سڤیل: هێمن محەمەد

بەهۆی پابەندنەبوونی هەندێ لەكەناڵەكانی راگەیاندن بەقەدەغەكردنی رێكلام بۆ پزیشك، سەندیكای پزیشكان پەنا بۆ یاسا دەبات

خەریكە رێكلامكردن بۆ دكتۆرە بیانییەكان لەكوردستان دەبێتە دیاردە. دكتۆرەكانی ناوخۆ بەنادورستی دەزانن، لەبەرامبەریشدا وەزارەتی تەندورستی و سەندیكای پزیشكان رایدەگەیەنن رێكلامكردن بەهەموو شێوەیەك قەدەغەیە، بڕیاردەری لێژنەی تەندروستیش لەپەرلەمانی كوردستان وەزیری رۆشنبیری ئاگاداردەكاتەوە بە رێگرتن لەرێكلامكردن بۆ هاتنی دكتۆری بیانی و دەرمان.
حاجی حەسەن (51) ساڵ یەكێكە لەو نەخۆشانەی بەهۆی رێكلامی كەناڵەكانی راگەیاندن سەردانی دكتۆرێكی بیانی كردووە، باسی لەگرانی پشكنین دەكات و لەلێدوانێكدا بۆ (سڤیل) گوتی "ماوەیەكی زۆرە نەخۆشم، پارەم نییە سەردانی دەرەوەی وڵات بكەم، كاتێ لەیەكێك لەكەناڵەكانی راگەیاندن باسی لەهاتنی دكتۆرێكی بیانی كرد، منیش چووم بۆ لای، پاشان بەنرخی نۆڕینگە و تیشك و چەند پشكنینێك زیاتر لە 500 هەزار دینارم سەرف كرد، بەبێ ئەوەی سوود لەدەرمانەكان وەربگرم. كاتێ بەدكتۆرەكەشم گوت ئەو هەموو پارە زۆرە بۆ چی؟ دكتۆرە بیانیەكە گوتی بەشێكی كەم لەم پارەیە بۆمنە، ئەوەی دیكە پەیوەندی بەمنەوە نییە". حاجی حەسەن لەدرێژەی قسەكانیدا گوتیشی "من وەزارەتی تەندورستی بە كەمتەرخەم دەزانم، كە تائێستا نەیتوانیوە سنورێك بۆ رێكلامكردن دابنێن، چۆن رێكلام بۆ چبس و قاوە دەكرێت، بەهەمان شێوە بۆ دكتۆرەكانیش دەكرێت".
لەدوای پرۆسەی ئازادكردنی عێراق دەرگا بازرگانیانەكان كرانەوە، بازرگانی لەكەرتی تەندروستی شێوازێكی نوێ خستە ناو شارەكانی هەرێمی كوردستان، لەوانە هاتنی رێژەیەكی زۆری دكتۆری عەرەب و بیانی بۆ كوردستان سەرهەڵدانی دیاردەی رێكلامكردن بۆیان، هەربۆیەش وەزارەتی تەندورستی بڕیاری قەدەغەكردنی رێكلامكردنی بۆ دكتۆرە بیانییەكان دەركرد، لەلایەكی ترەوە هاوڵاتیان بەگشتی هەست بەو ئاڵۆزیە دەكەن كە لەسیستەمی تەندروستیدا هەیە، هاتنی دكتۆری بیانی و رێكلامكردن بۆ دكتۆر و كارگەكانی دەرمان و جۆرەكانی دەرمان لەكەناڵە تەلەفزیۆنیە ناوخۆییەكان و رۆژنامە و رادیۆكان تائێستا بوونی هەیە. بێریڤان سەرهەنگ بڕیاردەری لێژنەی تەندورستی لەپەرلەمانی كوردستان رێكلامكردن بۆ نەخۆشخانەكان و دەرمان و دكتۆر بەگوناح دەزانێ و داواكارە بەهەموو شێوەیەك قەدەغە بكرێت و گوتیشی "ئەوەی من بزانم لەكوردستان گرفتی كەمی دكتۆرمان نییە، سەدان دكتۆری شارەزاو بەئەزموونمان هەیە، پێویستیمان بەدكتۆری بیانی نیە تەنها لەهەندێ حالەتی كەم نەبێت، ئەوانیش نابێ رێكلامیان بۆ بكرێت، كە هاتنە كوردستانیش دەبێ دكتۆرەكانی خۆمان لەگەڵیان كاربكەن بۆ راهێنانیان نەك رێكلام بۆ كردنیان".
بڕیاردەری لێژنەی تەندورستی گوتیشی "بۆ زانینی بۆچوونی دكتۆرەكان رای زیاتر لەسەد دكتۆرم وەرگرتوە، كە هەموویان ناڕازین بە دیاردەی رێكلامكردن و داواكارن ئەم دیاردەیە نەمێنێ، دواتر راو بۆچوونەكانیانم بۆ وەزیری رۆشنبیری و لاوان بەرزدەكەمەوە، بۆئەوەی تەواوی دەزگاكانی راگەیاندن ئاگاداربكاتەوە بەهیچ شێوەیەك رێكلام بۆ هاتنی دكتۆرە بیانییەكان و ناوخۆییەكان نەكرێ".
وەزارەتی تەندروستی حكومەتی هەرێمی كوردستان و سەندیكای پزیشكان چەندین جار نوسراویان دەركردووەو رێنماییان داوە، كە بەهیچ شێوەیەك نابێ دەزگاكانی راگەیاندن رێكلام بۆ دكتۆر و دەرمان و نەخۆشخانەكان بكەن، بەڵام زۆربەی كەناڵەكانی راگەیاندن پابەند نابن، رۆژانە لەڕۆژنامەو گۆڤار و كەناڵەكانی تەلەفزیۆن رێكلام بۆ هاتنی دكتۆری بیانی و نەخۆشخانە تایبەتیەكان و دەرمان دەكرێت، دووبارەبونەوەی ئەم رێكلامانە نیگەرانی زۆری لەلایەن وەزارەتی تەندورستی و سەندیكای پزیشكان و زۆر لەدكتۆرەكان دروستكردووە، پێیانوایە دانانی سنورێك بۆ ئەم دیاردەیە پێویستە دەبێ قەدەغەبكرێت.
سەبارەت بەدیاردەی رێكلامكردن بۆ دكتۆر و دەرمان، دكتۆر خالس قادر بەڕێوەبەری راگەیاندن لەوەزارەتی تەندروستی بۆ (سڤیل) گوتی "ئێمە لەوەزارەت رێكلامكردنمان بەهەموو شێوەیەك قەدەغەكردووە، نابێ رێكلام بۆ نەخۆشخانە و دكتۆر بكرێ، تەنها رێگە بە ئاگاداركردنەوە دەدرێ، ئەگەر نەخۆشخانەیەك شوێنەكەی گواستەوە بۆ شوێنیكی دیكە، ئەو كات ئاساییە خەڵك ئاگادار بكرێتەوە بەهۆی گواستنەوەی شوێنەكە. سەبارەت بە هاتنی دكتۆرە بیانیەكانیش دەبێ تەنها ئاگاداری بڵاو بكرێتەوە، كە فلان دكتۆر هاتووە نەك وەسفكردنی كە چەند نەشتەرگەری كردووە، یان پێداهەڵبگوترێ". هەروەها دكتۆر خالس قادر بەنیگەرانیەوە گوتیشی "هەندێ لەڕاگەیاندنەكان پابەندنەبوونە بەم بڕیارە".
كامەران رەسوڵ سەرۆكی لقی هەولێری سەندیكای پزیشكانی كوردستان زۆر بەتوندی لەدژی رێكلامكردنەو بۆ (سڤیل) دەڵێت "زیاتر لەدەیان جار داوامان كردووە رێكلام بۆ دكتۆرەكان نەكرێ، بەڵام هەندێ لەكەناڵەكانی راگەیاندن بەبڕیار و رێنماییەكان پابەند نابن". هەروەها دكتۆر كامەران رەسوڵ گوتیشی "مەرج نییە ئەو دكتۆرانەی لەدەرەوەی وڵات هاتوون، دكتۆری باشبن، رەنگە لەكوردستان دكتۆرمان هەبێ زۆر لەوانە شارەزاتربێ".
بەبۆچوونی سەرۆكی لقی هەولێری سەندیكای پزیشكان تەنها رێگەچارە بریتیە لەپەنا بردن بۆ یاسا، بۆیە دەیوت " پەنا بۆ یاسا دەبەین. بۆئەوەی بتوانین بەتەواوی رێ لەم دیاردەیە بگرین".
بۆهەمان مەبەست لەلایەن گروپێك لەپزیشكانی هەرێمی كوردستان لەسەرەتای مانگی 4دا، لەشاری هەولێر لەڕێگەی یاداشتێكەوە كە لە 6خال پێكهاتووە، بۆ باشتركردنی گوزەرانی پزیشكان داوا لەسەرۆكی هەرێم و حكومەت كراوە هاتنی پزیشكانی بیانی و رێكلام بۆ كردنیان رابگرێ، پێیانوایە رێكلامكردن بازرگانیە بەنەخۆش، یاداشتە شەش خاڵیەكە وێڕای بە خراپ باسكردنی رێكلام بۆ پزیشكان چەند داواكارییەكی دیكە هاتوە، لەوانە زیادكرنی نەخۆشخانە حكومیەكان، چونكە خەڵك لەتوانایان دایە لەنەخۆشخانە تایبەتیەكان چارەسەری خۆیان بكەن، بۆئەم مەبەستە سەرۆكی لقی هەولێری سەندیكای پزیشكانی كوردستان دەڵێت "پشتگیری لەهەر هەوڵێك دەكەین لەهەر لایەكەوە بێت لەپێناو باشتركردنی سیستەمی تەندورستی و نەهێشتنی رێكلامكردن بۆ پزیشكان بێت".
بەبۆچوونی دكتۆرێكی پسپۆریش رێكلامكردن بۆ دەرمان و دكتۆر كارێكی دروست نییە، دكتۆر ئازاد مەنتك سەرنوسەری گۆڤاری پزیشك و پسپۆڕی نەخۆشیەكانی هەناو و دڵ سەبارەت بەم بابەتە بۆ (سڤیل) گوتی "من بەهیچ شێوەیەك لەگەڵ ئەوەدا نیم رێكلام بۆدكتۆر و دەرمان بكرێت، داواكاریشم سەندیكای پزیشكان رێگەچارەیەك بۆ نەهێشتنی ئەم دیاردەیە دابنێ". لەلایەكی دیكەوە دكتۆر دلاوەر عومەر پسپۆڕی نەشتەرگەری گورچیلەو میزەڕۆ هەمان بۆچونی دكتۆر ئازادی هەبوو، گوتیشی "ئەم رێكلامكردنە كاریگەری زۆری هەیە بەسەر متمانەی نێوان نەخۆش و دكتۆرەكان، بۆیە دەبێ قەدەغەبكرێت، هەروەها خەڵكان بەگشتی و نەخۆشەكان بەتایبەتی زۆرجار دەكەونەوە گومانەوە، نازانن روو لەكام لابكەن لەكاتی پێویستیدا".