رێبوار سیوەیلی

من بەلامەوە ئاساییە هەر كەسێك سوود لەكۆی ئەو ئیمكانیەتە تەكنەلۆجیانە وەربگرێ، كە لەبەردەستدان و لە پێگەی هاووڵاتییەكدا مومارەسەی حەز و ئارەزووەكانی خۆی بكات. ئەمە بۆ بەرپرسەكانیش هەر ڕاستە و نابێت لەپێگەی كەسایەتیانەوە لەسەر پەنابردنیان بۆ ئەو جۆرە كەناڵانە، سەركۆنە بكرێن، بگرە پێویستە هانبدرێن، نەك هەر بۆ شتی لەو جۆرە، بەڵكو هانیش بدرێن بۆ بەشداربوون لەو كۆرس و وانانەی كە سوودی فیكری و ڕۆشنبیرییان تێدایە و ئەوان ناتوانن بەهۆی كاری سەرەكیانەوە، كە سیاسەتی عەمەلییە، فریای خۆ تەرخانكردن بكەون. من بە دڵ حەز دەكەم بەشێك لەبەرپرسیانی ئێمە لەوانەكانی ئەفلاتوون و ئەریستۆتالیس و مێژووی هزری كۆمەڵایەتی و كۆمەڵناسیی گشتیدا بەشداربوونایە، چونكە دەزانم زۆر سوودیان لێوەردەگرتن و ئەمانەش ئەو بوارانەن كە ئەوان ناتوانن كاتی تەواویان بۆ تەرخان بكەن، بەڵام ئەگەر ئەوان لەو ماڵپەڕ و فەیسبووكەدا لەپێگەی سیاسیدا قسان دەكەن و لەوێدا بەرنامە و بۆچوونی سیاسیانەی خۆیان دەخەنە ڕوو، ئەوە بە ڕاستی نازانم فەیسبووك بكرێتە كەناڵی پەیوەندیگرتنی بەرپرسانی باڵا و خەڵك. كاری سیاسی چ بەمانا تیۆرییەكەی و چ بە مانا پراكتیكیەكەی، پێویستی بە ئامادەیی و خستنەڕووی ڕووبەڕوو و گفتوگۆ و وەڵامدانەوە هەیە، نەك بەكارهێنانی كەناڵێك كە نە بۆ لایەنی عەمەلی و نە بۆ خستنەڕووی تیۆریكیانەی سیاسەت باش نییە. دەتوانم بڵێم فەیسبووك لەوەشدا باشە كە زۆر لە حەز و چەپاوە دەروونی و نائاگاییەكانی ئەوان ئازاد دەكات كە لە منداڵی و هەرزەكارییاندا نەیانتوانیوە ڕایی و ئازادیان بكەن. پێویستە ئەوانیش ئەو حەزە منداڵی و هەرزەكارانەیەی كە لە مرۆڤدا هەیە، بەتاڵ بكەنەوە و ئەمەش ئەنجامی باش دەدات بەدەستەوە و لەڕووی دەروونییەوە ئامادەیان دەكات بۆ ئەوەی لەبۆچوونێكی پەیوندیخوازانەوە (relational) لەگەڵ هاووڵاتیاندا پەیوەندیی ببەستن، نەك لەڕوانگەی پێگەخوازانەوە (positional)، هەروەك ئەوەی لەساڵانی ڕابردوودا ئەم سایكۆلۆجیا پێگەخوازییە ڕێگەی لێگرتبوون كە پەیوەندی لەگەڵ هاووڵاتیانی ئاساییدا ببەستن. لەلایەكی ترەوە، نابێت ئێمە هەر تەنیا لەبۆچوونی ڕابردووەوە تەماشای ئەوان بۆ بەكارهێنانی فەیسبووك بكەین، بەڵكە گرنگیشە لەڕوانگەی داهاتوویشەوە تەماشایان بكەین. ئەمەش پێماندەڵێت كە ئەم بەرپرسانە نەوەیەكی نوێی سیاسین و نایانەوێت وەك ڕابردوو وابن و چاویان لەداهاتوو بڕیوە و دەیانەوێ سەر لەنوێ سۆسیالیزە ببنەوە. واتە ئەو پرۆسەی بەكۆمەڵایەتیبوونەی كە سیاسەت و پێگە لەژیانی ئەواندا دوای خست و مافی خۆی نەدایە، ئێستا دەیەوێ خۆی تەواو بكات و ئەو بەرپرسانە بكاتەوە مرۆڤی بەكۆمەڵایەتیبوو. لەگەڵ ئەوەشدا فەیسبووك بەس نیە بۆ ئەوەی ئەو نەوەیە لەبەرپرسانی ئێمە ببەستێ بە كۆمەڵگاوە و پێویستە ئەوان بۆ تەواوكردنی پرۆسەی بەكۆمەڵایەتیبوونە دواخراوەكەیان، هەنگاوی جیدیتر بهاوێن. ئەوان پێویستە بزانن كە زۆر چێژی جوان لەژیانی كۆمەڵایەتی و تێكەڵبوون بە خەڵك و كۆمەڵگادا هەیە، كە هەرگیز بەهۆی پێگە و پۆست و پارەوە دەستیان ناكەوێت. ئەوان لەمێژە خۆیان بێبەش كردووە، لەپیاسەیەكی ئێواران، لەخواردنی بابۆڵەیەك لەبەردەم سینەما، لەچوونە بازاڕ لەگەڵ منداڵ و هاوسەرەكانیان، لە بەدەستەوەگرتنی مۆتایەك لەگەرمای هاوین، ئەوان لەمێژە بێبەشن لە چوون بۆ قەیسەری نەقیب، بۆ لای تۆفیقی حەڵواچی، بێبەشن لەكڕینی كاسێتێكی گۆرانی لەتۆمارگەیەكی كۆن، لەمێژە بێبەشن لەوەی ئافرەتێكی جوان لەتەنگەبەری شاردا شانیان لەشان هەڵسوێ (من ئەو ڕۆژە لەڕیزی كەبابخواردندا وەستابووم تا شوێنم بەركەوێ، كە ژنێك بەوێدا هات بۆنی خۆشتر بوو لە كەباب. جوانتر بوو لە فریشتە، هەرنینۆكی پەنجەیەكی قاچی دەتگوت سەلكە پەنیرە، بۆنی حەمامی لەگەڵ خۆی هێنابوو، لە ڕۆیشتندا نەرم، لە باڵادا چنار..) هەر مردم، مرد. بەڕاستی ئەوە بوو پێگە و مەقام، بێئەوەی لەئەنجومەنی وەزیران بێ، بێ ئەوەی سەرۆكایەتی كۆبوونەوەی پێسپێردرابێ، ببووە سەرۆكی پیاوان. ئەوە بوو جوانی و ئەندام. ئەم بەرپرسانە پێویستە دواجار ئاوا بێنەوە ناو شار، شار ئاوەدانیان دەكاتەوە، سیاسەتەكەشیان نەرم و خۆشدەكات. ئەوەندەش زوو پیرنابن، ئەوەندەش شتی خۆش و جوانیان لەكیس ناچێ. فەیسبووك چییە؟ عەشق لەودیو پەنجەرەوە دەستپێدەكات، جوانی لەئاوێنەیەكی شكاودا دەدرەوشێتەوە.