سڤیل: رزگار رەزا چوچانی/ سوید

بەهۆی بەردەوامی توندوتیژی ناموسپەرستی و كوشتن لەسەر شەرەف لەناو رەوەندی كورد لەسوید، خەریكە وەك یەكێك لەناسنامەكانی ناسینەوەی كورد لەزۆر وڵاتی ئەوروپا جێگا دەگرێت، رێكخراوەكانی ژنانی كورد و ژنە چالاكەكانی ئەو بوارەش، ئامادەی كاری هاوبەش نین بۆ رووبەڕووبوونەوەی ئەو دیاردەیە، سەرچاوەیەكی ئاگادار لەكاری رێكخراو و ژنەچالاكەكانی كورد لەسوید، هۆكاری ئامادەنەبوونی كاری هاوبەشی ژنانی كورد، بۆ رەچاوكردنی دەسكەوتی مادی و بەرژەوەندی شەخسی ژنان دەگێڕێنەوە، رێكخراوەكانی ژنانیش نكۆڵی لەو بۆچوونە ناكەن، وەكو بەرپرسی رێكخراوی "هەرگیز فاتیمە و پێلا لەیاد ناكەین"، دەڵێت "لەناو رێكخراوەكانی ژنانی كورد لەسوید، هەندێ شەخس و هەندێ رێكخراو وەك سەرمایەداری و بزنس مامەڵە لەگەڵ خەبات بۆ پرسەكانی ژن دەكەن".
ئەگەرچی وڵاتی سوید بەهۆی رێزگرتن و فەراهەمكردنی بەشێكی زۆر لەمافەكانی ژنان، بە وڵاتی ژن ناودەبرێت، بەڵام لەناوخۆ و خودی ئەو وڵاتەش تاكو ئێستا توندوتیژی دژی ژنان بوونی هەیە، لەناو پەنابەرانی وڵاتانی رۆژهەڵات لەو وڵاتەدا، رێژەی توندوتیژی بەرزتر دەبینرێت و كوردیش لەو نەتەوانەیە كە لەتوندوتیژییەكان لەبەرانبەر ژنان، وەك ژنێكی چالاكی بوارەكە، دەڵێت "پشكی گەورەی بەردەكەوێت و خەریكە كوشتنی ژن دەبێتە یەكێك لەناسنامەكانی كورد لەناو سویدییەكان".
یەكێك لەژنە چالاكەكانی مافی ژنی كورد لەسوید كە نەیویست ناوی بهێنرێت بەهۆی ئەوەی كە "ژنانی كورد لەسوید راستیان پێ قبوڵناكرێت و رەنگە بكەونە تەشهیرپێكردنیشم بەناوی دیكەوە". لەو بارەوە بۆ (سڤیل) دەڵێت "ژنانی كورد لەوڵاتی سوید، زۆرینەی هەرە زۆریان چالاكی بۆ ژن ناكەن، ئەوەندەی چالاكی بۆ حزب و پارە دەكەن"، ئەو ژنە چالاكەی كورد گوتیشی "ئەگەر لەناو نەریتی كورد توندوتیژی بەرانبەر بەژنان هەبێت، مەسەلە ئەوەیە كە لەسەرەتای دروستبوونی ئەو كۆمەڵگەوە، پیاوسالار بووە و پیاوان كاروخەباتیان كردووە، ئەو ژنانەش كە چالاكییان كردووە زیاتر لەخزمەتی چالاكی پیاواندا بوون و بۆ ئامانجەكانی ئەوان كاریان كردووە، خۆ ئەگەر ژنێكیش بەناوی خەباتكردن بۆ ژنان كاری كردبێت، ئەوە بەبێ گومان ئامانجێكی دیكەی هەبووە، كە ئەویش بەكارهێنانی كێشەی ژن بووە بۆ خۆدەرخستن و دەستكەوتی شەخسی".
وەك پشتڕاستكردنەوەیەكیش بۆ قسەكانی، ئەو ژنە چالاكوانە، دەڵێت "ئەگەر ژنە چالاكەكانی بواری مافەكانی ژنان، دەڵێن دەسەڵاتی كوردی دەسەڵاتێكی پیاوسالارە، باشە خۆ لەوڵاتێكی وەكو سوید نە دەسەڵاتی كوردی هەیە و نە پەرلەمانە پیاوسالارەكەی كوردستان، ئەی بۆ لێرە ناتوانن هەنگاوی جدی هەڵگرن؟ بۆچی ژنانی كورد كە خۆیان ناو ناوە چالاكوان، لەپرسەكانی ژن ناتوانن هەنگاوی گەورەتر لەوانی كوردستان هەڵبگرن؟ لەكاتێكدا نە خەتەری دین هەیە و نە پارە و نانبڕینی حزب هەیە؟ نازانم ئایا شیڕەشیڕی سەرجادە و بابەت بڵاوكردنەوە بە زمانی سویدی و وەك پۆلیسی فریاكەوتن رفاندنی ژنان لەماڵەكانی خۆیانەوە بۆ جێگایەكی ئارام، ئەوە حەلكردنی كێشەكانە؟".
لەبەرانبەردا هەڵاڵە رافع، بەرپرسی سەنتەری نینا بۆ داڵدەدانی ژنان لەسوید، كە خۆی و سەنتەرەكەی یەك لەو كەس و رێكخراوانە بوون، لەگەڵ كۆمەڵە رێكخراو و چەند ژنێكی چالاك، لەڕێگای میدیاكانەوە داوای گردبوونەوەی ژنانیان بۆ رووبەڕووبوونەوەی توندوتیژی بەشێوەیەكی كاریگەرتر كرد. لەبارەی كۆنەبوونەوە و ئامادەنەبوونی ژنانی چالاكی كورد بۆ كاری هاوبەش، بۆ (سڤیل) گوتی "راستە ئێمە داوانامەیەكمان بڵاوكردەوە، كە لەراستەوە بۆ چەپ رێكخراوەكانی ژنان هاوكاری یەك بكەین، بێگومان ئەو رێكخراوانەی كە لەو بوارەدا كاردەكەن بیروباوەڕ و بنەمای فكری جیاوازیشمان هەبێت، نابێتە هۆی ئەوەی كە نەتوانین پێكەوە كاربكەین، بەڵكو بەپێچەوانەوە لەهەوڵی ئەوەداین لەسەر خاڵە هاوبەشەكانمان كۆبینەوە و هاوكاربین، بۆیە ئێمە داوای ئەو گردبوونەوەیەمان لەخزمەتی پرسەكانی ژندا بەپێویست بینی".
سڤیل هەر بۆ وەرگرتنی وەڵامی هۆكاری پێكەوە كارنەكردنی ژنانی كورد لەسوید، پەیوەندی بەگروپی دووەمەوە (گروپێكی دیكەی ژنانی كورد) كرد، كە بەهەمان شێوە داوای كاری هاوبەشیان كردووە، دوای داواكارییەكەی گروپی یەكەم و ئامادەی كۆبوونەوە نەبوون لەگەڵ گروپی یەكەمدا، بەڵام بەپاساوی ئەوەی كە "تاكو ئێستا و لەدوای ٣ مانگ، نەیانتوانیوە لەناو خۆیان قسەكەرێك دیاری بكەن"، ئامادە نەبوون، هیچ لێدوانێك بدەن.
سارا محەمەد، وەك ژنێكی چالاك و بەرپرسی رێكخراوی "هەرگیز فاتیمە و پێلا لەیاد ناكەین"، لەسوید بۆ (سڤیل) گوتی "پێموانییە لەنێوان ژنانی كورد، كەس بەدەم كەسەوە نەچێت، هاوكاری لەنێوان رێكخراوەكان تارادەیەك بوونی هەیە، بەڵام بەپێی پێویست نییە، ئەویش دیارە تائاستێك رەبتی بەسیستەمەكەوە هەیە، چونكە لەسیستەمی سوید، زیاتر هاوكارییەكانیان لەسەر ئەساسی پرۆژەیە، كە دەبێت لەو ساڵەدا تایبەت لەسەر ئەو پرۆژە كاربكەی، چۆن قۆنتەرات بەبازرگانێك دەدرێت، كێشەكانی ژنانیش وەك قۆنتەرات دەدرێتە چالاكوانەكانی ژنان"، بۆیە وەكو ئەو گوتی "بەبڕوای من ئەم جۆرە كارە شایەن بەڕەخنەیە و زەربە لەپرسی ژن دەدات، هەم لێرە و هەم لەوڵاتانی ئێمەش".
بۆ بەدەمەوە نەچوونی بانگەوازی رێكخراوەكانی ژنان، كە داوای گردبوونەوە دەكەن، سارا دەڵێت "ئێمە هاوكاریمان هەبووە لەگەڵ ڕێكخراوە جیاوازەكان، هەم لەپەنابەران و هەمیش لەسویدییەكان، بەڵام رێكخراوی ئێمە و شەخسی خۆشم، بۆم موهیم بووە، كە بزانم ئەوكەسەی یان ئەو رێكخراوەی كە داوای گردبوونەوە دەكات یان كەمپینێك بەڕێدەخات و داوای مەوقیفی هاوبەش دەكات، تاچەند جێی متمانەیە، هەم لای من و هەمیش لای كۆمەڵگا، چونكە ئەگەر من باوەڕ بەكەسێك نەكەم و لەپراكتیكدا نەیبینم، كە مەبەستیەتی كارەكان لەخزمەتی پرسی ژندا بێت، ناچمە ناو كاروباریان، نامەوێ هیچ كەسێك سودی خراپ لەناوی من و رێكخراوەكەی ئێمە بكات".
لەناو ژنانی پەنابەر و بەئاگاكانی ئەو بوارە، بۆچوونێك هەیە كە بڕوای حزبی یەكێكی دیكە لەهۆكارەكانی پێكەوە كارنەكردنی رێكخراوەكانی ژنانە، ئەگەرچی نەبوونی هەوڵی جدی و دەستەجەمعی و كوشتن و توندوتیژی بەردەوام لەناو كوردانی پەنابەر، خەریكە ناسنامەی ژنكوژی دەداتە كورد، بۆیە سەرۆكی "رێكخراوی فاتیمە و پێلا لەیاد ناكەین" ئەو بۆچوونە پشتڕاست دەكاتەوە و دەڵێت "ئەوە بۆچوونێكی دروستە، زۆربەی رێكخراوەكان راستەوخۆ یان ناراستەوخۆ، پەیوەندیان بەحزبێكی دیاریكراوەوە هەیە. زۆر لەڕێكخراوەكان حزبێك دروستی كردوون و بەهاوكاری وڵاتێكی ئەوروپا لەچوارچێوەی فكر و سیاسەتی ئەو حزبەدا چالاكی و كاری خۆیان دەكەن، بۆیە ئەوەش كاریگەری خۆی هەیە، بەتایبەت ئەو حزبانە كە تازە دابەش دەبن، ئەگەر ڕێكخراوێكیان هەبێ یەكی دیكە و دووی دیكەش دروست دەكەن"، گوتیشی "ئەگەر حزبەكانیان پەیوەندیان نەبێت و لێكنزیك نەبن، رێكخراوەكانی سەر بەئەوان چۆن نزیك دەبن؟، یان لەناو حزبەكانی رۆژهەڵات، حزب هەیە بووە بەنزیكەی هەشت بەش و ئەوانیش هەشت رێكخراویان دروستكردووە". سارا ئەوەشی گوت كە "رەخنەم لەسیستەمی پارەدان هەیە، بۆ رێكخراوەكان لەوڵاتی سوید، بەڵكو لەناو خودی رێكخراوە سویدیەكانیش ئەو كێشە بوونی هەیە، هەندێ شەخس و هەندێ رێكخراو وەك سەرمایەداری و بزنس مامەڵە لەگەڵ خەبات بۆ پرسەكانی ژن دەكەن، چونكە مەجالێكە و دەوڵەت پارەی بۆ خەرج دەكات، بۆیە كاركردن لەم بوارە دەكەوێتە سەر ویژدانی شەخسی خۆت، ئەوانەی كە لەو بوارەدا كاردەكەن، خۆیان بەداكۆكیكار دەزانن لەمافی ئینسان، ئەگەر لەزاویە ئینسانییەكەوە سەیری ئەو بوارە بكەن، ویژدانی خۆیان رێگایان پێنادا سوئیستیفادە بكەن".
بۆ وەرگرتنی رای زیاتری رێكخراوەكانی ژنانی كورد لەسوید، (سڤیل) پەیوەندی بەچەند ژنێكی چالاك و چەند رێكخراوێكی ژنانەوە كرد، بەڵام زۆرینەیان بەپاساوی ئەوەی كە ئەگەر خراپیش بێت، رێكخراوی ژنان بوونی هەبێت لەنەبوونی باشترە، ئامادەنەبوون قسە بكەن، هاوكات هیچكام لەو ژنانەی كە (سڤیل) پەیوەندی پێوەكردن، ئەوەیان نەشاردەوە كە بێ سیقەیی لەنێوان ژنان و رێكخراوەكانیان بوونی هەیە و پارە وەرگرتنیش، بەناوی كاركردن بۆ پرسی ژن راستییەكە و ناتوانرێ نكۆڵی لێبكرێت".