كۆنگرەی پارتی گرنگترین كۆنگرە دەبێت لەهەرێمدا، بەهۆی ئەو پێگە سیاسییەی پارتی هەیەتی، بەڵام چاوەڕێی موعجیزە ناكەم

رێبوار سیوەیلی

دووركەوتنەوە لەمۆدێلی حیزبی شموولی:
من تا ئەم ساتەوەختە ئەو دیمانەیەی بەڕێز نێچیرڤان بارزانیم نەبینیوە، بەڵام دەزانم هەر جۆرە گۆڕانكارییەك لەپارتیدا دەبێتە هۆی نانەوەی كێشەی گەورە و هەروەها ڕێگریی زۆریش قووت دەبنەوە. لەگەڵ ئەوەشدا نابێت كۆنگرەی پارتی لەو ڕوانگەیەوە بێت، كە حیزبێكی (گەورە)یە، یان (دەسەڵاتدارە)، یاخود وەك هەندێك گوتویانە: (تاكە دەسەڵاتی كوردستانە). هیچكامێ لەم وەسفانە نابنە هۆی پاراستنی كواڵێتی و نەوعییەتی سیاسەت و بەرنامەی پارتی. نە گەورەییەكەی، نە دەسەڵاتەكەی و نە تاكایەتیەكەی. ئەگەر پارتی بەم وەسفانەوە بنازێ، نەوعییەتی سیاسی و جەودەتی خۆی لەدەست دەدات و كێشەی گەورەی بۆ دروستدەبێت. پارتی نابێت لەخۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا مۆدێلی حیزبی شمولی و سەرجەمگیر زیندوو بكاتەوە، تاكە دەسەڵاتی بۆ پارتی بەمانای زیندووكردنەوەی خەونی دیكتاتۆرییەت و سیستەمە سەرجەمگیرەكانە. پارتی پێویستە خەون بە دروستكردنی ئۆپۆزیسیۆنێكی ڕاستەقینەوە ببینێ و زەمینەی بۆ ساز بكات، نەك قەبووڵ بكات بە حیزبی تاقانە وەسف بكرێ. بەم مانایەش پێویستە پارتییەكان لەكۆنگرەدا یەكەم شتی بیری لێبكەنەوە، گۆڕین و هێنانەكایەی لەخۆتێگەیشتنێكی تر بێت، كە جیاوازە لەمۆدێلی لەخۆتێگەیشتنە شمولییەكان. ئەم لەخۆتێگەیشتنە نوێیە شوناسی پارتی و رۆڵی داهاتووی پارتی دروست و بەرجەستە دەكات و ئیتر پارتی بە بەرنامەوە دەتوانێت ڕووبەڕووی زەمەنە جیاواز و واقیعییەتە چاوەڕوانكراوەكانی بەردەمی تەمەنی داهاتووی خۆی ببێتەوە.
هەروەها نابێت پارتی گەورەیی و قەبارەی خۆی، یان ژمارەی ئەندامەكانی بكاتە ئامرازێك بۆ فراوانكردنی دەسەڵاتەكەی و سەپاندنی بەسەر كۆمەڵگادا. قەبارە و ژمارەزۆری، نیشانەی نەوعییەت و مەحەبەت نییە. لەئێستادا لەكۆی ئەو شوێن و جوگرافیایانەی پارتی بەبێ خەم بە موڵكی خۆیان دەزانێت، خەڵك و دەنگی ناڕازیی هەیە، گەندەڵی هەیە، بیرۆكراسیەتی ئیداری و واسیتە و نامەدەنییەت و بگرە هەژاری و توندوتیژیش هەیە. ئەگەر بەڕاستی ئەو كەسانەی پارتی لەو شوێنانەی داناون، كە ئەم جۆرە دیاردانەیان تێدا بڵاون و سەرچاوەی ئازاردانی خەڵكن، پارتی ئەسڵن، ئەدی بۆچی ئەخلاقی حیزبەكەیان پەیڕەو ناكەن و بەئوسلوبی ناشیرین و مننەت بەسەر خەڵكدا كردن و دەوام نەكردنیان و گەندەڵییەكانیان ئەو هەموو گللەییەی خەڵك دەهێننە سەر حیزبەكەیان؟ خۆ ئەگەر پارتی خۆی ئەوەی ناوێ، ئەدی بۆ ئەو كەسانەی لەسەر ژیان و گوزەرانی ئەو خەڵكە كردوونەتە مۆتەكە و لێیان ناپرسێتەوە؟ كەواتە قەبارە و گەورەیی، هەمیشە باش نییە و نابێت پارتی دەستخەڕۆی قەبارەی خۆی ببێت. لەلایەكی ترەوە، قەبارەی هەر شتێك بە توانایی ئەو شتەدا بۆ گەورەبوونی قەبارەكەی دەستنیشان دەكرێت. گریمان پارتی باڵۆنێكە و هەر گەورە دەبێ و هەر گەورە دەبێت و لەئەنجامی ئەمەشەوە بەرز دەبێتەوە بۆ ئاسمان. خودی ئەم جوڵەیە بەمانای ئەوەیە دوور دەكەوێتەوە لەزەویی واقیع و ڕۆژێكیش دێت لەپڕ دەتەقێ و پارچە پارچە دەبێت. من دەزانم پارتی باڵۆن نیە، بەڵام خەونی گەورەبوونی لەسنووربەدەر، مەترسیی تەقینەوە زیاد دەكات و ئاشكرای دەكات قەبارەكە بۆش و بەتاڵە.
وەسفی سێیەم بۆ پارتی بریتیە لەدەسەڵاتداری و دەسەڵاتزۆری. پارتی هێزێكی گەورەیە، بەڵام ئایا بۆتە دەسەڵاتێكی گەورە؟ بەڕاستی ئەمەیان بۆ من ئاشكرا نیە. لۆجیكی هێز جیاوازە لەلۆجیكی دەسەڵات. لۆجیكی دەسەڵات بەرهەمهێنانی ئەقڵ و ژیری و زانستە. پارتی بەردەوام خەریكی بەرهەمهێنانی نەرێت و پیرۆزییە و بگرە ئەو كەسانەش كە لەپارتیدا ئەقڵانیانە بیر دەكەنەوە، لەلایەن ئەقڵییەتی نەریتخوازانەی پارتی خۆیەوە لێیان دەدرێ و ناچار بە خودسانسۆری دەكرێن. لەئاستی كۆمەڵایەتیشدا، پارتی نەیتوانیوە وەك هێزێكی ڕۆشنگەر و ئەقڵانیی خۆی بەرجەستە بكات و خەونی كۆمەڵایەتی گەورە بەرهەم بهێنێ. ئەو كەسانەش كە هەنگاویان بۆ ئەمكارە نابێت، یان سوكایەتی بە هەوڵەكانیان كراوە، یان پشتگیریی تەواویان نەكراوە. لەبەر ئەوە بۆ من زۆر گرنگە پارتی هاوكات بە پاراستن و ڕێزگرتنی لەنەرێتەكانی خۆی، ڕێزیش لەو توانایانەی خۆی بگرێت، كە بەرەو جیهانی مۆدێرن و هاوچەرخی دەبەن و لێرەشەوە، لەهێزێكی سیاسیی خۆرهەڵاتیانەی تەقلیدییەوە، دەیگۆڕن بۆ دەسەڵاتێكی ئەقڵانیی شایان بە دنیای ئەمڕۆ.
ڕۆڵی خانمان لەبڕیارداندا:
پێداچوونەوە بە هەر یەك لەو دەستەواژانەی پێشوودا بە پێویست دەزانرێ چونكە هەموویان ڕێگرن لەبەردەم شوناسی نوێی پارتیدا و چۆنێتی خۆ ئامادەكردنی بۆ داهاتوو. من پێشتریش لەوەڵامی پرسیارێكی تری ئێوەدا، گوتومە: شەڕی حیزبەكان لەكۆنگرەدا هەرگیز بۆ بەدەستهێنانەوەی ڕابردوو نیە، بەڵكو بۆ بردنەوەی داهاتووە. خاڵێكی جەوهەری لەكۆنگرەی پارتیدا هەوڵدانە بۆ یەكسانیی جێندەری و بە مێیینەبوونی پارتی. ئەم حیزبە تەمەنی (ئادەم)ی هەیە، بەڵام لەگەڵ ئادەمدا (حەوا)ش هەبوو. لەمێژووی پارتیدا مێیینە بوونەوەرێكی بزرە، ئەمەش سیمایەكی تاكڕەهەندی بە پارتی بەخشیوە، كە نەیارەكانیشی زۆرباش كاریان لەسەر كردووە تا پارتی وەك دامەزراوەیەكی سیاسیی پاتریارك و پیاوسالار بناسێنن. پارتی لەبەر نغرۆبوونی بێت لەنەرێتەكانیدا، یان لەبەر باوەڕی پەراوێزیانەی خۆی بێت بە ڕۆڵی مێیینە، یان لەشەرمان و لەترسان و لەبەر هەر مەبەستێكی شاراوەی تر، لەمێژووی خۆیدا زۆر بە كەمی ویستویەتی، قەبوڵیكردووە، یان كاری كردووە كە ئافرەتان بگەنە شوێنی بڕیار و وەك خۆیان بمێننەوە و لەبەرژەوەندی و ڕوانگەی مێیینەیی خۆیانەوە بیر بكەنەوە و خۆیان بسەلمێنن. هەڵبەت ئەمە سرووشتی حیزبە خۆرهەڵاتییەكانە، كە تا پێیان بكرێ مێیینەی دیكۆر لەڕیزەكانی خۆیاندا زیاد دەكەن، بەڵام ڕەوتی گۆڕان و گەشەی كۆمەڵایەتی و لۆجیكی سیاسەت و هەروەها بەهێزبوونی بزووتنەوە كۆمەڵایەتیەكان، لەوانەش بزووتنەوەی ژنان و ئافرەتان و ئاراستە مێباوەڕەكان، لە10 ساڵی داهاتووی كۆمەڵگای ئێمەدا، ڕۆڵی مێیینە بە حەددێك فەرز دەكەن، كە نەك پارتی، بەڵكو هیچ هێزێك ناتوانێت پێشی لێبگرێت. لەبەر ئەوە لەوە باشتر نابێت پارتی لەكۆنگرەدا بە كردەیی و نەك تەنیا بە وتاردان، زەمینە بۆ خانمان بڕەخسێنێ، تاكو بەشداریی پرۆسەی بڕیاردان بكەن. دیارە لەگەڵ وەدیهاتنی ئەم خاڵەدا، سیاسەتی پارتیش بۆ پەروەردە و خێزان گۆڕانی گەورەی بەسەردا دێت و لەو تاكڕەهەندییە پیاوسالارانەیە دەرباز دەبێت.
لەڕازیكردنی توێژەكانەوە بۆ گۆڕینی كۆمەڵگا:
خاڵێكی تر، كە گرنگە لەكۆنگرەی پارتیدا بە جیدی وەربگیرێت، ئەو هەڵوێستە موحافیزەكارانەیەی پارتیە، یان بەشێك لەپارتیەكانە، كە تەنیا دەیانەوێ توێژەكانی كۆمەڵگا ڕازیی بكەن، نەك كۆمەڵگا بگۆڕن. هەرچەندە ئەو توێژانە گرنگیی كۆمەڵایەتیانەی خۆیان هەبێت، بەڵام نابێت كۆمەڵگایان لەپێناودا فەرامۆش بكرێت. كۆمەڵگای كوردیی ژێر نفوزی پارتی بە ڕێژەیەكی زۆر لەهێزی كۆمەڵایەتی گەنج و خەڵكانی فرە كەلتووری پێكهاتوون، كە نۆرمە كۆمەڵایەتیەكان بەلایانەوە، لەگۆڕانی ڕێژەیی بەردەوامدان. ناكرێت چیتر پارتی لەبەر خاتری هیچ بەهانەیەك، هیچ نۆرمێك و باوەڕ و ئایین و عورفێك، كۆی ئەو كۆمەڵگایە بخاتە قاقووزەوە. لەبەر ئەوەی دەیەوێ لایەنێك ڕازیی بكات. پارتی ئەگەر حیزبێكی گەورەیە، ئەگەر دەسەڵاتدارە و خاوەن سەرمایەیەكی گەورەی ئابووریە، نابێت لەئاستی پرۆسەی گەشە و گۆڕانی كۆمەڵایەتیدا سیاسەتێكی موحافیزكارانەی خەڵك ڕازیكردنی هەبێت. گەورەیی و دەسەڵات و سەرمایە دەتوانن كۆمەڵگا بگۆڕن و لەمبارەوە بیبەنە بارێكی تر. لەبەر ئەوە پێویستە پارتی لەكۆنگرەدا هەڵوێستی خۆی لەئاست داهاتوودا بە وردیی دەستنیشان بكات و لەو ڕوانگەیەوە، كار بۆ گەشەپێدان و گۆڕانی ئەو بەشانە لەكۆمەڵگای كوردستانی بكات، كە مانەوەیان بەو شێوەیەی ئێستا، ڕێگر دەبێت لەبەردەم داهاتووی پارتی خۆیدا. بە مانایەكی تر: ئەو كاتەی تۆ دەسەڵات و سەرمایە و بەرنامەت هەیە، ئەو كاتەی كار بۆ داهاتوو دەكەیت، نابێت چاوەڕێی ئەوە بكەیت چین، یان توێژێكی كۆمەڵایەتی خاوەن بەرژەوەند ڕێگە و مۆڵەتت بدات بۆ ئەنجامدانی كارێك، بەڵكو پێویستە كارەكە بكەیت و گۆڕانەكە دروستبكەیت تا لەمیانەیدا كۆی ئەو ڕێگرانەش بگۆڕێن كە گۆڕان بەلایانەوە قورسە.
جوگرافیای مەعنەوی:
جەوهەریترین خاڵ بۆ پارتی لەكۆنگرەدا، مەسەلەی جوگرافیای مەعنەوی ئەو حیزبەیە. بەڕاستی جوگرافیای مەعنەوی پارتی كوێیە؟ ناوچەی بارزان و بادینانە، كە بە ئاشكرا ئۆپۆزیسیۆنی تێدایە، یان شاری هەولێرە، وەك ئەوەی لە10 ساڵی ڕابردوودا پارتی هەموو هێزی خۆی لەمشارەدا كۆكردۆتەوە، یاخود هەرێمی كوردستان بە گشتییە؟ لۆجیك پێماندەڵێت: نابێت جوگرافیای مەعنەوی و هێزی مەعنەویت لەیەك شوێن و ناوچەدا دەستنیشان بكەیت، چونكە لەگەڵ هەر دەستنیشانكردنێكدا، شوێن و ناوچەكانی تر لەدەست دەدەیت. هەولێر شارێكی گرنگە، بەڵام نە لەڕووی سیاسی و نە لەڕووی ئابووری و نە لەڕووی كەلتوورییەوە، بەدیلی هیچ جێگایەكی تری كوردستان نییە. بۆیە كاتێ پارتی هەموو هێزی خۆی بۆ هەولێر تەرخاندەكات، دهۆك و زاخۆ و سلێمانی و پێنجوێن و هەڵەبجە و گەرمیان و شارباژێڕ و ناوچەكانی تر لەدەستدەدات. ئەوەی لێرەدا ئاشكرا دەبێت، خواست و زیرەكی و خەباتكاری و پارتیتربوونی پارتییەكانی ناوچەی هەولێر نیە لەچاو شوێنەكانیتردا، هێندەی ئەوەی لەبیركردنی پارتی خۆیەتی بۆ جوگرافیا مەعنەویەكانی تری خۆی لەكوردستاندا. بۆیە نابێت لەبەرئەوە ئیرەیی بە خەڵكی ئەم شارە ببرێت، بەڵكو دەبێت ڕەخنەی جیدیی ڕووبەڕووی پارتی خۆی بكرێتەوە. خۆئەگەر لەو ناوچانەدا كە پارتی لەبیریان دەكات، حیزب و لایەنی تر سەر هەڵدەدەن، نابێت پارتی نیگایەكی دوژمنكارانەیان ئاراستە بكات و پێیوابێت ئەو حیزب و لایەنەنانەی تر جێگەی ئەمیان گرتۆتەوە، چونكە ئەوە خۆیەتی كە شوێنە مەعنەوییەكانی خۆی چۆڵكردوون.
ڕۆشنبیران و ڕاگەیاندنی ئەهلی:
كێشەیەكی تر كە پێویستە لەكۆنگرەدا پارتی هەڵوێستی خۆی لەسەر یەكاڵا بكاتەوە، مەسەلەی ڕۆشنبیران و ڕاگەیاندنی ئەهلییە. پێویستە پارتی خۆی لەم داوی گونڕەشییە ڕزگار بكات و چیتر ڕۆشنبیران و سایتەكان و راگەیاندنی ئەهلی و ئازاد لەدژی خۆی مۆبیلیزە نەكات. یەك مەبدە هەیە هەتا ئێستاش پارتی لێی تێنەگەیشتووە: لەسەر كاغەز و بە وشە هەرچییەكت پێبڵێن، هەر بەهانەیەكت پێبگرن، هەرچییەكت بە ڕاست و بە هەڵە و بێبەڵگە لەسەر بڵاو بكەنەوە، دواجار ئەوەی بڵاودەكرێتەوە و دەنووسرێ لەوشە زیاتر نیە. وشە، ڕستەكان و ماناكانیان، تۆپ و گوللەهاوەن نین. لەسەنگەری بەرەكانی جەنگەوە پێتەوە نانرێن. دەكرێ لەهۆكارەكانیان بكۆڵرێتەوە و دەكرێ بەهەند وەربگیرێن و دەشكرێ مامەڵەی تەندروستانەیان لەگەڵ بكرێ. من زیادەڕۆییەك لەبەرپەرچدانەوە و پەرچەكرداری پارتیدا، بە هەموو ئۆرگانەكانیەوە، لەئاست نوسین و ڕۆشنبیر و ڕۆژنامەنووساندا دەبینم، كە بە پێچەوانەی بنەماو دیسیپلینەكانی پارتییەوە، هیچ لێبووردەیی، مودارا و قەبووڵكردنێكیان بۆ ڕای بەرامبەر تێدا نابینمەوە. بەڕاستی جگە لەوەی پارتی بۆخۆی ڕۆشنبیر پەروەردە ناكات، ئاواش گوێ لەڕۆشنبیران ناگرێت. گوێگرتن شتێكە و بەگوێكردن شتێكی ترە. بەڵام ئەو مامەڵەیەی پارتی لەڕێگەی كەسانێكەوە، كە هیچكات لەسەر ڕۆشنبیریی نەتەوەی كورد حساب نەبوون، لەبواری ڕۆشنبیریدا، دەیكات، ئەنجامەكەی بەوە دێتەوە، كە هیچ كەس باش لەپارتی نەڵێت و مۆدێلێك بێتەوە ئاراوە كە هەڵوێستوەرگرتن لەپارتی، بۆخۆی هەڵوێستێكی ڕۆشنبیرانە بێت. ئەمڕۆ سایتەكان، ڕۆژنامەكان و گۆڤارەكان پڕن لەنووسین لەسەر پارتی و سەركردەكانی، لەبەرامبەر ئەمەشدا ئەم حیزبە بایكۆتی ڕاگەیاندن و كەسایەتیەكانی كردووە و لەناو ڕۆشنبیران و خەڵكانی جیدیدا، زۆر كەم دۆست و دڵسۆزی بۆخۆی هێشتۆتەوە. پێویستە پارتی ئەم جەبهەیە نەكاتەوە و هەرچی زووترە كۆتایی بە مامەڵەی ڕەق و یەكلابینانەی خۆی لەگەڵ ڕاگەیاندنەكان و میدیای ئەهلی و ڕۆشنبیرە جیدیەكاندا بهێنێ و هاوچەرخانەتر و دووربینانەتر بڕوانێتە پەیوەندیی خۆی و میدیای ئەهلی و ڕۆشنبیران.
چاوەڕوانیی موعجیزە ناكەم:
قسەی تر زۆرن، كە پێویستە لەئاستانەی كۆنگرەی پارتیدا بكرێن، ئەم كۆنگرەیەش گرنگترین كۆنگرە دەبێت لەهەرێمدا، بەهۆی ئەو پێگە سیاسییەی پارتی هەیەتی. بەڵام ئیتر من قسە ناكەم. لەگەڵ ئەوەشدا رێزم هەیە بۆ هەموو ئەوانەی گەشبینانە دەڕواننە كۆنگرەی پارتی، بەڵام یەك شت هەیە نابێت لەبیری بكەین: پارتی بۆتە قوربانیی سەرمایەی خۆی، زۆرن ئەوانەی لەسایەی پارتییەوە بوونە خاوەن بەرژەوەندیی گەورە و لەبەر بەرژەوەندییەكانیان شوێنی خۆیان بۆ نەوەی نوێ چۆڵناكەن و هەر یەكەیان ئەدای سەركردەی پارتی دەردەهێنن. پێكهاتەی پارتی بە جۆرێكە قەبووڵی فرە مەرجەعی ناكات، هەر كات پارتی ئەوەندە كرایەوە، كە وازی لەیەكمەرجەعی هێنا، زیانی گەورە دەكات. زۆرن ئەوانەی لەپارتیدا دەیانەوێ بگەنە شوێن و پێگەی بڕیاردان. بەڵام ناتوانن پارتی بپارێزن، بۆیە چاوەڕێی هیچ موعجیزەیەك، هیچ تەكان و شۆرشێكی گەورە لەكۆنگرەی پارتی ناكەم، چونكە پێدەچێت لەمێژ بێت ئەنجامەكانی كۆنگرەش ئامادەكرابن و بڕیاریان لەسەر درابێت. خۆ ئەگەر موعجیزەیەكیش ڕوویدا، كورد گوتەنی: كوێرە چی دەوێ؟ دوو چاوی ساخ!