سڤیل: هەولێر

لەشفرۆشێكی عەرەب: گەنج بە ناوی موشتەری هاتووە، كەچی دوای خۆی دەیان پیاوی بەگژ ئێمەوە ناوە

لەشفرۆشەكان باس لەدیاردەیەك دەكەن و دەڵێن گەنجانێك هەن بەناوی موشتەری ئێمە دەبەن و دواتر دەردەكەوێت گەوادی دەكەن، دەیان پیاومان بەگژەوە دەنێن و توندوتیژیمان دەكەنە سەر، ناشتوانین سكاڵا تۆمار بكەین.
ژنێكی تەمەن 24 ساڵەیە، لەبەغداوە هاتبووە هەولێر، ماوەیەك لەهەولێر مایەوە، دواتر بڕیاریدا بگەڕێتەوە شاری بەغدا، سەرەتا رازی نەبوو هۆكاری گەڕانەوەی بۆ بەغدا باس بكات، هەر هێندەی گوت "ئینسان كە خۆی بفرۆشێت و ناموس و جەستەی خۆی بفرۆشێت، هێشتا ژیانی دابین نەبێت ئەوە مانای چییە؟".
ئەو ژنە كاتێك لەهەولێر بوو، ناوی لەخۆ نا بوو حەسنا، دڵنیای كردینەوە كە ئەوە ناوی راستەقینەی خۆی نییە، دانیشی بەوە نا، كە بۆ لەشفرۆشی هاتۆتە هەولێر، ماوەیەك لێرە كاری كردووە، بەڵام دواجار بەهۆی خراپبوونی تەندروستیەوە نەیتوانی لەكاركردن بەردەوام بێت و ناچاربوو بگەڕێتەوە.
ئەو درەنگ دڵی خۆی كردەوەو گوتی "من دەمێكە كاری لەشفرۆشی دەكەم، كاتێك لەبەغدا بووم، لەلایەن چەند كەسێكی نزیكمەوە ناچاركرام، ئەو كارە بكەم، بەڵام دوای چەند ساڵێك ژیانم دژوار بوو، كچێكی هاوڕێم كە لەهەولێر كاری دەكرد گەڕایەوە بەغدا و باسی هەولێری بۆ كردم، بەقسەی ئەو كاركردن هەیەو ئەمن و ئاسایش هەیە، منیش باوەڕم بەقسەكانی كرد، كە هاتیشم زۆربەی قسەكانی راست دەرچوون".
ئەو ژنە لەسەر قسەكانی بەردەوام بوو، گوتی "سەرەتا لەیانەیەكی مەشروبخواردنەوە كارم دەكرد، پارەكەی باش بوو، بۆیە هەر زوو بڕیارمدا تاقە كچەكەم و دایكیشم بێنم بۆ هەولێر كە هەموو كارێك لەپێناوی ئەوان دەكەم، كچەكەم تەمەنی زۆر بچووكە، شەوانە 30 هەزار دینارم لەخاوەن نادیەكە وەردەگرت، جیا لەنانخواردن، موشتەرییەكانیش بەناوی بەخشیش هاوكارییان دەكردم، شەو هەبوو پارەیەكی چاكم دەست دەكەوت، چەند جارێك ویستم بۆ یەكجاری تۆبە بكەم، واز لەكاری لەشفرۆشی بهێنم، ئەو كاركردنەی هەولێریشم، كە لەعەنكاوە بوو، فرسەتێك بوو بۆ بەجێهێنانی ئەو بڕیارەم، بەڵام شەیتان وازی لێنەهێنام، چەند موشتەرییەك هەوڵیان دەدا، كە لەگەڵیان دەربچم، منیش دواجار بە رۆژ مەوعیدم بۆ دانان و لەگەڵیان دەرچووم، هەر یەكەیان بەتەنیا منی دەبرد، لەوەشدا تووشی هیچ كێشەیەك نەبووم".
حەسنا درێژە بە گێڕانەوەی باسەكەی دەدات و دەڵێت "چەند مانگێك لەسەر كارەكەی نادی بەردەوام بووم، بەدرێژایی ئەو ماوەیە كوڕێكی گەنج دەهات، كە هیچ زمانی عەرەبی نەدەزانی، زۆر بەبێ تامی پارەی بەمن دەدا، هەموو شەوێك زیاتر لەپارەی خەرجی خواردن و خواردنەوەكەی پارەی وەك بەخشیش بەمن دەدا، من هەر لەسەرەتاوە گومانم لێی هەبوو، لەخاوەن نادییەكەم پرسی كە ئەو كوڕە كوڕێكی چۆنە، ئەویش گوتی "نایناسم"، دواتر كوڕەكە داوای ژمارەی تەلەفۆنی كردو هەرچۆنێك بێت لەمەبەستی گەیشتم، لەسەر هەڵسوكەوتی خۆی هەر بەردەوام بوو، منیش دواجار هەڵخەڵەتام، گوتم وەك موشتەرییەكانی تر لەگەڵی دەردەچم و پارەیەكی چاكی لێوەردەگرم".
حەسنا باس لەوە دەكات، كە ئەو رۆژەی لەگەڵ ئەو كوڕە دەرچووە، كارەساتی گەورەی بینیوە، ئەو گوتی "كە مەوعیدم دانا و هاتە دوام، منی بردە ماڵێك لەدەرەوەی هەولێر بوو، سەرەتا خۆی هاتە لام و دواتر دووی دیكە هاتن، منیش دەستم كرد بەجنێودان و خۆم نەدایە دەست، بەڵام هەستم كرد كێشەكە لەوەگەورەتر بوو كە دەمزانی، زۆر لەوە زیاتر لەدەرەوەی ژوورەكە لەماڵەوە وەستا بوون، هەر هێندەم زانی دووان سێیان هاتن، یەكێكیان لێیدەدام، منیش گوتم ئێوە ناناسم چیتان دەوێ؟ دیار بوو یەكیان كە كوڕێكی گەنج بوو، عەرەبی تۆزێك دەزانی، گوتی پارەم بە فلان داوە، ناوی ئەو كوڕەی هێنا، كە من لەگەڵی دەرچووبووم، ئەویش لەدەرەوە وەستا بوو، گەنجەكان یەك دوانیان جلی كوردییان لەبەر دابوو، چەكیان پێبوو، من ئاگام لەخۆم نەما".
حەسنا دەستی بەگریان كردو سنگی كردەوە، لەكە و برین و ماكی شین و مۆر بەسەر سینگیەوە بوو، دواتر گەڕایەوە سەر قسەكانی و گوتی "دەبوایە دەمەو عەسر بگەڕێمەوە ماڵ و دواتر بۆ كاركردن بڕۆم، بەس هەموو شتێكم لێ تێكچوو، دەوری سەعات دوو لەگەنجەكان منیان گەیاندەوە عەنكاوەو لەشوێنێك منیان دانا، بەهەر حاڵێك بێت، خۆم گەیاندە ماڵەوە، كە بینیم دایك و كچەكەم لەچاوەڕوانی مندا دەگرین، رۆژی دواتر مۆڵەتم لەئیشكردن وەرگرت، دوو رۆژ لەناو جێگا كەوتم، زۆربەی برادەرانم لەوە ئاگادار كردەوە، ئەوانیش باسی حاڵەتی وەهایان دەكرد، كە گەنج هەیە بەناوی موشتەری دێت، بەس لەژێرەوە گەوادە".
حەسنا نموونەی چەند حاڵەتی تری گێڕایەوە، دواتر باسی لەوەكرد، كە بۆچی سكاڵای تۆمار نەكردووە، ئەو گوتی "نەمزانیوە لەهەولێر بنكەیەك بۆ بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی هەبێت، لەگەڵ ئەوەشدا ئەو شوێنانە بۆ شەریفەكانە، ئێمە غەریبین، لەترسی لەدەستدانی ئیقامە و لەترسی كارە پیسەكەمان نەوێرام سكاڵا بكەم". لەبەدواداچوونی (سڤیل)دا قسە لەگەڵ چەندین ئافرەتی لەشفرۆش كراوە، كە رووبەڕووی هەمان حاڵەتی حەسنا بوونەتەوە.
بەڕێوەبەری بەدواداچوونی توندوتیژی دژی ئافرەتان لەپارێزگای هەولێر بە "سڤیل"ی گوت "ئێمە لەبەڕێوەبەرایەتییەكەی خۆمان پاڵپشتی لەو ئافرەتانە دەكەین، کە رووبەڕووی توند و تیژی دەبنەوە، لەڕووی یاسایی و بەداداچوونەوە پشتگیریشیان دەكەین، بەڵام ئافرەتێك كاری لەشفرۆشی بكات، ئەسڵەن لەشفرۆشی بەپێی یاسا كارێكی نایاساییە. بۆنموونە رەنگە حاڵەتی واش هەبێت، كە ئافرەتەكە بە رەزامەندی خۆی كاری لەشفرۆشی كردبێت، بەڵام هەندێ جار خراپ مامەڵەیان لەگەڵ كردووەو توشی ناڕەحەتی زیاتر بۆتەوە، لێرەدا ئافرەتەكە ناوێرێت سكاڵای یاسایی تۆمار بكا و داوای مافی خۆی بكات، لەبەر ئەوەی كاری لەشفرۆشی بەپێی یاسا تاوانە، هەر كە وتی لەشفرۆشم رووبەڕووی یاسا دەبێتەوە".
نەقیب ژیلەمۆ، بەڕێوەبەری بەڕێوەبەرایەتی بەدواداچوونی توندوتیژی دژ بەئافرەتان گوتیشی "خۆ ئەگەر ئافرەتێك كاری لەشفرۆشی بكاو بەهۆی كارەكەی لەگەڵ كەسی كڕیار رووبەڕووی ئازار و ناڕەحەتی ببێتەوە، ئەگەر ئاشكرا ببن، ئەوا بەپێی یاسا ئیجرائات بەرانبەر بەئافرەتەكە وەك كەسێكی لەشفرۆش، پیاوەكانیش وەك كڕیار و ئەنجامدەری تاوانەكە لێكۆڵینەوەیان لەگەڵ دەكرێت".