دیداری: شەنكار عەبدوڵڵا

شاڵاوی عەلی عەسكەری ئەندامی سەركردایەتی یەكێتی نیشتیمانی كوردستان لەدیدارێكی تایبەتی (سڤیل)دا تیشك دەخاتە سەر كۆنگرەی یەكێتی و پێیوایە یەكێتی هەتا 2020 نەبێت بە حزبێكی موئەسەساتی ئەوە كۆتایی دێت.
***
سڤیل: رات چیە لەسەر ئەنجامەكانی كۆنگرە؟ یان كۆنگرە تاچەند لەئاست ئەو پێشبینیانە بوو، كە هەندێ كەس هەیانبوو؟
شاڵاو عەلی عەسكەری: هیچ شتێك لەژیاندا نییە كە سەددەرسەد بڵێی سلبیە یان ئیجابییە، كۆنگرەی سێی یەكێتی توانی زۆر شت بگۆڕێت، كۆنگرە پەیڕەو و پڕۆگرامی یەكێتی بەتەواوەتی گۆڕی، لە(%50)ی سەركردایەتی تازە هاتنە پێشەوە، كۆنگرە ئەنجومەنێكی ناوەندی دروست كردووە، كە لەوەوپێش نەمانبوو، كۆنگرە لە (%50)سەركەوتوو بووە، بەڵام ئەگەر بڵێی كەموكوڕی نەبووە، ئەوە راست نیە، ئەوانەی كە واقیعبین بن، دەیانزانی كۆنگرە ناتوانێت هەموو كێشەكانی یەكێتی چارەسەر بكات، بەبۆچونی من هەتا ساڵی (2020) چەند كۆنگرەیەكی ترمان دەوێت، بۆ ئەوەی یەكێتی بخەینە سەر سكەیەكی تەواو.
سڤیل: دوای ئەوەی كە كۆمەڵێ خەڵك بۆ سەركردایەتی سەر نەكەوتن، كەوتنە رەخنەگرتنی توند لەیەكێتی، بەرای تۆ ئەو رەخنانە تاچەند واقیعین؟
شاڵاو عەلی عەسكەری: هەندێ شت پرسیارە، دەوترێت كەنگر و ماست بەكاتی خۆی، بۆچی لەكاتی خۆیدا ئەو رەخنانەیان نەدەگرت، ئێستا ئەوانەی كە رەخنەدەگرن هەرچەند ئەمە مانای ئەوە نییە كە ئێمەومانان رەخنەمان نەبێت، ئەگەر زۆرینەبوون بابچوونایەتە دەرەوە لەكۆنگرە، ئەو كاتە قسەكانیان بەهێز تریش دەبوو، لەوانەیە دەیانی وەك ئێمەومانانیش پشتگیریمان بكردایە، هەرچەندە من ناڵێم ئەوانە هەڵەن كە رەخنە دەگرن، ئەوەی ئێمە كردومانە لەكۆنگرەدا بۆ (%20)ی ژنان لەزۆربەی وڵاتانی ئەوروپاشدا نییە، بەڵام تۆ ئەگەر بەمەنتقی بیری لێبكەیتەوە، لەوانەیە نیوەیان ببنە ژنی سەركردە، ئەنجوومەنێكمان داناوە، زۆربەی شتەكان بەو ئەنجومەنەدا تێپەڕدەبێت ئەمەش هەر ختوەیە، من رام وایە كۆنگرە بەگشتی سەركەوتووبووە.
سڤیل: زۆر لەقەڵەم بەدەستەكانی یەكێتی رەخنەی توندیان لەكۆنگرە گرت و گوتیان یەكێتی كەوتووەتە دەست باڵی سەرباز و زانیاری و ئاسایش، ئەوە تاچەند واقیعیە؟
شاڵاو عەلی عەسكەری: هەموو كەس ئازادە لەبیركردنەوەدا، من بەقەدەر رۆشنبیری و بەرژەوەندی خۆم بیردەكەمەوە، تۆ بۆ رۆشنبیری بیت و من رۆشنبیرنەبم، ئەگەر رۆشنبیری بەوەیە كە تۆ دوو مەقال، یان دوو كتێب دەنوسیت خەڵكی تر هیچ ناڵێت ئەوە وانیە، من هەمیشە دەڵێم كەسێ سەرنەكەوت حەق نیە زەرب بەسەر راست و چەپی هەموو شتەكەدا بێنێت، سەركردایەتی یەكێتی 42 كەس هەڵبژێران بۆ سەركردایەتی و مام جەلال و دوو جێگرەكەشی بەتەزكیە رۆشتن، ئەو 45 سەركردایەتیەی یەكێتی ئەوا 15 كەسیان باش نەبوو، خۆ ئەوانی تر باشن، بۆیە نابێت لەبەر ئەوەی شاڵاوت بەدڵ نییە، هەموو سەركردایەتیەكە رەفز بكەیتەوە، راستە خەڵكی سەربازی تێدایە.
سڤیل: ئەی نەهاتنە پێشەوەی گەنجەكان چۆن لێكدەدەیتەوە؟
شاڵاو عەلی عەسكەری: گەنج كێیە؟ گەنج بیركردنەوەیە، من ئێستا 50 ساڵ تەمەنمە خۆشم بەگەنج دەزانم، بەراستی من رام وانیە لەسەركردایەتی گەنجی تێدا نەبێت.
سڤیل: پێگەی بادینی و هەولێرییەكان و هەتا كەمە نەتەوەییەكان لەناو یەكێتی بەتەواوەتی دابەزیوە هۆكاری ئەوە چی بوو؟
شاڵاو عەلی عەسكەری: ئەگەر لەسەر ئەساسی ناوچەگەرێتی بیربكەینەوە، ئەوانە مەغدوربوون، بەتایبەتی كەمە نەتەوەییەكان و كەمە دینیەكان، بەڵام ئەگەر وەك كورد لێكی بدەیتەوە، هەموومان هەر كوردین، بۆ ئێمە زۆر خۆشتربوو، كە لەبادینان خەڵك دەربچوایە، لەبادینان ئێمە ئەنداممان كەمترە لەسۆران، بەڵام سەد كەس خۆی هەڵبژاردبوو، ئێ ئەمەش ئەگەری دەرچونیان كەمتر دەكاتەوە، بەڵام ئەگەر تەركیزیان بكردایەتە سەر سێ كەس، ئەگەری ئەوە هەبوو هەر سێ كەسەكەش دەربچونایە، هەرچەندە ئەوە نەنگییەكە لەیەكێتیدا، بەڵام هەوڵدەدەین بۆ یان تەعویز بكەینەوە، لەو 20 كەسەی ئەنجوومەنی ناوەند.
سڤیل: زۆرجار باسی زۆری سەلاحیاتەكانی تاڵەبانی دەكرێت، رای تۆ چیە لەسەر ئەوە؟
شاڵاو عەلی عەسكەری: من پیاوێكی سەریحم و راست پێتان دەڵێم، مام جەلال بەو عومرەشەوە كە هەیەتی عەقڵی لەهەموو یەكێتی باشتر كاردەكات، بریا مام جەلال بریارەكانی خۆی فەرز بكردایە، بەڵام بەداخەوە بریارەكانی فەرز ناكات، لەدەنگدان هەندێ جار بریارەكانی دەنگ ناهێنێت، لەكۆبوونەوەی كۆتایی سەركردایەتی كۆمەڵێ شت تەرحكرا مام جەلال لەگەڵ ئەو رایە نەبوو كە زۆرینە دەنگیان لەسەردا، فەرزیشی نەكرد، چونكە كە بڕیارەكان دەداتەوە دەست خۆمان زۆربەمان بەعەقڵ و زەوقی خۆمان بڕیار دەدەین، نەك بۆ بەرژەوەندی گشتی، كلیلی بزوتنەوەی دیموكراسی جەلال تاڵەبانیە، بەرای من ئەگەر یەكێتی هەتا 2020 چەند كۆنگرەیەك بكات و ببێت بەحزبێكی موئەسەساتی ئەوە دەمێنێت، ئەگەر نەبێت بەحزبێكی موئەسەساتی یەكێتیش نامێنێت، لەبیرمان نەچێت ئەگەر تاڵەبانی نەمێنێت گۆڕانیش نامێنێت، چونكە تاڵەبانی كلیلی ئازادی و دیموكراسیە.
سڤیل: رات لەسەر هێرۆخان و سەركردایەتیكردنی ئەو چۆنە؟
شاڵاو عەلی عەسكەری: پێموایە هێرۆخان ژنێكی زۆر لێهاتووە، چونكە پێویستە هەڵسەنگاندنی بۆ بكەین هەر لەخەبات و رۆشنبیری و رابردوویەوە بكەین، هیرۆخان ئەگەر ژنی مام جەلالیش نەبوایە، ئەوە كچی برایم ئەحمەدە، مامۆستا برایم ئەحمەد عەقڵی سەدەی 20ی كورد بووە، هێرۆ خان بەسوتفە بووەتە ژنی مام جەلال، تەزحیەی بەدوو منداڵەكەی داوە و ناردوونیەتی لای دایكی، ئەم ژنە لەساڵی 1979 هاتووەتە كوردستان، بەدرێژایی كات كامێرایەكی ڤیدیۆی بەدەستەوە بووە، دیداری لەگەڵ پێشمەرگە و برادەرەكانی دەكرد، موناسەباتەكانی یەكێتی تۆماردەكرد، لەهەموو شەڕەكاندا كە قەسفی یەكێتی كردووە هێرۆخانی لێبووە، ژنێكی خاوەن عەقڵە، لەزەمانی خۆیدا هەرجارێ كە كاك نەوشیروان و مام جەلال عاجز بوون، هەر هێرۆخان ئاشتی كردوونەتەوە، یان كاك كۆسرەت بەهەمان شێوە، برادەرێكی ئێرانی لەناو گۆڕان دوو مەقالی جنێوئامێزی لەسەر من نوسیبوو دەربارەی ئەو قسانەی كە من كردبووم لەبارەی هێرۆ خانەوە، بۆ زانیاریتان ئەو برادەرە یەكێتی پاسەوانەكانی لێسەندەوە، من پاسەوانی خۆمم بۆ ناردووە، باشە ئەگەر ئەو برادەرە هێرۆخان بانگی بكات و دڵنەوایی بكات، قبوڵی ناكات، بۆچی كاتێك كاك نەوشیروان یان هەر كاكێكی تر كێشەیان لەگەڵ مام جەلال هەبێت، ئامادەن هێرۆخان لەنێوانیاندا بێت، كە ئەوەی پێبكرێت، بۆچی سەركردایەتی یەكێتی پێناكرێت.
سڤیل: چۆن نەبوویت بەمەكتەب سیاسی؟
شاڵاو عەلی عەسكەری: خۆم هەڵنەبژارد، لەبەرئەوەی خەڵكی موستەحەقتر هەبوو، بۆیە من پاشەكشەمكرد.
سڤیل: مامەڵەتان لەگەڵ گۆڕان چۆنە؟
شاڵاو عەلی عەسكەری: من خۆم لەمنداڵیەوە لای كاك نەوشیروان بووم، كاك نەوشیروان فێری تاوڵە و كۆنكەنی كردووم، دوای ئەوەش كە چوینەتە سوریا كاك نەوشیروان یەكێك بووە لەوەلی ئەمرەكانمان، ئەگەر كاك نەوشیروان بە برازام قبوڵبكات من بەخۆشیەوە بەمامی خۆمی دەزانم، ئەگەر كاك نەوشیروان قبوڵیشم نەكات بەبرازای خۆی، من هەر بەمامی خۆی دەزانم، رایەكانی من لەسەر دووشت بنیاتنراوە یەكەم عاتیفە، دووەم مەبدەئ، هەتا ئاڵاكەمان دەچەقێت حەزدەكەم بەیانی یەكێتی و گۆڕان ببنەوە بەیەك، دوو بەیانی هەموو حزبەكان لەیەك بەرەدا كۆبینەوە، هەتا ئاڵای خۆمان دەبێت.
سڤیل: ئێستا لێك نزیكبوونەوەتان لەگەڵ گۆڕان لەكوێدایە؟
شاڵاو عەلی عەسكەری: من تەفاسیل نازانم، ئێمە چەند دووربووین ئەوەندەش نزیكبووین لەیەكەوە، ئێمە گروپێكی خواردنەوەمان هەیە، برای كاك نەوشیروانی تێدایە، كاك سەلاح چاوشینی تێدایە، زۆربەمان هەر برادەری یەكین، ئەگەر لەسەرێ لەیەك دووربووین ئەوە هەر نزیكبووین، من هەریەكە لەو كاكانە لەهەر شوێنێ ببینم حورمەتم هەیە بۆیان.
سڤیل: ئەی ئەو خەڵكانەی كە حەز بەپەیوەندیتان ناكەن، چ بەرژەوەندییەكیان هەیە؟
شاڵاو عەلی عەسكەری: بەرژەوەندی زۆرە، ئەمانە لەناو یەكێتی و لەناو گۆڕانیشدا هەیە، چونكە ئەوانە خواخوایانە كە نزیكبوونەوە نەبێت بۆ ئەوەی ئەوان بچنە پێشەوە و خۆیان بڕیاردەربن، هەرچەندە ئەم كەسانەش هەیە، بەڵام زۆرینە لەگەڵ دروستكردنەوەی پەیوەندییەكی بەهێزدان لەنێوان گۆڕان و یەكێتی.