. من دەڵێم ئەم حكومەتە زەمینەی ئەوەی
هەبوو، كە هەندێك شتی لەگەڵ بكرێت. هەرچەند
هەموو حكومەتێك بەشی شێری هەڵەكانیان
بەردەكەوێت. بەڵام زەمینەیەك هەبوو و خودی
دانیشتنی هاوڕێیان و نوێنەری دەزگاكانی حكومەت
خۆی نیشانەی بوونی ئەم زەمینەیەیە. وانییە؟
كەوابێ بەڕاستی ئەو رەخنەیەی من كاتی خۆی گرتم
راست بووەو ئێستا تێدەگەم، كە چەند بۆچوونەكەم
ورد بووە. بۆیە دەبوو هاوڕێیان زوو
هەڵنەچونایە و ئەوەندە كەشەكەیان نەروژاندایە.
سڤیل: هەندێك دەڵێن ئۆرهان لەگەڵ ئاك پارتی
رێكەوتوە و بەتەمای ئەوەیە پۆستێك وەربگرێ،
بۆیە ئاوا لەدژی كورد توندبووە؟
ئۆرهان میرئۆغلو: ئەمە یەك لەو بوختانانەیە كە
باسمكرد. توانای ئەوەیان نییە لەرووی گوتار و
ئاق و لۆژیكەوە رووبەڕووت ببنەوە، دێن و
ئاسانترین شت چییە ئەوەت بەسەردا دەدەن، كە
ئەویش خیانەت و فلان و فیسارە. كاكە ئەگەر من
و تۆ وەكو یەك بیرناكەینەوە، ئەمە نیشانەی
ئەوە نییە، كە من و تۆ دوژمنی یەكترین. ئێمە
لەیەك ناچین و تەواو. ئیتر بۆچی دێی و چی لەتۆ
نەچێ بەدوژمنی دەچوێنێت؟ بۆچی دەتەوێ هەموو
كەس وەكو تۆ بن، وەكو تۆ بیربكەنەوەو هەموو
شتەكانی تۆ بەڕاست بزانن؟ ئەمە شمولییەت نییە،
ئەی چییە؟
من پیاوێكی سیاسیشم، بەڵام شتی وا ئەسڵی نییەو
سەرلەبەری درۆیە. رەخنەكردنی من و بەستنەوەی
بە ئاك پارتی یەك لەو بوختانە ناڕەوا و
نامرۆییانەیە كە هەقوایە هەمووان دژی
بووەستنەوە. ئاخر ئەمە چی لۆژیكێكی ناهەقە، كە
تۆ بێیت و رەخنەگرەكەت بەناشیرینترین شتەكان
بشوبهێنیت. براگیان من كەسێكم كە بۆ ئەم دۆزە
قوربانیم داوە. تۆ دەزانی كە من پێچكراوم،
بریندار كراوم. هەوڵی كوشتنم دراوە. ناوم
لەلیستی رەشی فاعیلی مەجهولی توركدا بووە.
چەندین ساڵ لەخۆشترین بڕگەكانی تەمەنی گەنجیم
لەزیندان بردۆتەسەر. دوایەمجار خۆتان دەزانن
كە دادگای دەستوری كاتێك پارتەكەی ئێمە واتە
پارتی كۆمەڵگەی دیموكراتی داخست، تەنها مافی
خەباتی سیاسی لەپێنج كەس قەدەغەكرد كە یەكیان
منم. ئەی بۆچی باسی ئەم شتانە ناكەن. بۆیە
لەمەولا چی بڕیارێكی سیاسی بدەم، ئەوە مافی
خۆمەو پەیوەندی بەكەسەوە نییە.
سڤیل: تۆ لەگەڵ شەهید ئاپێچ موسا تاقە كەس
بووی كە پەلاماردرای. چۆن ئاپێ موسا كوژرا؟
ئۆرهان میرئۆغڵو: ئاپێچ موسا، موسا عەنتەر،
ئەو ئێوارەیە منی بانگ كردبوو و بەكارێك
دەچوینە شوێنێك. لەكاتی چووندا پەلاماردراین.
من بێهۆش ببووم. بریندار ببووم. ئاپێچ
موساشیان ئەوكاتە رفاندبوو و بردبویانە
شوێنێكی نادیار و پاش ئەشكەنجەیەكی زۆر
شەهیدیان كردبوو. لەم رۆژانەدا كەسێك گوتبووی
بۆچی ئاپێچ موسایان كوشتوەو ئۆرهانیان
نەكوشتوە.؟ تۆ وەرە سەیری زەبوونی وا بكە. لای
هەندێك كەس تۆ تەنها ئەوكاتە نرخت هەیە كە
مردوو بیت، كە زیندوو بیت هیچ نرخێكت نییە.
وەكو بڵێی منیان بەئەنقەست نەكوشتوە.
عەبدولقادر ئایگان كە ئیعترافچییەكی ژیتەم
(ئیستخباراتی جەندەرمە) بووە بۆخۆی باسی
چۆنێـتی كوشتنی ئاپێ موسای كردووەو ئەوەش دەڵێ
كە چۆن بردوویانە و لەژێر پردێكدا بە ئەشكەنجە
زەجركوژیان كردووەو دواتر تەرمەكەیان بۆ كوێ
گواستۆتەوە. ئەمە ئێستا بۆتە بەڵگە و هەموان
دەیزانن. ئەوەشی بۆچی منیان نەكوشتووەو منیان
بەبرینداری جێهێشتوە، وانیە. ئەوانە منیشیان
بە مردوو زانیوە. بۆیە لەكۆڵ بوونەتەوە.
بەهەرحاڵ ئێستا توركیا بەرەو قۆناغێك دەڕوا كە
ئەو دۆسیانە لە كون و كەلەبەرە تاریكەكان
دەردەهێنرێن.
سڤیل: ئەی ئەم قۆناغە چۆن هەڵدەسەنگێنێ كە
حكومەت رۆژانە دەیان كورد بە تۆمەتی ك.ج.ك
دەسگیردەكات؟
ئۆرهان میرئۆغلو: ئەمە یەك لەهەڵە كوشندەكانی
حكومەتە كە باجەكەشی دەدات. پرسی كورد
بەڕەشبگیری و راونان و تاد..... چارەبكرایە
ئەوە حەوت زەمەن بوو كە چارەكرابوو. ئەوە 30
ساڵە ئەو میتۆدە بەكاردەهێنرێ، ئەگەر پرسەكەی
عیلاج بكردایە، ئەوە ئەمڕۆ پێویست
بەبەكارهێنانی نەبوو. لەگەڵ ئەمەشدا من ئەمە
بەدیاردەیەكی نێگەتیڤی كاتی دەزانم، كە زۆر
نابا دەرباز دەبێ، لایەنەكان دووبارە لەسەر
پرسەكە گفتوگۆ دەكەنەوە.
|
