سڤیل: مەولود ئافەند

ماوەیەكی كەم ماوە بۆ هەڵبژاردنی نوێنەرایەتی پەرلەمان لەئێران، كە لەئێستادا شەڕی ناو باڵەكانی ئەو كۆمارە دەستی پێكردووە، بەتایبەت لەنێوان هەر دوو باڵی موحافیزەكار و ریفۆرمخوازەكان كە بە سەوزەكان دەناسرێن. هەر لەسەرەتاوە باڵی ریفۆرمخۆاز بڕیاریداوە بایكۆتی نۆهەمین خولی هەڵبژاردنی پەرلەمانی ئێران بكات، بەو پێەی كە بەشێكی زۆر لەئەندامان و سەركردەكانی باڵی ریفۆرمخواز لەناو زیندانەكاندا دەستبەسەرن و تا ئێستا چارەنووسی سەرۆكەكانیان نادیارن. بۆیە باڵی سەوزەكان هەر لەئێستاوە كار لەسەر بایكۆتكردنی گشتی ئەم خوولەش لەهەڵبژاردنەكانی پەرلەمان دەكەن و ئامادە نین نوێنەری خۆیان بنێرن بۆ ناو پەرلەمان (مەجلیسی ئیسلامی) كە وەك شانۆگەرییەك چاوی لێدەكرێت.
فەزای سیاسی ناوخۆی ئێران لە ئێستادا توشی كۆمەڵێك ئاڵۆزی و ناكۆكی باڵە سیاسیەكانی بووەتەوە، بەشێوەیەك كە لەماوەی 33 ساڵی تەمەنی دەسەڵاتی ئیسلامی لەو وڵاتە تا ئێستا ئەو دەستەڵاتە ئۆتۆكرات و مارژیناڵە بە قەدەر ئێستا نەكەوتووەتە ناو گێژاوی قەیرانەكانەوە و دەسەڵاتیش ئامادە نییە هیچ هەنگاوێك بنێ بۆ چارەسەركردنی قەیرانە ناوخۆیی و دەرەكییەكانی ئەو سیستمە. قەیرانەكانی ناوخۆی ئێران و گەمارۆ نێودەوڵەتییەكان دژی ئێران، شەپۆلی عەدالەتخوازی ناو ئەو كۆمەڵگەییە، كۆڵەگەكانی ئیسلامی سیاسی و ئایدۆلۆژیكی كۆماری ئیسلامی هەژاندووەو رۆژبەرۆژ دەرئەنجامەكانی كاردانەوەی دەبێ لەسەر ئاستی گوزەرانی هاوڵاتییانی ئێرانی، بەشێوەیەك كە چەند رۆژ پێش ئێستا لەوتارێكیدا سەرۆكی ژووری بازرگانی ئێران و چین دەڵێت "لە چەند مانگی داهاتوودا قاتوقڕی خەڵكی كەمدەرامەتی ئێران دەگرێتەوە".
لەڕەوشی ئێستای رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا كە بەبەهاری عەرەبی ناودەبردرێت و خەریكە سوریای هاوپەیمان و دۆستی ستراتیژی كۆماری ئیسلامی ئێران كۆتایی پێدێت، هەر ئەمەشە ترسێكی زۆری لەسەر دەستەڵاتدارانی ئێران دروستكردووە، كە ناڕەزایەتییەكانی جەماوەری شەقامی ئێرانیش بگرێتەوە، لەلایەكی دیكەوە ئەم خولە لەهەڵبژاردنەكانی پەرلەمانی ئێران لەكاتێكدایە كە لەو ماوەیەدا چەندین سیستمی هاوشێوەی كۆماری ئیسلامی تووشی رووخان بوونەتەوە، لەڕێگەی خۆپێشاندان و ناڕەزایەتی دەربڕین لە دژی گەندەڵی و مۆنۆپۆڵكردنی هەموو كایەكانی ژیانی كۆمەڵگە، لەبەرانبەر ئەو شێوازە حوكمڕانییە دیكتاتۆرە. بۆیە كۆماری ئیسلامی رۆژبەرۆژ گۆشەگیرتر دەبێ و لەئێستادا تووشی هەمان چارەنووس بووەتەوە، تەنانەت تا ئێستاش باڵی موحافیزەكار بەردەوامن لەسەر سیاسەتی بە ئەتۆمیكردنی ئێران، وەستانەوە لەدژی بڕیارەكانی كۆمەڵگەی جیهانی لەمەسەلەی بەرنامە ئەتۆمییەكەی و سیاسەتی ئەنتی رۆژئاوا و ئەمریكا لەڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، كە تا دێت چانسی مانەوەی ئەو سیستمە كەمتر دەبێتەوە و ناتوانێت درێژە بە حوكمی گشتگیری خۆیان بدەن لەژێر ناوی ئایین و داگیركردنی پیرۆزییەكان.
تەقینەوەی شەقامی ئێران بە رووی بەرپرسانی ئەم وڵاتە، وەك ئەگەرێكی بەهێز چاوی لێدەكرێت، بەتایبەت باڵی موحافیزەكاری ناو دەسەڵاتی ئێران كە لەهەموو روویەكەوە دەستیان گرتووە، بەسەر ئەو حكومەتەدا و ئامادە نین هیچ ریفۆرم و گۆرانكارییەك ئەنجام بدەن لەئاراستەی باشتركردنی دۆخ و گوزەرانی ژیانی هاوڵاتییان، بەتایبەتی ناوچە كوردنشینەكان كە پەراوێزخراوی ئەو دەستەڵاتەن و هەژاری و بێكاری و جینۆسایدی سپی (ماددە هۆشبەرەكان) لەهەموو لایەكەوە ئەو ناوچانەی ئیفلیج كردووە، بەتایبەت دیاردەی خۆكوژی كە دیارترین دەرئەنجامی ئەو بارودۆخەیە و رۆژبەرۆژ ئاماری لەبەرزبوونەوەدایە.
هەرچەندە لەسیستەمی كۆماری ئیسلامی ئێراندا، هەڵبژاردن بەشێوەیەكی دیموكراتیك بەڕێوە ناچێ و زیاتر وەك شانۆگەرییەك تەماشا دەكرێت، بۆیە لەئێستاوە هەموو لایەنەكانی ئۆپۆزیسیۆن بەشێوەی پێشوەختە بایكۆتی ئەو خولەی هەڵبژاردنی پەرلەمانیان كردووە، ئەو بایكۆتكردنەی هێزەكانی ئۆپۆزیسیۆنی ئێران بەتایبەت كوردەكان كە ئەزموونێكی دوورودرێژیان هەیە لەو روویەوە. هاوكات سوپای پاسدارانیش وەك دژكردووەیەك هەر لە ئێستاوە دەستی كردووە بە هەڕەشە و تۆقاندن بەتایبەت لەدژی ئەو لایەنانەی كە داوای بایكۆتی هەڵبژاردنەكان دەكەن، بەڵام نەبوونی كۆدەنگی حزبەكانی روژهەڵات لەسەر هەڵبژاردن و پرسە گرنگەكانی دیكە، كە پەیوەندی بەچارەنووسی كورد لەئێراندا هەبێت كە وەك هەمیشە خۆی دووبارە دەكاتەوە، لایەنە كوردییەكانیش تا ئێستا نەیانتوانیوە ئەو پڵاتفۆرمە هاوبەشەی كە كورد لەڕۆژهەڵاتی كوردستان چاوەڕێی دەكات دروست بكەن.