|
 سڤیل:
مەریوان عومەر
ئەم
دۆخەی سوریا قوربانی زیاتری لێدەكەوێتەوە
بەڵام لە ئێستاوە بەشار لە دەسەڵاتدا نەماوە
ماوەی نێوان بارەگای
كۆمكاری وڵاتانی عەرەبی و گۆڕەپانی تەحریر لە
قاهیرە تەنیا 3 تا 4 خولەك بەپێ رۆیشتنە.
یەكەمیان هێمایە بۆ یەكێتیەكی ساختە، كە 21
وڵاتی دكتاتۆری جیهانی عەرەبی ماوەی 65 ساڵە
دایانمەزراندوە، بەڵام دووهەمیان تەنانەت بەر
لە رووخانی موبارەك بووە خاڵی دەستپێكی
هەژانێكی رووحی تازە لە جیهانی عەرەبیدا، خەڵك
لەوێدا كۆدەبنەوە دژ بەوانەی لە لوتكە
عەربیەكاندا بڕیاری مێژووییان داوە و هەمیشەش
هاووڵاتی ئاساییان بەلاوە وەك پەڕەموچێكی سوك
و بێ بایەخ بووە.
كۆمكاری عەرەبی
ناودەنگێكی لەرزۆكی بۆخۆی بەدەست هێناوە، وەك
دامەزراوەیەكی بۆگەن و بێ ددان، لەهیچ
بارودۆخێكدا هەولێك نەبووە بۆ بەرجەستەكردنی
رێكخراوێك كە ركابەری نەتەوە یەكگرتووەكان
بكات لە نیویۆرك، یا یەكێتی ئەوروپا.
ئەمیندارە گشتیەكانی
پێشووی ئەم رێكخراوەش نەوەستاون لە سكاڵاكردن
لە خۆبەزلزانینی سەركردە عەرەبیەكان،
لەكاتێكدا قەزافی هەمیشە شانۆكانی داگیر
دەكرد. هەروەك ئەمیندارەكان سڵایان دەكرد لە
دەست كێشە ناوخۆییەكان و ناكۆكی نێوان
سەربازگەی میانڕەو و سەربازگەی نەخوارزاو و
رەتكراوە (بەرەی دوژمن)، وڵاتانی وەك میسر و
ئەردەن و مەغریب و سعودیە وەك بەرەی یەكەم و
سوریا و لوبنان و عێراق و جەزائر و سوودان و
ئایەتوڵڵاكانی تاران وەك بەرەی دووەم.
ئەو زانیاریانەی دزیان
كردوە لە كۆبوونەوە داخراوەكاندا، باس لە
چیرۆكی سەرنجڕاكێشی شەڕ و جنێو و تفلێكردن و
پێڵاو لەیەكترگرتن و جێهێشتنی كۆبوونەوەكان
لەلایەن سەركردەكانەوە دەكات، كاتێك شكتسیان
دەخوارد لە خۆنیشاندانی روواڵەتیانەی یەكێتی
عەرەبی. ئەمینداری پێشووی چالاكی كۆمكارەكە
"عەمرو موسا" نەوەستا لە سكاڵاكردن لە بێهێزی
و لاوازی بارودۆخی ئابووری كۆمكار، خاوەن
ملیارە گەندەڵەكان تەنانەت خۆیان لە دانی بڕە
پارە هاوبەشی ئەندامیەتی كۆمكاری عەرەبیش
دەدزیەوە.
"نەبیل ئەلعەرەبی" كە
لە نێو گەردەلولی "بەهاری عەرەبی"دا پۆستی
ئەمینداری كۆمكاری عەرەبی پێدرا، لەماوەی
ئەودا دكتاتۆر لەدەسەڵات دوورخرانەوە، دووی
تریشیان لەگیانەڵادان. لەوكاتەدا گۆڕینی گوتار
و رێكخستنی تەشریفاتی پێویست نیە، چونكە
سەركردەی ئەو وڵاتانە بەهەر نرخێك بێت لە
هەوڵی مانەوەدان، لێرەشدا ئەمینداری گشتی توشی
كێشە هاتووە، لەلایەكەوە بەهاری عەرەبی
فەرمانڕەواكانی سەربازگەی میانڕەوانی
هەژاندوە، لە ترسی ئەوەی خۆنیشاندانی شەقامی
عەرەبی دزە بكاتە وڵاتەكانیانەوە، بەڵام تا
ئێستاش كارێكیان نەكردوە ببێ بە مزگێنی
دیموكراتیەت بۆ وڵاتەكانیان، لەلایەكی تریشەوە
ناتوانێت خۆی بەدەست پیاوە گەمژەكانی سەر
بەرژێمی سوری و گروپە قەناس بەدەستەكانی
سەربانەكانی سوریاوە بدات، كە تا ئێستا گیانی
3700 خۆنیشاندەریان دروێنە كردوە.
ئەو كەسایەتیە یاساییە
سەرسەخت و دیپلۆماتە لێهاتووە (كە گەڕانەوەی
تابا بۆ ژێر دەسەڵات و سەروەری میسر بەناوی
ئەوەوە تۆمار كراوە)، سلوكی عەرەبی ناچاری
دەكات مامەڵە لەگەڵ بەشار ئەسەددا بكات،
هاوكات لەگەڵ تێڕوانینێكی هۆشدارانە لەهەموو
لایەكەوە. كێ دەتوانێت رێگا بەخۆی بدات سوریا
بكاتە گۆڕەپانی رووبەڕووبوونەوە لەگەڵ
ئێراندا؟ گەر بێت و لاوازترین سەركردە لە
مێژووی دیمەشقدا لەدەسەڵات دووربخرێتەوە؟
ئەوكات ئێرانیەكان گرنگترین پێگەی ستراتیجی لە
جیهانی عەرەبیدا لەدەست دەدەن، لێرەوە
موشەكەكانیان بۆ حزبوڵڵا و بەكرێگیراوەكانیان
لە عێراق دەگوزانەوە، بۆمبە چێنراوەكانیش بۆ
ئەردەن، تیرۆریستەكانیش بۆ كەنداو سعودیە.
دەركەوت كە سەرۆك
وەزیرانی قەتەر سەرۆكی خولی كۆبوونەوەی
كۆمكاری عەرەبی بووە، قەتەریش حیسابێكی ئاڵۆزی
لەگەڵ سوریادا هەیە، لەسەردەمی موبارەك
پەیوەندیەكان لەگەڵ سوریادا پڕ رق و كینە
بوون، دوای ئەوەی بەشار گورزێكی ئاشكرای خوار
كەمەری لێ وەشاندن و سەركردەكانی میسر و
سعودیەی بە "ئەوانەی لەپیاو دەچن" وەسف كرد.
ئەوكەسەی بزانێت چۆن
بۆشایی نێوان دێڕەكان بخوێنێتەوە، جارێكی تر
تێبینی شوێنپەنجەی ئایەتوڵڵاكان لەم یاریانەدا
دەكات، ئەمە دەمی زلی بەشار نیە قسەی پێ
دەكات، بەڵكو ئەوە تارانە لە گەرووی ئەوەوە
قسە دەكات. لێزمەی قسەی ناشیرن و جنێوەكانی
باڵوێزی سوریا لە كۆمكاری وڵاتانی عەرەب (یوسف
ئەحمەد) دوای دەركردن و هەڵپەساردنی
ئەندامیەتی سوریا، دەریدەخات كە ئەم بڕیارەی
كۆمكاری عەرەبی و ماناكەشی هێزێكی گەورەیان
هەبووە. چیتر لایەنی عەرەبی مل بۆ بەشار كەچ
ناكەن، ماوەی مانەوەشی كورتترە لەو 11 ساڵەی
شكستخواردوەی فەرمانڕەوایی تێدا كردوە،
هەرچەندە رەنگە دەركردنی سوریا لە رێكخراوێكی
وەك كۆمكاری وڵاتانی عەرەبی زیاتر رێوشوێنێكی
مەعنەوی بێت، بەڵام وڵاتە عەرەبیەكان ئەم
هەڵوێستە بۆ ئاستێكی جیاواز بەرز دەكەنەوە.
توركیا نەیتوانی چیتر دانبەخۆیدا بگرێت،
"هیلاری كلینتۆن" داوای دەستبەجێ
كەنارگیركردنی سوریا دەكات، یەكێتی ئەوروپا و
ئەمینداری گشتی نەتەوە یەكگرتووەكان لە
هەوڵدان بۆ تەرجەمەكردنی هەڵوێستی
شەرمەزاركەرانی وڵاتانی عەرەبی بەرامبەر بە
سوریا بۆ پرۆسەیەكی ناتوندوتیژانە و
پاڵپێوەنانی بەشار و دارودەستەكەی بۆ دەرەوەی
سوریا. ئەم دۆخە كوژرا و بێسەروشوێنی زیاتری
لێدەكەوێتەوە، بەڵام ئەسەد لە ئێستاوە
فەرمانڕەوایەتیەكەی لەدەست داوە.
یەدعوت ئەحرەنوت
..............
درێژەی ئەم بابەتە لە
ژمارە 108ی
گۆڤاری سڤیل بخوێنەوە،
كە ئێستا لە بازاڕە
|
