هەر هەڕەشە و هەوڵێكی ئازارپێگەیاندنی هەر سەركردەیەكی عێراقی لەمڕۆدا، ئازاردانی تەواوی كۆمەڵگا و پڕۆسەی سیاسی وڵاتەكەیە
دكتۆر ئەیاد عەللاوی براوەی هەڵبژاردنەكانی عێراق لەو چركەساتەی تێیدا بە توڕەیی و تەحەدییكردنەوە دەركەوت، بەڵگەی تەواو بوون لەسەر ئەوەی كە كرابووە ئامانجی كردەی تیرۆركردن و تەقاندنەوەی فڕۆكەكەی. بەڵگە و زانیاری دەزگا و حكومەتەكان جەخت لەسەر هەوڵی كوشتنی دەكەنەوە. بارودۆخەكەش پێویست بە دەرخستنی بەڵگەكان ناكات. هەموو لایەك دەزانن كە گۆڕەپانی عێراقی گۆڕەپانی سێدارە و مینە، ئەمڕۆ عەللاوی لەهەر كەسێكی تر زیاتر دەكرێتە ئامانج. تیرۆركردنی سێ كەسی سەر بە كوتلەی عێراقیەی براوەی هەڵبژاردنەكان، هەر دەرەنجامی ئەو راستیەیە.
كەسێك هەیە بیەوێت بە هۆی ئەو 91 كورسیەی كوتلەكەی لە هەڵبژاردنەكان بەدەستیهێناوە لەسەر رێگا لایبدات و لەناوی ببات؟ یا لەبەرئەوەیە كە بۆتە ژمارەیەكی گرنگ و سەخت بۆ نەیارەكانی؟ بە دڵنیاییەوە دەستدرێژی بۆسەر عەللاوی دەرهاویشتەی زۆر مەترسیداری بۆ عێراق لێدەكەوێتەوە. هەر دەستدرێژیەك هێزە هەرێمایەتی و نێودەوڵەتیە پەیوەندیدارەكان ناچار بە دەستێوەردان دەكات، بۆ رێگرتن لە گۆڕانكاری سیاسی و تێكچوونی هاوسەنگیەكان و ئەو دەرەنجامانەی گەلی عێراق دەنگی بۆ داوە.
پێموایە هەموو یاریكەرە سەرەكییەكانی عێراق و ناوچەكە لە مەترسییەكانی بەشدارینەكردنی لیستی ئەلعێراقیە و سەركردەكەی لە گۆڕەپانی سیاسی عێراقی تێدەگەن. دەرەنجامەكەی هیچ كەسێك دڵخۆش ناكات، بەڵكو هەر هەڕەشە و هەوڵێكی ئازارپێگەیاندنی هەر سەركردەیەكی سیاسی عێراقی لەمڕۆدا، ئازاردانی تەواوی كۆمەڵگا و پڕۆسەی سیاسی وڵاتەكەیە.
بێگومان حكومەت بەرپرسی یەكەمینی هەر كەموكوڕییەكی ئەمنیە، تا دوای پێكهێنانی حكومەتی تازەش. عێراق هێشتا لە ژێر سەرپەرشتی نەتەوە یەكگرتووەكاندایە و بە رێكەوتنە ئەمنیە دەرەكیەكانەوە پەیوەستە، لە ژێر سێبەری ئەو هاوكێشە هەرێمایەتیانە دایە، كە بە شێوەی سلبی و ئیجابی بارودۆخێكی خوڵقاندوە، كە پەنا ببرێتە بەر سندوقەكانی دەنگدان و وەرگرتنی ئەنجامی دەنگدانی عێراقیەكان وەك بڕیاردەری كۆتایی. دەركەوتنی عەللاوی و راگەیاندنەكەی، كە چۆن دەزگا حكومیە بەرپرسەكان نەیانتوانیوە لە كاتە ترسناكەكاندا پاسەوانیەتی بكەن، تەنیا بۆ ئەوەبوو، كە رووداوەكان بۆ رای گشتی عێراقی و جیهانی روون بكاتەوە. ناكۆكی و كێبڕكێی سیاسیەكان لە نێوان حیزب و سەركردەكان بە هەر شێوەیەك بێت، ئەوا سەلامەتی خەڵكانی نێو پڕۆسە سیاسیەكە ئەرك و بەرپرسیاریەتی حكومەتە.
لەوەتەی هەڵبژاردنەكانەوە دەزانین كە هەڕەشەكان لەسەر ژیانی ئەیاد عەللاوی جدی بوونە، هەر ئەمەش ناچاری كردوە خشتەی كار و چالاكیە ناوخۆكان و گەشتە دەرەكیەكانی بگۆڕێت و بەربەستیشی لە بەردەم هەڵمەتەكانی بانگەشەی هەڵبژاردنیدا دروست كردبوو، وایكردبوو بە كەمی لە شوێنە گشتیەكاندا دەربكەوێت، لە كاتێكدا پێویست بوو لەو شوێنانە لەگەڵ هاووڵاتیانیدا تێكەڵ بێت و پەیوەندی هەبێت.
كاتێكیش لە بارودۆخێكی ناخۆشدا زۆرترینی دەنگەكانی لە هەڵبژاردنەكاندا بەدەستهێنا، مەترسیەكانی سەر ژیانی گەورەتر بوون. وا چاوەڕوان دەكرێت، كە وەك هەر كەسێكی تری براوەی هەڵبژاردنەكان پاسەوانیەتی تەواوی بۆ دابین بكرێت، هەمان شێوەی ئەو پاسەوانیەتیەی بۆ سەركردەكان دابین دەكرێت، تا ئەوكاتەی دانوستانەكان تەواو دەبن و دەتوانرێت حكومەت پێكبهێرێت. ئەوكات گەر بوو بە سەرۆكی حكومەت، پاسەوانیەتی تایبەتی دەبێت، گەر نەشبێتە سەرۆك حكومەت، ئەوا فشار و مەترسیە سیاسیەكانی سەری و پێویستیشی بۆ پاسەوانیەتی كەمتر دەبێتەوە.
مەسەلەكە لێرەدا ترس نیە لە ژیانی تاكە كەسێكی سیاسی، یا حیزبێكی دیاریكراو، هێندەی ترسە لە بارەی عێراقەوە، كە زەحمەتی و مەینەتی زۆری بینیوە و بێشومار خوێنی لاوەكانی رژاوە تا گەیشتۆتە ئەو قۆناغەی ئێستا، كە لە سایەیدا داهاتوو بنیات بنرێت. ترس لەسەر عەللاوی، ترسە لەسەر هەموو عێراق، ئەمە بۆ هەموو سەركردە سیاسیەكانی نێو بازنەی كێبڕكێی دەسەڵات راستە، ئەرك و بەرپرسیاریەتی حكومەتیشە، كە پارێزگاری و پاسەوانیەتیان بكات، نەوەك لەگەڵیاندا بچێتە نێو مشتومڕ لە بارەی پرسێكەوە، كە قابیلی مشتومڕ نییە.

عەبدولڕەحمان راشد- شەرقلئەوسەت
و: مەریوان عومەر