|
 ئەحمەد
سەلام
ئەم بابەتە دەیخەمە بەرچاوی خوێنەرانی كورد
پێشەكی كتێبێكە بەناوی (عێراق لەجەنگێكەوە بۆ
جەنگێكی دی. سەدام بەئێرەدا تێپەری) لەنووسینی
رۆژنامەنووسی عەرەبی لوبنانی (غەسان شەربل)،
مەبەستم لەوەرگێڕانی ئەم بابەتە و ئەگەر خوا
یاربێ سەرجەمی كتێبەكەش بەو مەبەستەوە بوو، كە
رۆژنامەنووسانی كورد پەندێك لەكاری
رۆژنامەنووسانی دونیاوە فێربن، وای تێنەگەن
ئەوەی ئێمە دەیكەین، كاری رەوای
رۆژنامەنووسیە، نەخێر ئێمە هێشتا زۆرمان ماوە.
پێشەكی:
هەستم بەشتێ لەپەشێوی كرد، كاتێ لەتەنیشت
دیوارە لێكترازاوەكەی (بەرلین)دا راوەستابووم،
ئەو دیوارە سەردەمانێك سنووری دەوڵەتێك بوو،
بگرە سنووری ئیمپراتوریەتێك بوو، كەچی لەپڕ
دەوڵەتی ئەو دیوارە، خۆی هاویشتەوە ناو باوەشی
نیشتمانی دایك. هەر بەم چەشنەیش ئیمپراتۆرەكە
بەشكستخواردوویی و خۆكوژانە پاشە و پاش
كشایەوە. هەر لەدار و پەردویی سۆڤییەت جارێكی
دیكە رووسیا و قەیسەرە نوێیەكانی سەریان
هەڵدایەوە، لەهەمان كاتیشدا وڵاتە
یەكگرتووەكان نازناوی تاكە هێزی مەزنی بەخۆی
رەوا بینی، هەر لەم سەردەمەیشدا لەسەرەتای
سەدەی نوێ چەندین ناحەزی بێ ناونیشانی بەرەو
روو بۆوە و بەمەیش هەموو هێمای سەركەوتنەكانی
و شكۆداریەكانی خوێناوی دەبن، زۆر دەوڵەت و
ناوچەی تریش بەدووی خۆیدا خوێناوی دەكات. پاش
چواردەساڵ لەناخەوە هەستم بەترسێكی قوڵ كرد،
كاتێ لەدوورەوە دیم تانكێكی ئەمریكی خەریكە
پەیكەرێكی سەدام حوسێنی و رژێمەكەی لەرەگەوە
هەڵدەكێشێ و بەئارەزووی خۆی بەناو شەقامەكانی
بەغدادا دەسوڕێتەوە. دیمەنەكە زۆر لەوە
گەورەتر و گرانتر بوو، كە پیاو بتوانێ
لەئاستیدا خۆی راگرێ.. ئەوەتا ئەو بەغدایە
ئیتر فەرمانڕەواكەی هەركەسێ بێت، هەر ناوەكەی
بۆ خۆی سەردەمانێ لەرەو ئاوازێكی هەبووە
لەمێژووی عەرەب و موسڵماناندا.. ئەم عێراقەیش
رژێمەكەی بە هەر جۆر و هەر شێوەیەك بووبێت،
دەمارەكانی بە دەمارەكانی ناوچەكەوە لكاون.
ئیتر هەر كاتێ بەهێزبێ، پەشێوی لێ دەبارێ، هەر
كاتێكیش لاواز بێ یا ژێردەستەبێ، ئەوە ترس و
تۆقاندن دەچێنێ.. مێژوو ئەوەمان پێ رادەگەیەنێ
كێ كلیلی بەغدای بەدەستەوە بووبێ، ئەوە نە
ئامادەیە دەستبەرداری بێت، نەئەوەیشە دەست
لەكار هەڵگرێ و خۆی خانەنشین بكات.. هەر مێژوو
وای دەگەیەنێ كە هەركەسێ سەرداری بەغدابێ
هەڵبژاردنەكانی سنووردارن، یا ئەوەتا دەبێ
ژیانی بۆ (قەسر)بێ، یا بۆ(قەبر). بۆیە دەبێ
هەمیشە ئامادەبن بۆ داگیركاری، بەمەیش چێژ و
تامی ئیمپراتۆریەكانی دەوروبەر كراون، بۆیە
دەبێ ئاگایان لەكەین و بەینی ناوخۆ و
دەرەوەبێ. ئیتر هەر لەمشتودانی تیفیكەوەبێ
تاچزویەكی ژەهراوی، بگرە تا دەگا بە
رزگاركەرێكی داخلەدڵ لەتاریكایی
سەربازگایەكەوە سەری هەڵدابێ، لەم هەموو
نموونانەدا بۆمان ساغ دەبێتەوە، كە سەدام حسێن
كوڕی باوكی خۆیەتی، لەناو ئەم رووباری
توندوتیژییەدا، بۆیە زۆر سروشتیانە بەزۆری
زۆردارەكی بەرز بۆتەوە، هەروەكو سروشتیانەش
تووشی ئەو ئەنجامی هەڵواسینە (لەسێدارەدانە)
هاتووە، لەناو شەپۆلێكی پر لەهات و هاواری
تۆڵەسەندنەوەدا.
نە عێراق وڵاتێكی ئاسایی گوزەرڕەو بوو
لەمێژووی ناوچەكەدا، نە سەدام حسێنیش
فەرمانڕەوایەكی ئاسایی بوو لەمێژووی عێراقی
نوێدا، هەر بۆیە دیمەنی ئەو تانكە ئەمریكیە
ترسناك بوو، ئەوروپای رۆژئاوای سەقامگیر
لەباوەشگرتنی رووخانی دیوارەكەی بەرلیندا
سەركەوتوو بوو، بەڵام رۆژهەڵاتی ناوەڕاستی
فشەڵ و پەشێو، لەئامێزگرتنی رووخانی دیوارەكە
سەدام حوسێندا شكستی هێنا. ئیتر ئەوە ساغ بۆوە
كە لەبن دەرهێنانی پەیكەرەكەی سەدام مانای
ئەوە نەبوو كە زۆر شتی تر وا بەئاسانی
لەبندەردێن. ئەمانە و ئەو معادەلات و
هاوسەنگیانەی هاتنە ئاراوە، دەریانخست كە
عێراق ئەو عێراقە نییە كە پێشتر ناسیبوومان.
دەسەڵاتی ئێران لەرۆژهەڵاتەوە بەرەو دەروازەی
عەرەبی كارێكی وادەكا، كە میراتگرانی ئیمام
خومەینی ئەیانەوێ جێپێیەك بۆ وڵاتەكەیان
بكەنەوە لەرۆژهەڵاتی ناوەراستدا. هەروەها
موشەكبارینی هاوپەیمانەكانیان لەباشووری
لوبنانەوە بۆ سەر ئیسرائیل پاش ئەمیش
لەغەزەوە. توركیایش دیارە وەكو توركیای جاران
نابێ. لەسێ گۆشەی ئێرانی-عێراقی-توركی
لەئەنجامدا لاكەی عەرەبی لێ دەكەوێتە خوارەوە،
دیارە دەبێت زۆریش چاوەڕوان بكرێ، تا بزانرێ
ئایا ئەو لایەنە عەرەبیە دەگەڕێتەوە یان نا؟
رژێمی سەدام یەكێك بوو لەكۆڵەكەكانی سیستەمی
ئاسایشی عەرەبی، سەرەڕای ئەو هەمووە سەركەشی و
سەرەڕۆییانەی هەیبوو. پاشی رووخانی (سەدام)
پەیوەندی عێراقیەكان بە عێراقیەكانەوە شێواوی
و شڵەژانی تێدەكەوێ و لافاوی خوێن بە دوای
خۆیدا دێنێ. پەیوەندییەكانی سونە بەشیعەوە،
پەیوەندیەكانی عەرەب بەكوردەوە. بۆیەكەم جار
هەرێمی كوردستان ئاڵا و سرودی خۆی دەبێ و
سەرۆكێكی دەبێ بەناوی مسعود بارزانیەوە، ئەم
ناوە بۆ خۆی زۆر دیمەن و بیرەوەری دەوروژێنێ.
ناكۆكی سوننە و شیعە لەسنووری عێراق هەڵچوون و
گرژی تێدەكەوێ، بەتایبەتی كاتێ عەرەبەكان هەست
بەخەم و پەژارە دەكەن، بەهۆی هاتنەكایەی
رۆژهەڵاتێكی ناوەڕاستی نوێوە. بەجۆرێ شكستی
ئەمریكای تێ بكەوێ لەعێراقدا و وای لێبێ
ناوچەكە چوار یاریكەری تێدا هەڵدەكەوێ، كە
ئەوانیش هەر یەكە لەئێران و توركیا و ئیسرائیل
و عەرەبن. ئەوەی گومانیشی بۆنەچێ یاریكەری
چوارەمیان لەهەر هەموویان لاوازتر دەبێ.
چوار دیمەن لەماوەی چەند ساڵێكدا ناوچەكە
دەشڵەقێنن و جێ دەستیان لەپەیوەندییەكانی
نێوان دەوڵەتان و رێكخراوەكان و رێبازەكاندا
بەدەردەكەون. دیمەنی یەكەم، دیمەنی تانكە
ئەمریكیەكە بوو، كە سەركەوتووانە بەناو
پایتەختی رەئیسدا دەسوڕایەوە، دیمەنی دووەم
وێنەی سەرۆك وەزیرانی لوبنان رەفیق حەریری
بوو، كە لەئەنجامی كارێكی خۆكوژیدا كوژرا و
بەم كوشتارەش ساڵانێكی لەپەیوەندی لوبنانی و
سوری و ساڵانێكی تری لەپەیوەندی لوبنانی-
لوبنانی بەخۆیەوە كوشت. دیمەنی سێەمیش
نەتوانستی ئیسرائیل بوو بۆ تەمێكردنێ
(حزبوڵلا)ی لوبنانی، كە نەیتوانی رێ
لەدابارینی موشەكی ئێرانی بۆ سەر شارەكانی
ئیسرائیل رابگرێ. دیمەنی چوارەمیش ئەوەبوو
ئیسرائیل هێرشێكی دوژمنكارانەی شێتانەی بۆ سەر
غەززە بەرپاكرد، ئەمە وای كرد حەماس
دەستپارێزی بكات لەموشەكهاویشتنی سەرەڕای
توانایشی لەو كارەدا، جگە لەمەیش توشی
تەنگوچەڵەمەیش هات لەدەربازكردنی دەسەڵاتی
فەڵەستین و (فەتح) لەو كەرتەدا.
ئێران بەرهەڵستی نەكرد دژ بەدەستگا
سەربازییەكانی ئەمریكی بۆ هاڕینی رژێمی
تاڵیبان كە لەئەفغانستان لەدژی وەستابوونەوە.
هەروەها (ئێران) دژایەتی سەرەڕۆییەكانی (جۆرج
بۆشی)یشی نەكرد لەعێراقدا، بگرە دەتوانرێ
بگوترێ كە ئاسانكاری كرد بۆ هەنگاوەكانی، كاتێ
رێی خۆشكرد بۆ هێزەكانی شیعەی عێراقی
هاوپەیمانی، ئەویش بەوەی رێی دان بچنە پاڵ ئەو
هێزە ئۆپۆزسیۆنەوە كە واشنتۆن لەشیعە و كورد
پێكیهێنابوون بۆ داگیركاری. بەڵام لەپڕ ئێران
هەستی بەبوونی هێزی ئەمریكا كرد لەنزیك
سنوورەكانی خۆی لەدوو بەرەوە. ئیتر شەڕێكی دژ
بەم پرۆژەیە بەرپا كرد، كە هەڵمەتی
داگیركردنەكە لەگەڵ خۆیدا هێنابووی. لەلایەكی
تریشەوە سوریا شڵەژان و پەشێوی دایگرت. ئیتر
ئەوە بوو بە لێشاو خۆكوژەكان (لەوێوە) خۆیان
كرد بەعێراق، سەرلێشواوی ئەمریكایش لەم كارەدا
یارمەتی دان، كاتێ پۆل بریمەر فەرمانڕەوای
مەدەنی ئەمریكی بڕیاری دا، كە سوپای عێراقی
هەڵبوەشێتەوە.. دیمەنی لەبنا هەڵكێشانی رژێمی
سەدام زۆر ترس و پەشێوی خستەوە، زۆر هاوسەنگ و
دەمەوانەی ئاسوودەیی تەفر و تونا كران. هەر
لەسەر پاشینەی ئەم دیمەنەوە، چەندین دیمەنی
تری وای بە دوادا هات مێژوونووسەكانیش بۆیان
هەیە لەدوارۆژدا لەپەیوەندییەكانی نێوان ئەم
دیمەنانە یان هەندێكیان بدوێن. پێش ئەم چوار
دیمەنە هەندێ دیمەنی تری عێراقی رایگرتم. پاش
هەڵایسانی جەنگی عێراقی– ئێرانی لەئەیلولی
1980 دا رۆژنامەی (ئەلنەهاری)ی لوبنانی ناردمی
بۆ كارێكی رۆژنامەگەری، ئەوەبوو دەسەڵاتدارانی
عێراق گەشتێكیان بۆ رۆژنامەنووسان سازكرد بۆ
شاری (مەهران)ی ئێرانی لەسەر سنوور پاش ئەوەی
ئەو شارە كەوتە ژێر دەستی هێزەكانی عێراق،
كاتێ كە هێڵی سنووری نێودەوڵەتیان بەزاند. من
لەو كاتەدا دوو سەربازی عێراقیم دی
پیرەمێردێكی ئێرانییان پێش خۆیان دابوو بەرەو
شوێنێكی هێمنیان دەبرد، ترس و تۆقانێكی زۆر
بەسەر و سیمایەوە دیار بوو. هەر بۆ شەوێ خۆم
لەبەر خۆمەوە پرسیم دەبێ كە ژوانی تۆڵەی ئیران
دەستپێبكا بەتایبەتی كە عێراق شەڕەكەی بەناوی
(قادسیەی سەدام) ناونا، بەمەیش راشكاوانە
برینی رووبەڕووبوونەوەی چەندین ساڵەی نێوان
عەرەب و فارسی هەڵدایەوە. دیمەنی دووەم هاتنی
سەدام حوسێن بوو بەجلی سەربازییەوە بۆ ئەوەی
كۆنگرەیەكی رۆژنامەنوسی ساز بكات. هەستكردن
بەهێز لەچاوەكانی و بزەكانی سەر لێوی بەئاشكرا
دیار بوون، سوپای بەعس چوو بووە ناو گۆشت و
ئێسقانی ئێرانەوە، كە لەژێر سایەی رژێمی
(شۆرشی ئیسلامی) دا بوو. بیرم لەوە دەكردەوە،
كە مەحاڵە ئایەتووڵڵا خومەینی مل بۆ ئەم
بارودۆخە كەچ بكات. ئەوەتا پاش هەشت ساڵ
قایلبوونی خۆی بەشەڕ راگرتن لەگەڵ سەدامدا
بەهەڵقوراندنی ژەهر هاوتا دەكا. لەو لایشەوە
سەرۆكی عێراق لەوەڵامی پرسیارێكی یەكێ
لەرۆژنامەنووسەكان سەبارەت بەدواڕۆژی ئێران
گوتی ئەو كارە "گەلانی ئێران" خۆیان بڕیاری
لەسەر دەدەن. لەوە دەچوو سەدام حوسێن خەون
بەهەڵوەشاندنەوەی ئێرانەوە ببینێ و بەیەكجاری
ئەم مەترسیە بسڕێتەوە. دیمەنی سێەم لەگەرمەی
شەڕی ناوشارەكاندا بوو، كاتێ تەلەفزیۆنی
عێراقی وێنەیەكی سەرۆكی سەركردەی بڵاوكردەوە،
تێیدا فەرمان دەدا كە هێزێكی موشەكی
ئامادەبكەن بۆ موشەكبارانكردنی شارەكانی
ئێران. دیمەنی چوارەم ئەوكاتانە بوو كە هاتین
بۆ بەغدا لەئایاری ساڵی 1990 بۆئەوەی كاروباری
لوتكەی عەرەبی بگوازینەوە بۆ كەناڵەكانی
راگەیاندن. لەو دیمەنەدا سەدام بەدەركەوت كە
تەوقە لەگەڵ میوانەكانیدا دەكا و لەئامێزیان
دەگرێ. لەهەڵسوكەوتیدا دیاربوو فیزی
(سەركەوتن)ی لێ دەدا. كەمترین شت كە دەیوست
پێی قایل بێ، ئەوەبوو كە قەرزەكانی لەسەر
بسڕنەوە، كە لەئەنجامی شەڕەوە بەسەر
وڵاتەكەیدا هاتبوو، هەروەها دەیویست بە یەكە
پێشەوای عەرەب و یەكە پایەداری هەرێمەكەی
ئەژماربكەن. وا رەفتاری دەنواند كە هەر ئەو
داكۆكی لەعێراق و وڵاتانی كەنداو كردووە، واش
قسەی دەكرد كە ئەو بەتەنێ (پاسەوانی دەروازەی
رۆژهەڵات)ی جیهانی عەرەبی بووە. یەكێ
لەئامادەبووان میری كوێت شێخ جابر ئەلئەحمەد
ئەلسەباح بوو، سەدام بەڵێنی دایە كە قایل دەبێ
بەداوەتنامەكەی، بەڵام ئەو سەردانەی گران
دەكەوێ بۆ عێراق و ناوچەكەیش، سەدام كە چووە
ناو كوێتەوە، بەوە قوماری بە رژێمەكەیی و
بەكەسایەتی خۆیشی كرد. بەم كارە سەدام
رووبەڕووی ویستی نێودەوڵەتی بۆوە، كە لەسەر
ئەو كارەی نەفرەتیان لێكرد و سزایشیان دا، وای
لێهات هاوپەیمانیەتی نێودەوڵەتی لەرێی
(گەردەلولی بیابان)ەوە توانیان كەڵبەی چەك و
تفاقەكەی لەبنا هەڵكێشن، بەڵام لەگەڵ ئەوەیشدا
بایی ئەوەندەی بەدەستەوە مایەوە، بتوانێ
راپەرینی شیعە و كوردەكان بهاڕێ. بەم چەشنە
سەردارەكەی بەغدا بەو بریندارییەشەوە توانی
مانۆڕ و ئەم دەست و ئەو دەست بكا، تا ئەم دیو
و ئەو دیو بەو ئابڵۆقە و سزایانە بكات، كە
زیاتر عێراقیەكانی ئازار دەدا، تا بگا بەوەی
ئازار بە فەرمانڕەوا ستەمكارەكە بگەیەنێ،
بەڵام لەدەساڵی دواییدا دوا پلاری كوشندەی لێ
درا و بەجۆرێكیش بۆی هات، كە خۆیشی نەیدەزانی
لەكوێوە ئاراستە كراوە. لەم كاتانەدا (ئوسامەی
كوری بن لادن) تیری شاڵاوی بۆ (نیویۆرك و
واشنتۆن) هاویشت. ئەوەبوو ئیدارەی بووش بڕیاری
لەبن هەڵكێشانی رژێمی سەدامی دا بۆ ئەم
مەبەستەیش پەنای بردە بەر هەندێ بڕوبیانوو كە
دواتر دەركەوت لەسەر هیچ بنیات نەنرابوون،
بەڵام پاش چی؟ دیارە پاش باران كەپەنك!.
بەیانیەكی زوو زەنگی تەلەفۆن لەماڵی فەریقی
یەكەم روكن نەزار خەزرەجی سەرۆكی ئەركانی
سوپای عێراق لێدرا، رۆژ رۆژی 2ئابی 1990 بوو،
خێرا خۆی گەیاندە بارەگای گشتی سەركردایەتی،
لەوێ سكرتێری گشتی فەریق (عەلا جەنابی) بە
رستەیەكی كورت پێشوازی لێكرد و پێی گوت
"كوێتمان داگیركرد"، خەزرەجی بۆنی كارەساتەكەی
كرد و هەستی بەجۆرێ لەریسوابوون كرد، ئەوەندەی
پێ نەچوو وەزیری بەرگریش (عەبدولجەبار
شەنشەل)یش گەیشت، (جەنابی) بەهەمان رستە
پێشوازی لەویش كرد. شتی وا تەنها لەعێراق
روودەدا سوپایەك شاڵاو دەبا بۆ وڵاتێكی
دراوسێی، بێئەوەی سەرۆكی ئەركانەكەی و وەزیری
بەرگرییەكەی ئاگایان لەهیچ بێ!.
بەرپەرچدانەوەی مەحاڵە، لەكۆمارەكەی سەدام
حوسێندا كەس ناتوانێ پەنجەی ناڕەزایی
بەرزبكاتەوە. پاش چەند رۆژێ یەكێ دێت ئەم دوو
پیاوە دەبا بۆ دیدەنی (سەید ئەلرەئیس)، هەر
وەكو باویشە شوێنی چاوپێكەوتنەكە شوێنێكی
نهێنیە، برانە ناو
(كەرەڤان)ێكەوە لەناوچەی (رەزوانیە) پاشان
سەدام دێت، بیانووی ئەوەی هێنایەوە كە گوایە
ویستویەتی (هۆكارێكی لەناكاو) بەكاربهێنێ،
تەنانەت بێ دوودڵی گوتی (كوێتم بۆ رزگاركردن
بەو بڕە یەكە سەربازیانەی خۆی كە راستەوخۆ بە
خۆیەوە پابەندبوون. لەگەڵ ئەوەشدا هیچ خۆشییەك
بەسەر و سیمایەوە دیار نەبوو. دژە
بەرپەرچدانەوەی نێودەوڵەتی بەئاشكرا دیاربوو،
وەك بڵێی كابرا (سەدام) یاداشتێكی دەستگیركردن
یا كوشتنی دەرحەل دەرچووبێ، جگە لەیاوەرە
نزیكەكانی خۆی، كەس بەم كارەی نەدەزانی،
تەنانەت كەسێكی وەك سەرۆكی ستوون (رەئیس
ئەركان)یش نەیاندەزانی شەو لەكوێ دەمێنێتەوە،
یا لەچ ژوورێكا دەنووێ، تا دەهات زیاتر خولیای
دەمانچەكەی دەبوو، زیاتریش ئالودەی ژیانی
نهێنی و خۆشاردنەوە دەبوو. ئەمە خەزرەجی خۆی
بۆی گێڕامەوە لەشەوێكی ساردا لەگوندی (سۆگۆ)ی
دانیماركی. گوتی سەدام بۆ خۆی نەخشەی
داگیركردنی كوێتی داڕشتووە بەئامادەبوونی
حوسێن كامیلی زاوای و عەلی حەسەن مەجیدی خزمی
كە ناسراوە بە عەلی كیمیایی. هەر لەو
دانیشتنەدا راپۆرتێكی نهێنی (عەلی كیمیایی) بۆ
ئاشكرا كردم، كە ئەو راپۆرتە لە پشت ئەو
بڕیارەی سەدامەوە بووە، بۆ ئاراستەكردنی
"زەبرێكی تایبەتی" هەر ئەو زەبرەیش بووە مایەی
نغرۆكردنی (هەڵەبجە) لەناو كوشتارێكی وادا، كە
سەرتاپای جەستەی ئادەمیزادی هێنایە راچلەكین.
هەر لەقسەكانیدا خەزرەجی جەختی لەسەر ئەمە
دەكردەوە، كە لەوەدەچێ سەدام لەم كارەیدا
سەرسام بووبێ بە ئەزموونەكەی پێشەوای سۆڤێتی
(جوزیف ستالین). هەروەها لەو باوەڕەدا بوو، كە
بۆ خۆی تاقە سەركردەیە لەپاش سەلاحەدینی
ئەیوبی. پاش دوومانگ لەوەی سەركردایەتی گرتە
دەست سەدام حوسێن لەئەیلوولی 1979 دا بەشداری
كرد لەلوتكەی بزوتنەوەی وڵاتانی بێلایەن كە
لە(هاڤانا)دا بەسترا. لەوێ لەبارەگای
حەوانەوەی خۆیدا چاوی بەوەزیری دەرەوەی ئێران
دكتۆر ئیبراهیم یەزدی كەوت، كە پاش سەركەوتنی
شۆرشی ئیسلامی ئەو پلەوپایەی پێ سپێردرابوو.
سەلاح عومەر ئەلعەلی نوێنەری عێراق
لەنەتەوەیەكگرتووەكان لەو دانیشتنە ئامادەبوو.
سەلاح بۆ خۆیشی هاوڕێیەكی دێرینی سەدام بوو،
تەنانەت رۆژی دەستبەسەراگرتنی (قەسر)
لە17تەمووزی 1968 لەتەنیشتیەوە وەستابوو، ئیتر
لەو رۆژەوە بوو بە ئەندامی ئەنجوومەنی شۆرش و
ئەندام لەسەركردایەتی هەرێمی لەناو حزبی
بەعسدا. لەرواڵەتدا دانیشتنەكە لەكەشوهەوایەكی
(ئەرێنی و چەسپاودا) بەڕێوەچوو، پاشان سەدام
بەرەو باخچەكە بەرێكەوت و سەلاحیش بەدوایا
هەوڵی دەدا هانی سەرۆك بدا كە پەیوەندی لەگەڵ
ئێرانی خومەینی باش بكات. هەرچەندە باری گرژی
هەستناكی و مەترسی لەملا و لەولاوە
دەوروژێنران. لەپڕ سەدام گوتی "سەلاح وریابە
ئەم هەلە رەنگە بۆ سەدساڵی تر ئاوا نەرەخسێ،
ئەمڕۆ هەلێكە رەخساوە، با لووتی ئەم ئێرانیانە
بشكێنین، بست بەبستی ئەو زەویانەیان لێ
بستێنینەوە، كە لێیان داگیركردوین، با شەتاوی
عەرەب بگێڕینەوە". سەلاح بەسەرسامیەوە
تێیڕوانی، پاشان سەدام بەردەوام بوو گوتی "ئەم
قسانەت دەربارەی چارەسەری ئاشتیانە و
پاكتاوكردنی گیروگرفتەكان لەگەڵ ئێراندا
نامەوێ لەمەولا لەزمانی تۆوە دووبارە
بكرێتەوە. خۆت ئامادەكە لەنەتەوەیەكگرتووەكان
گوێم لەو قسانەبێ كە خۆم پێت دەڵێم: كەللەی
ئێرانیەكان دەتەقێنم و هەموو بستێكی (محەمەرە
= خورم شهر) دەگەڕێنمەوە بۆ سەر شەتاوی
عەرەبی". پاشی ساڵێ لەو قسانەی (هاڤانا) جەنگی
عێراق – ئێران بەرپا دەبێ و دەبێتە مایەی
كەوتنەوەی سەدان هەزار كوشتار و كارەساتی
مرۆڤایەتی و دارایی. پاش راگرتنی شەرەكەیش
لەدوای هەشت ساڵ هێشتا سەرۆكی عێراقی دڵخۆشی
خۆی دەدایەوە و دەیگوت "ئۆخەی ژیام و بەگوێی
خۆم گوێم لێ بوو خومەینی باس لەوەدەكا چۆن
ژەهرەكەی هەڵقوراندوە و بەشەڕراگرتن قایل
بووە". بەم چەشنە ئەو كەسەی (سەركەوتووانە!)
لە(قادسیەی سەدام!) دەربازبوو، شانازی بەوەوە
دەكرد، كە هەڵگری نازناوی پاسەوانی دەروازەی
رۆژهەڵاتە! ئەم پیاوە زۆر ناخایەنێ كارێكی
خۆكوژی دیكە ئەنجام دەدا بۆ ئەوەی كوێت
داگیربكات.
ئەم قسانەم لە(سەلاح عومەر ئەلعەلی)وە گوێ
لێبوو، هەروەها ئەو چیرۆكەی بۆ گێڕامەوە كە
چۆن لەگەڵ سەدامدا خۆی و چەند شمشێر بەدەستێك
خۆیان كردووە بەبارەگاكەی ئەحمەد حەسەن
ئەلبەكردا، بەو نیازەی سەرۆك وەزیرانی ئەوسا
(عەبدولڕەزاق نایف) لە30 تەمووزی ساڵی 1968دا
لەكاربخەن. سەدام نایفی لەقەسرەوە بەرەو
فرۆكەخانە پێش خۆی دا و بە زۆر بەرەو ئاوارەیی
پاڵی پێوەنا. پاش دەساڵیش لەم رووداوە
گوللەیەكی سەدام سەركەوتووانە لە(لەندەن)
نایفی پێكا و بەرەو گۆڕستانی نارد.
لەسەرەتای حەفتاكاندا (سەدەی رابردوو) بەغدا
پیلانێكی ئاشكراكرد، كە گوایە بە پاڵپشتی
ئێران هەوڵی ئەوە دەدرێ رژێمی بەعس لەناوبەرن.
لەسەر ئەمە دەیان ئەفسەر لەسێدارە دران.
دووكەس تۆمەتبار كران كە لەپشت ئەم پیلانەوەن،
ئەوانیش عەقید عەبدولغەنی راوی و عەبدولرەزاق
نایف بوون، تا چەند ساڵێكیش خەڵكی لەو
باوەڕەدابوون كە پیلانەكە لەدەستكردی بەعس
خۆیانە. لە(عەمان) سەردانی بنەماڵەكەی (نایف)م
كرد، جانتاكانیم پشكنی و چاوم بەو كاغەزانەدا
گێڕا كە لەدوای بەجێ مابوون، بۆم دەركەوت
(نایف) هەر زوو بۆی دەركەوتبوو كە (سەدام)
خەڵكانی لەناو دەستەی پیلانگێڕاندا چاندووە،
بۆیە پێش ئەنجامدانی كارەكە (تاران)ی بەجێ
هێشتووە. لە(ریاز)یش چاوم بە(راوی) كەوت و
سەبارەت بەپیلانەكە لێمپرسی لەوەڵامدا
رۆژژمێرە كۆنەكەی خۆی نیشاندام، لەوێدا ئەوەی
تێدایە كە كۆبوونەوەیەكی لەگەڵ شای ئێران
محەمەد رەزا پەهلەوی سازداوە، بەمەبەستی
نەخشەكێشان بۆ لەناوبردنی بەعس، هەروەها
دەوڵەتێكیش بەڵێنی داونەتێ، كە دە ملیۆن
دۆلاریان پێ ببەخشێ بۆ مەبەستی
دەستگیرۆییكردنیان. سەدام ئەو هەوڵەی ئێرانی
لەبیرنەچووە بۆ روخانی رژێمی بەعس، هەروەها
ئەو شەڕەیشی لەبیرمابوو، كە لەدژی كوردەكاندا
ناچاری كرد لەساڵی 1975دا بەهۆی سەرۆكی
كۆچكردوی جەزایر هەواری بومیدیان ناچاربوو
لەگەڵ شای ئێراندا محەمەد رەزا پەهلەوی
رێكەوتنامەی جەزایر ئیمزا بكا. سەدام بەوە
قایل نەبوو كە لەمێژوودا ئەوەی لەسەر
تۆماربكرێ كە دەستبەرداری بستێ لەخاكی عێراق
بووە، لەپێناو پاراستنی رژێمەكەی، هەربۆیە
دەردەكەوێ چۆن ئەو قسانەی لەهاڤانادا كردبوونی
دەیانهێنێتەدی.
|
