محەمەدی مەلا قادر، ئەندامی مەكتەبی سیاسی پارتی لەو دیمانەیەدا لەگەڵ (سڤیل) باس لەئامادەكارییەكانی پارتی بۆ كۆنگرەی 13 دەكات و رایدەگەیەنێ كە كۆنگرەی ئەم جارە كۆنگرەیەكی نەوعی دەبێت و "بەجۆرێك هەموو خەڵك هەست بكات، كە دوای كۆنگرە گۆڕانكاری گەورە لەپارتیدا روویداوە".

سڤیل: هەولێر

سڤیل: چەند رۆژێكی تر پارتی یادی 64 ساڵەی دامەزراندنی دەكاتەوە، پارتی بەرنامەی چیە بۆ خۆنوێكردنەوە؟
محەمەدی مەلا قادر: پارتی تا ئێستا 12 كۆنگرەی بەستووە، بەگوێرەی تەمەنی كۆنگرەكان كەمن، 11 ساڵ بەسەر كۆنگرەی 12 تێپەڕ دەبێ، تا كۆنگرەی 13مین دەبەستین، لەكۆنگرەی 13 بەدڵنیاییەوە زۆر گۆڕانكاری دەبێت، گۆڕانكاری سروشتی نەوەك دەسكرد، واتا خۆی خۆی دروست دەكات، چونكە ئێمە 11 ساڵە كۆنگرەمان نەبەستووە، لەو ماوەیەدا زۆرشت كەڵەكە دەبێ، زۆر شتی جیاواز لەپێڕەوی ناوخۆ روودەدات. بۆیە پێمانوایە گۆڕانكاری زۆر لەپێڕەوی حیزب دەكرێ، كە لەگەڵ ئەو سەردەمە بگونجێت. چونكە ئەو پڕۆگرامە دواجار لەساڵی 1999 لەكۆنگرەی 12 داڕێژراوە، نزیكەی 11 ساڵ. زۆر گۆڕانكاری بەسەر پارتی و بارودۆخی عێراقدا هاتووە، لەكاتی كۆنگرەی 12 شەڕی ناوخۆ هەبوو، سەدام لەحوكم بوو، ئێستا لەو ماوەیەدا شەڕی ناوخۆ نەما و رێكەوتنی ستراتیجی لەنێوان پارتی و یەكێتی بەسترا، هاوپەیمانیەتی لەگەڵ حیزبەكانی تر كراوە، چەند قۆناغێكی هەڵبژاردن هاتۆتەپێش و رژێم لەعێراق گۆڕاوە، ئەمانە هەمووی گۆڕانكارین، بۆیە دەبێ ئێمە پەیڕەو و پڕۆگرامی خۆمان لەسەر ئەم شتە تازانە دابڕێژین.
سڤیل: ئێستا خەریكی ئامادەكارین؟
محەمەدی مەلا قادر: بەڵێ خەریكین، چەند لێژنەیەكمان دروست كردووە. بەدڵنیاییەوە ئێمە هەندێك شتی كێشەدارمان هەیە، واتە كێشەی سیاسی لەسەر هەیە. ئێمە داوای فیدراڵی دەكەین، ئێستا تەقریبەن ئەو قۆناغەمان تەواو كردوە، چونكە جێگیر بووە و كێشەشی نییە لەرووی سیاسیەوە، تەنیا هەندێك شتی تەكنیكی نەبێت، چونكە دەستوور دانی پێداناوە. ئێمە لەحیزب سیستەمێكمان هەیە، شانە و شانەی سەرەكی و ئەو شتانە باویان نەماوە، ئەوانە هی سەردەمی شاخ و رێكخستنی نهێنیە، ئەوكات گونجاو بوو. ئێستا ئێمە پێویستمان بە پێگەی جەماوەری هەیە، دەبێ پەیكەرێك دروست بكەین، كە پێگە جەماوەریەكەی ئێمە لەناویدا كۆببێتەوە. دەبێ بنكەیەكی رێكخستن دابنێین، لەشار و شارۆچكە و گوندەكان هەبن، دەبێ فرەوان بن 150-200 كەس بێت، مانگانە كۆبوونەوەیەك بكرێت، كادیرێكی شارەزا و لێزان كۆبوونەوەیان پێبكات و بتوانێت سیاسەت و بیروبۆچوونی حزب و چی لەو كاتانەدا هەیە بۆیان باس بكات، رەخنەی خەڵكیش وەربگرێت. دەتوانرێت لەهۆڵی بارەگا حیزبیەكان كۆبكرێنەوە. تەنانەت لەمەسەلەی ئابوونەش، مەرج نیە تەنیا لەكۆبوونەوە ئابوونە وەربگیرێت، دەتوانی حیسابێكی بانكی دابنێیت و خەڵك وەرزانە لەبانك بیدات. یا لەبارەگاكان سندوق هەبێ، خەڵك بە وەسڵ پارەی خۆی بدات. ئەمە بۆ نمونە.
سڤیل: بچووكترین پێكهاتەی رێكخستنی پارتی لەئێستادا شانەی بنكەییە، لەو پێكهاتە نوێیەی حیزبدا بچووكترین یەكەی حیزبی چی دەبێ؟ یا لەبەرامبەر رێكخراو و ناوچە چی دەبێ؟
محەمەدی مەلا قادر: ئەمە جارێ تەنیا گەڵاڵەیە، بەبۆچوونی من بنكە یا بنگە لەجێگای شانە و شانەی سەرەكی هەبێت. ئەو بنكانە سەر بە رێكخراو دەبن، چەند رێكخراوێك دەبنە ناوچەیەك، جا ناوەكە رێكخراو یا شتێكی تر بێت، ئەمانە هەمووی قابیلی موناقەشەیە. ئێستا خەریكی ئەو راپۆرت و پڕۆژانەین كە خراونەتەڕوو، دەكرێنە گەڵالە و لەكۆنگرە دەخرێنەڕوو.
سڤیل: مەكتەبی سیاسی و كۆمیتەی ناوەندی وەك خۆیان دەمێننەوە؟
محەمەدی مەلا قادر: ئەمانیش دەبێ زیاد بكرێن، چونكە ئێستا ئێمە 31 كەسمان لەكۆمیتەی ناوەندی هەیە، لەگەڵ 4 ئەندامی یەدەگ، بەڵام ئێمە ژمارەی لقەكانمان زۆرە، گەر بڕیار بێت ئەندامێكی كۆمیتەی ناوەندی بەرپرسی لق بێت، ئێمە زیاتر لە20 لقمان هەیە، هێندە ئەندامەمان بەس بۆ بەرپرسی لقەكان دەوێت. پێموایە دەبێ ژمارەی ئەندامانی كۆمیتەی ناوەندی لەكۆنگرە زیاد بكەین، بە دڵنیاییەوە خەڵكی تر دێت و ئەوانەی هەشن مەرج نیە هەموویان دەربچنەوە، لەكۆنەكان و لەتازەكانیش. لەكۆنگرەكانی پارتیدا ئەوپەڕی دیموكراتیەت هەیە، شتی وا نیە لیستێك هەبێت و فەرز بكرێت، بە ئاشكرا بگوترێ دەبێ دەنگیان پێ بدرێت، خەڵك بۆ خۆی رێكلام دەكات.
سڤیل: دەگوترێ لەكۆنگرەكاندا لیستێك بە ناوی لیستی حیزب هەبوو، ئەمەیان چۆن بوو؟
محەمەدی مەلا قادر: لەكۆندا جاروبار هەبوو، بەڵام لەم دواییانەدا لیستی حیزب نەبووە، كۆنگرەكە بۆ هەموو لایەك كراوە بووە، هەر كەس بتوانێت خۆی بپاڵێوێت، پێموایە ئەمجارەش هەر وا دەبێت.
سڤیل: ژمارەی لق و ناوچە و رێكخراوەكان بەو زۆریە وەك خۆیان دەمێننەوە؟
محەمەدی مەلا قادر: بە بۆچوونی من هەمووی كەم دەكرێتەوە، بە عەرەبی پێی دەڵێن "تەرشیق"، واتە جوانكردن و رێكردن، ئێمە دەمانەوێ رێكیبخەین، بە بۆچوونی من ئەو هەموو ئەندام و كارگێڕ لقە ژمارەكەی زۆری زیادە. دوای دانانی پەیڕەو لەكۆنگرە، ئەندامانی كۆمیتەی ناوەندی و مەكتەبی سیاسی هەڵبژێردراو پێكەوە دادەنیشن و بڕیار دەدەن كە هەڵبژاردن بكرێت، جا بەپێی پێڕەوەكە چەند كەس دیاری كرابێت بۆ رێكخراو و لق و ناوچەكان، ئەوەندە كەسە هەڵدەبژێردرێن. ئەو كەسانەی زیادیش دەبن دەبێ ئیش و كاریان بۆ بدۆزینەوە.
سڤیل: بۆچوونێك هەیە دەڵێ لەكاتی پڕۆسەكانی هەڵبژاردندا مەرج نیە حیزب ئەندامی زۆر بێت تا ئەنجامی باش بەدەست بێنێت، بەڵكو دەبێ هەواداری زۆر بێت، پارتی لەو بارەوە چۆن بیر دەكاتەوە؟
محەمەدی مەلا قادر: ئێمە هەمان بۆچوونمان هەیە. پێشان وابوو، بیرمە من كادیری حیزب بوومە، ئەندامی سەركردایەتی و كارگێڕی لق و بەرپرسی لقیش بوومە، ئەوكات گەر زۆر بایە 3 كارگێڕ لقمان هەبوو، پاشان لەو دواییانە كردمان بە پێنج، ئێستا لق 15-16 كارگێڕی هەیە، ئەو ژمارەیە زیادە، ئەوكات ئەركی حیزبیش زۆرتر بوو، لەشۆڕشدا بوو، ئەركی دادگا و تەحقیق و هەموو ئەو مەسەلانەشیان لەئەستۆ بوو، ئێستا ئەو ئەركانەش نەماون، ئەوانە هەمووی كاری حكومەتن، ئێستا كاری سەرەكی حیزب رێكخستنی جەماوەرەكەیەتی بۆ هەڵبژاردنەكان. حیزب ئێستا راستەوخۆ حوكم ناكات، ئێمە ئێستا جێگری سەرۆكی حكومەتمان هەیە، پێشتر سەرۆكی حكومەتمان هەبوو، كە ئەندامی مەكتەبی سیاسی بوو، ئەوان نوێنەرایەتی حیزب دەكەن. قایمقام و مودیر ناحیە و پارێزگارمان هەیە، ئەوانە نوێنەرایەتی حیزب دەكەن، ئەو كادیرانەی حیزبن كاری حكومەت دەكەن و بە یەك چاو تەماشای هەموو خەڵك بكات و مافەكانیان بپارێزێت. دەبێ حیزب بەو شێوەیە خۆی لای خەڵك خۆشەویست بكات و دەنگ بهێنێت، مەرج نیە ئەوەی پارتی و یەكێتی نەبێ مافی دامەزراندن و ژیانی نەبێت. ئێمە لەكاتی دانیشتنمان لەگەڵ كاك ئازاد و كاك بەرهەم بۆچوونمان وابوو، كە لەمەودوا كە دامەزراندن دەبێت، با حكومەت رایبگەیەنێت ئەوەندە فەرمانبەرەی بۆ ئەو كارە دەوێت، خەڵك بچێت خۆی تەرشیح بكات، كێ كەفائەی زیاتر بوو با بۆ ئەو كارە دابمەزرێت. ئەمەش سەركردایەتیەكی هۆشیار و خوێندەوار و رۆشنبیر و خاوەن بڕوانامە و پسپۆریی دەوێت. ئەركەكان زۆر و جۆراوجۆرن، بەبڕوای من كۆنگرەی 13 كۆنگرەیەكی نەوعی دەبێت، جەنابی سەرۆك خۆشی رای وایە، دەبێ كۆنگرەیەكی نەوعی بێ و سەركردایەتیەكی نەوعیش هەڵبژێردرێت، بە پەپڕەو و پڕۆگرام و سیاسەتێكی نەوعیشەوە، بەجۆرێك هەموو خەڵك هەست بكات، كە دوای كۆنگرە گۆڕانكاری گەورە لەپارتیدا روویداوە.
سڤیل: ژمارەی ئەندامانی كۆنگرە چۆن دەبێ و بە چ پێوەرێك دەبێ؟
محەمەدی مەلا قادر: هەر 1000 ئەندام، نوێنەرێكی كۆنگرەی دەبێ.
سڤیل: پارتی چەند ئەندامی هەیە؟
محەمەدی مەلا قادر: بەپێی لیست و ناوەكان نزیكەی 700 هەزار ئەنداممان هەیە، واتە 700 كەسمان بۆ كۆنگرە هەڵدەبژێردرێت. ئێمە حیساب بۆ ئەو ژمارەیە لەخەڵك دەكەین كە بەشدار دەبن، مەرج نیە هەمووی بەشدار بێت. لێژنەی ئامادەكاریمان هەیە هەمووی بەشدار دەبێ، لێژنەی مەركەزی كۆن و ئەوانەی ئێستاش مافیان هەیە بەشدار بن. رەنگە ژمارەیەكی دیاریكراو لەكادیری پێشكەوتوو و دێرێن بەشدار بن، بەبۆچوونی من رەنگە 1000 كەس بەشدار بێت، زیاتر یا كەمتر ناتوانێم بە تەحدید ژمارەیەك دیاری بكەم.
سڤیل: لەكۆنگرەی یەكێتی 1600 ئەندام بەشدار بوون، رەخنەی زۆریان لێگیرا و دەگوترا، كە ئەو كۆنگرەیەی ئەندامەكانی بەو زۆرییە بێت سەركەوتوو نابێت، چونكە ناتوانرێت گفتوگۆ بكرێت، پارتی بیری لەوە نەكردۆتەوە ژمارەكەی بەو زۆرییە نەبێت؟
محەمەدی مەلا قادر: هی ئەوان زۆر زۆر بوو، ئەو ئەندامانەی هەڵنەبژێردرابوون، زۆرتر بوون لەئەندامە هەڵبژێردراوەكان. بەڵام گرنگ ئەوەیە سەركەوتن و توانیان كارەكانیان بڕوێنن.
سڤیل: دیاریكراوە چەند ئافرەت بگاتە سەركردایەتی؟ كۆتا هەیە؟
محەمەدی مەلا قادر: نەخێر، تا ئێستا رای ئێمە ئەوەیە كە كۆتا نەبێت، پێمان وایە دەبێ ژمارەیەكی باش، لانیكەم 4-5 ئافرەت بێنە سەركردایەتی، دەبێ ئەمە هەوڵی بۆ بدرێت.
سڤیل: پێتوانیە گەر كۆتا نەبێت زەحمەتە ئەوەندە ئافرەتە بتوانێت بگاتە سەركردایەتی؟
محەمەدی مەلا قادر: زەحمەتە، بەڵام رەنگە گۆڕانكارییەكیش روویدابێت، ئافرەتان زۆرتر دێن بەشدار دەبن، لەرووی هۆشیاری و تێگەیشتنیشەوە ئافرەتان پێشكەوتنی باشیان بەخۆیانەوە بینیوە. ئێستا یەك ئافرەتی تاقانەمان هەیە. لەكۆنگرەی 12 بەشێكی زۆری ئافرەتانی بەشداربوو بەداخەوە دەنگیان بە پاڵێوراوە ئافرەتەكان نەدابوو، پیاوەكان زیاتر دابوویان. بڕیاری سەركردایەتی ئێستامان ئەوەیە، كار بۆ ئەوە بكەین نوخبەیەكی باش ئافرەت بێنە ناو كۆنگرە و ببنە ئەندامی كۆمیتەی ناوەندی. ناتوانرێت زەمانەت بدرێت، من خۆم دەپاڵێوم، ناتوانم زەمانەت بۆ خۆم بدەم، نەوەك بۆ ئەوانی دیكە.
سڤیل: تۆ بە نیازیت خۆت هەڵبژێریتەوە؟
محەمەدی مەلا قادر: جارێ مەعلوم نیە، گەر زەرور بوو خۆمان هەڵدەبژێرین، گەر پێوست نەبوو خۆمان هەڵنابژێرێن.
سڤیل: پارتی لەدواین هەڵبژاردنەكان سەركەوتنی گەورەی بەدەست هێنا، بەڵام لەدوو ناوچەی سلێمانی و كەركوك دەنگەكانی نزیك بوو لەشكست بۆ پارتی، پارتی بەرنامەی چیە بۆ سلێمانی و كەركوك و گەرمیان؟
محەمەدی مەلا قادر: ئێستا سەركردایەتیەكمان لەسلێمانی دروست كردوە، كاك عیزەدین بەرواری دانراوە، كە ئەندامی مەكتەبی سیاسییە و پێشتریش هەر لەوێ بووە، زیاتر سروشتی ئەو ناوچانەی هەیە، بە منداڵی لەكەركوك ژیاوە و توانایەكی گونجانی باشی هەیە، لەهجە سۆرانیەكەشی رەنگە لەبادینیەكەی باشتر بێت. ئەو كراوە بە بەرپرسی "سەركردایەتی پارێزگای سلێمانی"، لە 7 كەسی ئەندامی سەركردایەتی پێك دێت، كاك عیزەدین و فەرەیدون جوانڕۆیی و نوری حەمە عەلی و دیاری حوسێن و دژوار و دەروێش ئاغا. ئیمكانیەتیان دەدرێتی و بۆ كارەكەیان تەوجیهیان دراوەتێ، راگەیاندنی خۆیان دەبێ. ئێمە تازە دەستمان پێكردوە. ئەو دەستەیەی سەركردایەتی لەدوای كۆنگرەش هەر دەمێنێت، رەنگە لەپەیڕەوی ناوخۆ وای لێبكەین، لەهەموو پارێزگایەك ئەنجومەنێكی سەركردایەتی هەبێت، ئەندامێكی مەكتەبی سیاسی ببێ بە بەرپرسی ئەنجومەنەكە، وەك ئەوەی ئێستای سلێمانی. بەڵام برین كە تەشەنەی كرد، چارەسەریەكەی ئاسان نییە. لەو ناوچانە برینێكی قوڵ بۆ پارتی دروست بووە، بەداخەوە، رەنگە لەهەندێك ناوچەی تریش بۆ خەڵكی تر دروست بووبێت، وایلێهاتووە. ئومێد دەكەین لەئایندەدا ئەو پاوانخوازیە نەمێنێت، ئەو ناوچەیە هی فڵانە و ئەمە هی فڵانە، بەڵكو ناوچەكانی تریش بگەڕێنەوە سەر كوردستان، ببێتە هەرێمێكی گەورە و دیموكراتی، كە هەموو لایەك ئازادییەكی تەواوی هەبێت، ئەوە ئاواتی ئێمەیە، ئەوكات دڵنیام خەڵكی كەركوك و سلێمانیش زیاتر پەرۆش دەبێت، كە دەنگ بە كێ بدات. پێموایە دوای كۆنگرە و هەڵبژاردنی حیزب، كە رێكخستنی خۆمان نوێ بكەینەوە، گۆڕانكاری زۆر لەو ناوچانە دروست دەبێت.
سڤیل: پێتوایە گۆڕانكاری لەرێژەی دەنگەكانی پارتیش روودەدات لەناوچەكانی كەركوك و سلێمانی؟
محەمەدی مەلا قادر: بە دڵنیاییەوە، ئێستا كۆمسیۆن دەڵێ ناتوانین لەكاتی خۆیدا واتە لەمانگی 10دا هەڵبژاردن بكەین، منیش پێموایە زەحمەتە بتوانرێت.
سڤیل: دەگوترێ پارتی و یەكێتی داوایان كردوە بۆ مانگی (3)ی ساڵی ئایندە دوابخرێت؟
محەمەدی مەلا قادر: تا ئێستا بڕیار نەدراوە، بەڵام رەنگە كۆمسیۆن خۆی بڕیار بدات بیخاتە و بەهاری ئایندە، چونكە رایانگەیاندوە پێیان ناكرێت، ئێمە هەوڵ دەدەین زوو بێت، جیاوازیەكە كەم بێت و بەو ئەندازەیە بێت، ئەوان بتوانن كارەكانیان بكەن.
سڤیل: لەئەنجومەنی پارێزگاكان لەگەڵ یەكێتی یەك لیستتان دەبێ؟
محەمەدی مەلا قادر: جارێ مەعلوم نیە، رەنگە هەڵبژاردنەكە وەك هی بەغدا كراوە بێت. تا ئێستا یەكلایی نەبۆتەوە كە هەڵبژاردنەكە چۆن دەبێت.
سڤیل: ئەو گۆڕانكاریانەی پارتی كردی، وەك ئەوەی بەرپرسی لقی 3 چووە هەڵەبجە، خەڵك زۆر دەپرسێ ئەو گۆڕانكاریانە چ سوودێكیان دەبێ، بەرپرسی لقێك لەشوێنێك كە پارتی تێیدا دەنگی كەمی هێناوە، دەربردێتە ناوچەیەكی تر؟ پێتوایە ئەو گۆڕانكاریانە دروست بن؟
محەمەدی مەلا قادر: ئێمە لەهەڵەبجەش دەنگمان كەم هێناوە. ئینسان كە نەخۆش دەبێ، یەكەم جار نایەن عەمەلیاتی بۆ بكەن، فحوساتی بۆ دەكەن، لەو كاتەشدا بە گوێرەی نەخۆشیەكە دەرمانی موسەكنی پێدەدرێت، تاوەكو ئازاری كەم بێتەوە و نەخۆشیەكەی كەم بێتەوە یا بوەستێت، من پێموایە هەندێك شت هەیە ئێمە كردومانە وەك موسەكینە، چونكە كاتەكە پێش كۆنگرەیە، تا كۆنگرە نەكرێت زۆر شت ناگۆڕێت، بەڵام شتیش هەر وەك خۆی بمێنێ و گۆڕانكاری تێدا نەكرێ، خەڵك زیاتر بێزار دەبێت. ئێمە ناوی لێنانێین شكست، چونكە بۆچوونی ئێمە بۆ ئەو ناوچانە زۆر لەوە زیاتر نەبووە. لەشاری سلێمانی، ئێمە وەك لێژنەی باڵای هەڵبژاردن، كە من سەرۆكی لێژنەكە بووم، لەهەڵبژاردنەكانی عێراق تەقدیری ئێمە لەنێوان 3-4 كورسی بوو، ئێمە نەمانگوتبوو 4 تا بڵێین 3 كەمە، گوتمان لەنێوان 3-4، هەندێ هەڵەكرا، گەر لەسلێمانیش بە شێوازی هەولێر و دهۆك كار بكرابایە، چۆن لەو دوو شارە سەركەوتنمان بەدەست هێنا، لەوێش لەوە زیاترمان دەهێنا. بۆیە بە تەسەوری من ئەو گۆڕانكاریانە تەسكینێكە بۆ هەڤاڵانی خۆمان، گۆڕینیشە، گۆڕینیش هەر باشە، برادەر هەیە چەند ساڵە لەشوێنێكە، حەقی ئەوەی هەیە بیگۆڕێ. هەشە مەرج نییە كە لەشوێنێك سەركەوتوو نەبوو، لەشوێنێكی تریش سەركەوتوو نەبێت، رەنگە كە دەنێردرێتە شوێنێكی تر زۆر سەركەوتووتر بێت. پێمان وانیە ئەو گۆڕانە هەموو شت دەگۆڕێت، بەڵام چارەسەری گەلێك كەموكوڕیش دەكات.
سڤیل: ئێوە و یەكێتی لەو هەڵبژاردنەدا دەنگ و قورسایی خۆتان زانی، دەگوترێ لەو بودجەیەی لەحكومەت وەریدەگرن یەكسانن، دەگوترێ ئێوە وەك پارتی داواتان كردوە بودجەی پارتی زیاتر بێت؟.
محەمەدی مەلا قادر: نەخێر. تا ئێستا ئەو داوایە نەكراوە. ئێمە لەگەڵ یەكێتی بە یەكەوە بووینە و هاوپەیمان بووینە، لەسەردەمێكدا فیفتی بە فیفتی بووین، دوای ئەوە رێكەوتنمان كردوە بە ناوی فیفتی بە فیفتی نەبووە، بەڵام دەتوانم بڵێم فیفتی فیفتیەكە بەردەوام هەبووە. ئێستاكە یەكێتی تارادەیەك شكستی خواردوە، ئەوە شكستە كە 25 ئەندامی پەرلەمانی كوردستان بۆ گۆڕان چووە، ئەمە هەمووی لەیەكێتی بۆتەوە، واتە یەكێتی زۆر كەمی ماوە، بەڵام لەبەر ئەوەی لەگەڵ ئێمە پێكەوە بووین، دیار نییە ئەوان چەندیان هێناوە، بەڵام لەهی عێراق دەركەوت كە چەندی هێناوە، لەگەڵ چەندین شتی تریش، بەڵام ئەمە خۆش نییە، بڵێین ئێوە ئیستا وەك جاران نەماون، دەبێ وابێ و وانەبێ، ئەمە راستگۆیی دۆستایەتیەكە لاواز دەكات، كە رێكەوتنی ستراتیجی دەكەی، مانای وا نیە هەموو شتێك بە تەرازوو بكێشرێت، تۆ ئەوەندەت هەبێ و منیش ئەوەندە، ئاوا ناكرێت. بە یەكەوە دەیكەین، بەڵام گەر دەنگەكان جیاواز بن، هەركەس دەنگی خۆی دەهێنێت، لەپەرلەمانی عێراق چونكە دەنگەكان جیاواز بوون، ئێمە بە دوو كۆتاكانەوە (هی شەبەك و مەسیحیەكان) 31 كورسیمان هێنا، ئەوانی تر بە هەموویان ئەوەندەیان نەهێناوە، لێرە هێزی ئێمە دەركەوت، بەڵام ئێمە نایەین بڵێن ئێوە ئەوەندە كورسیەتان هێناوە و ئێمە ئەوەندەمان هێناوە، جارێ كاتی ئەوە نیە، بڵێین میزانیەی حیزبی ئێمە ئەوەندەی زیاتر بێت. دەبێ هەندێك شت هەیە بە هێمنی چارەسەر بكرێت.
سڤیل: ئەی مەسەلەی سەرۆكایەتی حكومەت، پێشتر دووساڵ دووساڵ بوو، كاتێك نێچیرڤان بارزانی سەرۆكایەتی حكومەتی وەرگرت، دوای دوو ساڵ یەكێتی سەرۆكایەتی وەرنەگرت و بوو بە چوار ساڵ، ئێستا یەكێتی 4 ساڵ یا 2 ساڵ سەرۆكایەتی حكومەت دەكات؟
محەمەدی مەلا قادر: مەعلوم نیە، ئیحتیمال زۆرە 2 ساڵ بێت، دوو ساڵەكەی تریش ئێمە وەریبگرین، گەر بە رێكەوتنی نێوانمان بێت دەبێ وابێ. تا ئێستاش وادەڕوات و وامان بە باش زانیوە، بەڵام ئەو كات نازانم چ بڕیارێكی تر دەدرێت، ئەوان خۆیان داوایانكرد، ئێمەش پێمان باش بوو، بۆ ئەوەی لەهەڵبژاردنەكان وەزعیان باش بێت، ئەمە راستگۆیی دۆستایەتی ئێمەیە لەگەڵیان، دەمانەوێ سەركەون. لەكاتی ئێستادا جەنابی سەرۆك و جەنابی مام جەلال پەیوەندی باشیان هەیە، ئەو پەیوەندیەش خزمەتی كوردی كردوە، دەمانەوێ ئەو پەیوندیە باشە بپارێزین.
سڤیل: لەوەتەی كابینەی شەشەم پێكهێنراوە زۆر جار زانیاری گرنگ لەرۆژنامە بیانیەكان بڵاو دەكرێتەوە، بۆ نمونە دواجار لەسەر مەسەلەی بەقاچاخبردنی نەوت بوو، پێت وانیە ئەو زانیاریانە لەئاستێكی باڵای حكومەتەوە بدرێتە ئەو رۆژنامانە؟
محەمەدی مەلا قادر: زانیاریەكان لەئاستی بەرز دەڕۆن، نەوەك دەدرێن. رەنگە ئەو لایەنە باڵادەستانەی لەعێراقدا هەن، وەك ئەمریكا و بەریتانیا دەستیان خزاندۆتە ناو زۆر دامودەزگای ئێمە و زۆر عەناسریان هەیە. بەڵام ئەوەی راگەیاندراوە راستیش نییە، ئێمە وەك پارتی یەك دینار و یەك درهەمیشمان لەو نەوتەدا نیە، بەڵام حكومەت هەیەتی، یا وەبەرهێنان دەیكات، ئێمە نازانین، بەیاننامەشمان دەركردوە و داواشمان لەسەر رۆژنامەی رۆژنامە تۆمار كردوە.
سڤیل: پێتوانیە داوای پارەیەكی یەكجار زۆرتان كردوە؟ بۆچی بەو شێوەیەیە؟
محەمەدی مەلا قادر: با داوای پارەمان كردوە، بەڵام من نازانم، دەبێ لەپارێزەرەكە بپرسی. مەسەلەكە لای ئێمە ئەوە نیە پارەیان لێ بستێنن، بەڵام بۆ ئەوەیە چیتر درۆ نەكەن. ئێمە ئامانجمان ئەوەیە ئیسڵاحیان بكەین، باشیان بكەین، چیتر بوختانمان پێ نەكەن. بۆچی لەخۆوە سومعەمان دەبەن، كەسێك بێ ئەو درۆ و بوختانە گەورەیە بكات، خۆ ئێمە شەڕی لەدژ ناكەین و نایانگرین، بەڵام حەقی ئەوەمان هەیە بە یاسا شكاتیان لێ بكەین. وەك ئەو داوایەی لەسەر گوڵان تۆمار كراوە و سزا دراوە، دەستیان خۆش بێت. دەبێ قسەكان گومرگیان لەسەر بێ، ئێستا بێ گومرگ قسە دەكرێ.
سڤیل: دەگوترێ یەكێتی و گۆڕان پەیوەندیەكانیان ئاسایی دەكەنەوە، ئێوە ئاگاتان لەهەوڵی لەو شێوەیە هەیە؟
محەمەدی مەلا قادر: ئەم دەنگۆیە هەیە، بەڵام بەرای من زۆر راست نیە. پێشمان خۆشە نێوان هەموو لایەنەكان ئاسایی بێت.