سڤیل: محەمەد گۆران

ئەگەر بمزانیبا شۆڕشی نوێ ئەو هایە، قەت ئامادە نەبووم لەدوای 1975 بچمەوە دەرەوە

لەوەتەی پەرلەمان فرەژنی قەدەغە كردووە، خەڵك زیاتر ژنی دووەم و سێیەمی هێناوە و كەسیش نەگیراوە

یەكەم قسەی ئەوەبوو كە لەباری سیاسی، حەز ناكات جگە لەشۆڕشی ئەیلول، قسە لەسەر شۆڕشی نوێ بكات، "چونكە من پێم شۆڕش نییە و ئەگەر بشمزانیبووا قەت بەشداریم نەدەكرد". سەید كاكە، پەرلەمانتاری خانەنشین و ئەندامی پێشووی سەركردایەتی پارتی دیموكراتی كوردستان، پێیوایە كە "لەشۆڕشەكانی كورد تەنها نەخوێندەوار بەدڵسافی كردوویەتی و ئەوانەی ئێستا خۆیان بەرۆشنبیر دەزانن و باسی گەندەڵی دەكەن، بۆ شێواندنی وەزعەكە ئاوا دەكەن" و دەڵێ، ئەو كاتە با خوێندەوار و رۆشنبیر ناڕازی بووان كە شەڕی ناوخۆ دەستیپێكرد. سەید كاكە لەساڵی 1932 لەگوندی (مورتكەی گەورە)ی سەر بەناحیەی قوشتەپە لەدایكبووە، ئێستا تەمەنی 80 ساڵە و لەگەڕەكی روناكی شاری هەولێر، وەك خۆی هێمای بۆ دەكات، لەدوای دابینكردنی خانوو بۆ هەرسێ ژنەكەی، بۆ خۆی لەخانووی كرێ دادەنیشێت و دەشڵێ "لەوانەشە ئێستا خەڵك بڵێن خارە سەید گەندەڵە و نیوەی ئەو شارە هی ئەوە".

سڤیل: لەزۆر لەدیمانەی كەسایەتییەكان، دواجار ئەو پرسیارە دەكرێت "لەچ پەشیمانی"، بەڵام ئێمە با لەدەستپێكەوە بچینە سەر ئەو پرسیارە و بزانین ئاخۆ لەدوای 80 ساڵ لەتەمەن و بینینی دنیایەك هەوراز و نشێو، لەچی پەشیمانن؟
سەید كاكە: وەڵا لەو شۆڕشەی ئەوجارە كردمان پەشیمانم، زۆریش پەشیمانم، چونكە ئەو كارەساتەی كە من بینیم كە ئەو حزبانە چیان بەیەكتر كرد، سەدام ئەوەی پێنەكرا، چونكە سەدام تەنها خەڵكی فەقیری پێدەكوژرا و شۆڕشگێڕی پێنەدەكوژرا، بەڵام ئەو حزبانە شۆڕشگێڕەكانیان دەكوشت. بۆیە ئەگەر بمزانیبا ئەوهایە قەت ئامادە نەبووم لەدوای 1975 بچمەوە دەرەوە. ئەوەی لەدوای 75یش دانیشت پیاوبوو.
سڤیل: هەر لەسەردەمی هەرزەكارییەوە لەگەڵ ئاغاكانی هەولێر تێكتدا و بەشداریت لەبزوتنەوەیەكی جوتیاری دژ بەوان كرد، بۆچی؟ ئایا ئاغاكانی هەولێر لەشوێنانی دیكەش خراپتر بوون؟
سەید كاكە: هەولێر ئاغاكانیان مەنگوڕن و لەئێرانەوە راهاتوون، هەندێكیان لەگەڵ ئێمە خزمایەتیشیان هەیە. ماڵی مەلافەندی ئەوانیش كوردی توركیان و لەوێوە راهاتوون، ماڵی تەحسین ئاغا ئەوانیش هەر بەبنەچە تورك بوون و دواتریش گەڕانەوە توركیا. ئاغاكانی هەولێر سەرەتا زۆرباش بوون و غەدریان لەكەس نەدەكرد، دیوەخانیان هەبوو و خەڵك دەچوو قاوەی دەخواردەوەو كەس نەیدەوێرا زوڵم بكات، ئەوە پێش پەنجاكان، بەڵام دواتر ئاغاكان دەوڵەمەند بوون و كوڕەكانیشیان خوێندیان و وەكو ئێستا موسەقەف بوون، ئەی نەیانگوت شۆڕشی موسەقەف دەكەن؟ ئیدی ئاغاكان غروور بوون و پەلاماری خەڵكیان دەدا و بەمانگ بەبێ پارە قوڕیان بەهەژار دەكرد و سوغرەیان پێدەكرن، لەوە بەدواوە خەڵكەكە زۆر بێزاربوون و حەرەكەی شیوعی دەستیپێكرد، بەهەق لەوەتەی شیوعی هەیە بەس ئەوكات خزمەتێكی باشی كرد، لەدوای شیوعییەكانیش (عەبدولكەریم قاسم) خوا لێی خۆشبێت خزمەتێكی چاكی كرد.
سڤیل: بۆچی نەوەی كۆن كە باسی عەبدولكەریم قاسم دەكەن، هەمووی دەڵێت، خوا لێی خۆشبێت؟.
سەید كاكە: ئێ كاكە عەبدولكەریم قاسم هەموو خەڵكی عێراقی كردە پیاو، ئەو میللەتە هەمووی لەژێر دەستی ئاغا و شێخ بوو، عەبدولكەریم قاسم هیچی نەهێشت، لەوەی باشتر چ دەبێت؟ ئیدی ململانێی ئێمە لەگەڵ ئاغا تەنها ئەوەبوو كە ئامادە نەبووین سوغرەی بۆ بكەین.
سڤیل: لەشۆڕشەكانی كورد، ئەوانەی كە دواجار سوودمەند بوون زیاتر خەڵكە خوێندەوارەكە بوو، لەكاتێكدا نەخوێندەوارەكە زیاتر قوربانیدا، بۆچی سەرئەنجامەكەی ئاوا كەوتەوە؟
سەید كاكە: باش نییە ئەوەی كەمی بەدەست كەوتووە و سوودمەند نەبووە، ماوە؟ ئەی ئەوەی كە كوژرا؟ خوێندەوارەكان دەیانگوت ئێمە شۆڕشی پێشكەوتنخوازانە ئەنجام دەدەین، دواتر خوێندەوار لەو شاخەی خەڵكیان تێكبەردا. بۆیە لەناو كورد چینە خوێندەوارەكە ئەو بەزمەی بەخۆی و بەخەڵكەكەش كرد. كەس پشتی كوردی نەشكاندووە، خوێندەوارەكەی خۆی نەبێت، بۆیە راست نییە كە دەڵێن كورد بۆیە بەرەوپێش نەچووە، چونكە خوێندەواری كەمە. بەتەماشاكردنی شۆڕشی ئەیلول و شۆڕشی دوای خۆی بۆت دەردەكەوێت كە خوێندەوار و نەخوێندەواری كورد چۆنە؟ لەشۆرشی ئەیلول كە كێشەك دروستدەبوو ئەگەر ئەو كەسە بەشەرع و مەلا رازی نەبووا، دەمانناردە لای حاكم لەبێستانە، باشە ئەوانەی ئێستا ئەو هەموو خەڵكەیان كوشت یەكیان حاكمی هەبوو، لەوەی بزانە درۆ دەكەن و هیچ نییە، نە موسەقەفن و نە هیچ.
سڤیل: ئەگەر بگەڕێینەوە سەرباسە كۆمەڵایەتییەكان و لەوەوە دەسپێبكەین كە ئێوە وەك كەسێك كە 3 ژنتان هێناوە، بۆچوونتان چۆنە لەسەر یاسای فرەژنی كە بەودوایە لەپەرلەمانی كوردستان دەرچوو؟
سەید كاكە: من باوەڕم بەدین و شەریعەت هەیە، بەپێی شەریعەتی ئیسلامش دەڵێ، ئەگەر نەتتوانی یەكسانی لەنێوان ژنەكان بكەیت، نابێت لەیەك ژن زیاتر بهێنیت، كەم كەسیش یەكسانی پێدەكرێت واتا مەیهێنە، بەڵام ئەگەر پەرلەمان بیەوێت بەیاسا ئەوشتە قەدەغە بكات، ناتوانێ ئەوە بكات و كەسیش گوێیان پێنادات، لەبەر ئەوەی كابرا ژنەكە دەهێنێ و بەمەلا مارەی دەكات و ناچێتە دادگا. باشە من دەپرسم ئایا لەپاش ئەو بڕیارەی كەس گیراوە كە ژنی دووەم یان سێیەمی هێنابێت، لەوەتەی بڕیارەكە دەرچووە خەڵك زیاتر ژنی دووەم و سێیەمی هێناوە و كەسیش نەگیراوە.
سڤیل: ئێوە باس لەیەكسانی و عەدالەت لەنێوان ژنەكان دەكەن، ئایا خۆتان توانیوتانە ئەوە لەنێوان ژنەكانی خۆتان بكەن، واتا جیاوازی لەنێوانیان نەكەن؟
سەید كاكە: من بەبۆچوونی خۆم عەدالەتم كردووە، بەڵام مەرج نییە هەموو خەڵك وەكو منی پێبكرێت، هیچ پەشیمانیش نیم لەوەی كە 3 ژنم هێناوە. من 3 خانووم هەبوو، یان بڵێم 3 خانووم دەستكەوتووە و نەمبووە، خانووەك لەئەمین عامەكان بوو و وەختی خۆی یەكێ لەخێزانەكانم تێدابوو، دایانە هەموو خەڵكەكەی و دایانە خێزانەكەی منیش. لەگەڕەكی ئیسكان بارەگایەكی سۆشیالیست هەبوو، داوامان لەكاك نێچیر كرد كە ئەو خانووە لەپێشمەرگەكان نەستێنێتەوە و ماڵێكی منیشی تێدابوو، ئەویش دواتر لەسەرخۆی تاپۆ كرد، دایكی شەهیدەكەشمان (شوان) ئەویش هەندێ پارەمان بۆ پێكهێنا و خانووەكیشمان بۆ ئەو كڕی، ئێستا هەرسێ ژنەكەم خانووی خۆیان هەیە، تەنیا من بێ خانووم! من ئێستا لەو خانووەی گەڕەكی روناكی بەكرێ تێدام و مانگێ 7 وەرەقە دەدەم، بەڵام خانووەكم لەدەشتێ هەیە، بۆیە دەردەكەوێت كە من عەدالەتم كردووە لەنێوان ژنەكانم.
سڤیل: زۆرجار كە باس لەژنكوژی دەكرێت، دەگوترێت ئەوە هەموو خەڵكی گوندەكانە كە هاتوونەتە ناوشار و ئەوان ژن دەكوژن، بەڵام كوا خۆ پێشتر لەگوندەكان ژنكوژی نەبوو؟
سەید كاكە: ئەو پرسیارەی لەو ئەفەندیانە بكە كە دەڵێن ئێمە موسەقەفین و پێشكەوتنخواز ئاوایە و دەبێت ئافرەت ئازاد بێت، هەمووی درۆ دەكەن.
سڤیل: لەو ماوەیەی كە لەشاخ بوویت و لەگەڵ شۆڕشەكانی كورد ژیاویت، قەت پێشمەرگەت كوشتووە؟
سەید كاكە: من كابرایەكی دڕندە نەبوومە، وەك ئەو خەڵكەی تاوەكو خەڵكی بكوژم، راستە لەو دواییەی منیش توشی ئەو وەزعەی بووم و بووینە سۆشیالیست و پاشتر هاتینە دەرێ و توشی شەڕی ناوخۆ بووین، بەڵام من قەت پێشمەرگەم نەكوشتووە و بەڵگەشم هەیە لەسەر ئەو قسەیەم كە چەندینجار بەپەنجا و شەست پێشمەرگەم كەوتۆتە بەردەست و تەنانەت تفێكیشم لەكەس نەكردووە. من لەنازەنین بووم، لەسلێمانییەوە 200 كەس هاتبوونە نازەنین بۆ كوشتنی من، دواتر كەوتنە ناوبۆسەی ئێمە و لێنەگەڕام پێشمەرگەكانی ئێمە یەكێ لەوان بكوژێت، جارێكی دیكەش كۆمەڵێ پێشمەرگەی دیكەم لەسلێمانی گرت، دڵم نەهات لەیەك كەسیان بدەم.
سڤیل: لەزۆر لەدیمانەكانت، باسی حەمەی حاجی مەحموود و قادر عەزیز بەسلبی دەكەیت، قەت لێت توڕە نەبووینە لەسەر ئەو قسانەت؟
سەید كاكە: حەمە پیاوێكی ئازا و شۆڕشگێڕ بوو، ئەگەر ئێمە بەگوێی حەمەمان بكردبا، كەس بەئێمە نەدەوێرا. قادر عەزیز، ئەویش منداڵێك بوو كردیانە ئەندامی سەركردایەتی و پاشتر پارەیان دایێ و ئینشیقاقیان پێكرد بۆ ئەوەی سۆشیالیست نەمێنێ.