سڤیل:

"رۆژانە 400 هەزار عەرەب میـــوانی پەیجە سێكسییەكـــــان دەبن، كەچی پەیجەكانی دیكە 1400 كەس میوانیان دەبن"

ئەگەر سەیری پەیجەكانی فەیسبووك بكەیت، دەیان پەیجت بەرچاو دەكەوێت، كە بەناوی جیاجیا بانگەشەی لەشفرۆشی دەكەن، ئەمە بۆتە دیاردەیەك، كە لەگەڵ بڵاوبوونەوەی بەكارهێنانی ئینتەرنێت پەرەی سەندووە، پرسیارێك كە لێرەدا دەبێت بكرێت ئەوەیە كە ئایا لەشفرۆشی لەرێگای ئینتەرنێتەوە ئەنجام دەدرێت؟ ئەگەر وەڵامەكە بەبەڵێ بێت، ئایا چۆن رێگری لەو دیاردەیە دەكرێت؟ لەكاتێكدا لەیاساكانی عێراقدا دەقێك و ماددەیەك نییە، ئەو تاوانە ئەلیكترۆنیانە لەرووی یاساییەوە پێناسە بكات.
دكتۆرە فائیزە باباخان، كە كوردێكی دانیشتووی شاری بەغدایە، جگە لەوەی پەرلەمانتارێكی خانەنشینە، هاوكات شارەزاییەكی یاساییەو لەبواری مافی مرۆڤیش كار دەكات. توێژینەوەیەكی لەبارەی لەشفرۆشی ئەلیكترۆنی ئەنجام داوە.
فائیزە باباخان بۆ (سڤیل) باسی لەناوەڕۆكی توێژینەوەكەی كردو سەرەتا بەدیاركردنی ئەو هۆكارانە دەستی پێكرد كە هانی داوە، وەك توێژەرێك، ئەو لێكۆڵینەوەیەی بەناوی "لەشفرۆشی لەرێگای ئینتەرنێتەوە" ئەنجام بدات. فائیزە بۆ (سڤیل) گوتی "یەكێك لەو هۆكارانەی كە هانیدام ئەو توێژینەوەیە بنووسم، دەمویست پەیامێك بۆ دەسەڵاتی یاسادانان بنێرم و بۆیان روون بكەمەوە كە لەرووی یاساییەوە كەموكوڕیمان هەیە، چونكە یاسایەك نییە، بۆ بەرەنگاربوونەوەی تاوانی ئەلیكترۆنی، چونكە تاوەكو ئێستا بەپێی یاسا، بەتێكست نەبێت تاوان و سزا بوونی نییە، بۆیە لەحاڵەتی نەبوونی تێكستێكی یاسایی زۆر تاوان لەسزادان دەرباز دەبێت".
ئەو توێژەرە ئەوەشی روونكردەوە كە بەتەنها هۆكاری یاسایی هانی نەداوە، بەڵكو هۆكاری كۆمەڵایەتیش بوونەتە هاندەر كە بیر لەو توێژینەوە بكاتەوە، دەڵێت "هۆكاری دووەم ئەوەبوو كە ویستم سەرنجی خێزانی عێراقی بۆ ئەوە رابكێشم كە پێشكەوتنی تەكنەلۆژی دوو رووی هەیە، ئیجابی و سەلبیە، بۆیە دەبێت خێزان ئەو دیاردەیە لەبەرچاو بگرێت و بزانێت كە جگە لەباشەی مەسەلەكە، لایەنی خراپەش بوونی هەیە".
دكتۆرە فائیزە، لەلێكۆڵینەوەكەیدا سەرەتا بەپێی یاسا پێناسەی لەشفرۆشی دەكات، كە بریتییە لە "سكێسكردن بەكرێ بەهەموو شێوەكانی لەگەڵ زیاتر لەكەسێك"، دواتر باس لە لەشفرۆشی دەكات لەرێگای ئینتەرنێتەوە و بەیەكێك لەتاوانە ئەلیكترۆنییەكانی هەژمار دەكات و دەڵێت "هەندێك تۆڕ هەن كە رێگای فڕۆفێڵ بەكار دەهێنن بۆ كۆچپێكردنی كچان لەبەرامبەر پارە و دواتریش ناچاریان دەكەن كە كاری لەشفرۆشی بكەن، یان پێگە هەیە رەواج بەلەشفرۆشی دەدات، ئاهەنگ و گرتە سێكسییەكان بڵاو دەكاتەوە، لەبەرامبەر پارە كە دواتر دەچێتە سەر حیسابی بانكیان و بەمەش لەشفرۆشی سێكسی پەرەی سەندووە"، ئەو لێكۆڵەرە دەشڵێت "لەئاماری یەكێك لەكۆمپانیاكان هاتووە، رۆژانە 400 هەزار عەرەب میوانی پەیجە سێكسییەكان دەبن، كەچی پەیجەكانی دیكە 1400 كەس میوانیان دەبن".
فائیزە لەتوێژینەوەكەیدا، باس لەرێكەوتننامەیەكی ئەوروپی دەكات، كە تاوانە ئەلیكترۆنییەكانی دەستنیشان كردووە، كە كاری لەشفرۆشی لەرێگای ئینتەرنێتەوە بەدووەم تاوانی ئەلیكترۆنی داناوە، جیا لەمەش باس لەهۆكارەكانی تەشەنەسەندنی ئەو دیاردەیە دەكات لەوڵاتە ئیسلامییەكان و هۆكارەكانیشی ئاوا دەستنیشان كردووە كە "نەبوونی رۆشنبیری سێكسی لەلایەن خێزان و قوتابخانە، نەبوونی سانسۆر بۆ چۆنیەتی بەكارهێنانی ئینتەرنێت، نەبوونی رۆشنبیری لەلایەن ئەو كەسانەی كە تێكەڵی ئەو دیاردەیە دەبن". هێما بەوە دەكات و دەشڵێت "ئەو كەسانەی ئەو كارانەش دەكەن مەبەستیان بەدەستهێنانی پارە و فێڵكردنە، دەیانەوێت بێبەشبوون و كپبوونی سێكسی خەڵكی ئەو ناوچانە ئیستغلال بكەن".
فائیزە باس لەو دەرئەنجامانەش دەكات كە لەو دیاردەیە دروست دەبێت و كۆمەڵگا رووبەڕووی كۆمەڵێك دیاردەی نێگەتیڤ دەكات. بەبڕوای ئەویش، بوونی لەشفرۆشی لەئینتەرنێت دەبێتە هۆكاری خوگرتن بەئینتەرنێت، كە ئەمە كۆمەڵێك ئاسەواری سەلبی لەرووی كۆمەڵایەتی و دەروونی لێ دەكەوێتەوە، وەك لاوازبوونی پەیوەندییە كۆمەڵایەتییەكان بەتایبەتی پەیوەندی نێوان هاوسەران، هاوكات بڵاوبوونەوەی شزوزی سێكسی و لاواز بوونی رۆشنبیری و فێربوون، لەگەڵ بڵاوبوونەوەی لەشفرۆشی لەئەرزی واقیعدا لەهۆكارە ترسناكەكانن. هەر بۆیەش (فائیزە) پێشنیار دەكات كە كۆمەڵێك یاسا دابنرێت بۆ ئەوەی رێگری لەسەر تەشەنەكردنی ئەو دیاردەیە بكرێت، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا وەك ئەو پێیوایە، كۆمەڵێك بەربەست دێنە پێشەوە لەوانە، وەك جیاوازی وڵاتان بۆ پێناسەكردنی ئەخلاق و ئادابی گشتی، لەگەڵ نەبوونی یاسایەك لەهیچ وڵاتێكی ئیسلامی، بۆ قەدەغەكردنی دیاردەی تاوانی ئەلكترۆنی و لەشفرۆشی لەرێگای ئینتەرنێتەوە. بەربەستێكی بەردەم یاساكە وەك (فائیزە) هێمای بۆ دەكات، نوێبوونەوەی دیاردەكەیە بەهۆی نوێبوونەوەی تەكنەلۆژیا، كە پێویست دەكات هەموو رۆژێك یاساكە هەموار بكرێتەوە. دوابەربەستی یاساكەش وەك ئەو لێكۆڵەرە گوتی "نەبوونی هاوكارییە لەنێوان وڵاتاندا بۆ بەرەنگاربوونەوەی دیاردەكە".
وەك ئەو ژنە لێكۆڵەرەش بەپێكەنینەوە هێمای بۆ دەكات، رەنگە كەسانێك پرسیاری ئەوە بكەن، كە لەبری ئەوەی باسی لەشفرۆشی ئەلیكترۆنی بكرێت، بۆچی باسی لەشفرۆشی راستەقینە ناكرێت كە لەعێراقدا پەرەی سەندووە؟ بەڵام (فائیزە) هەر خۆی وەڵامی پرسیارەكە بەو شێوەیە دەداتەوە كە كێشەی سەرەكی لەشفرۆشی ئەلیكترۆنی ئەوەیە كە یاسای نییە، وەك چۆن سەرجەم تاوانەكانی دیكەی ئەلیكترۆنی یاسایان نییە.
لەكۆتایی قسەكانیشی بۆ (سڤیل) فائیزە گوتی "ئەو توێژینەوەی من بنەمایەكە بۆ دانانی ستراتیژیەتێك بۆ نەهێشتنی تاوانی ئەلیكترۆنی بەهەموو جۆرەكانییەوە"، گوتیشی "دەبێت ئەوەش رونبكەمەوە كە لەشفرۆشی سێكسی هێشتا لەلای ئێمە سنووردارە، چونكە زۆركەم بەرێگای دیجیتەلەوە كار لەگەڵ بانكەكان دەكەین، بەڵام ئێستا وایلێهاتووە كە بەلانس بۆ خۆ رووتكردنەوەی كچێك تەحویلی كۆمپانیاكان دەكرێت و دەچێتە بەلانسی ئەو ئافرەتەی كە خۆی رووتدەكاتەوە، كە ئەمەش لەشفرۆشییە".