سمكۆ محەمەد

گۆڕان جگە لەوەی نەبوو بەبزووتنەوەیەكی جەماوەری، نەبوو بەئەلتەرناتیڤی سیاسیش لەكوردستان، نەدەشتوانێ خۆی بگۆڕێ و ببێت بەحیزب، چونكە بەپێی ئەو داتایانە بێت، كە لەنێو خۆیانەوە دزەی كردووە، ئێستا سێ باڵن و لەسەر دروستكردنی حیزب بیڕوڕای جیاوازیان هەیە، ئەو باڵانەش بریتین لەپیرەكان و ئەفەندیەكان و گەنجەكان. ئەوەی كەپێیان دەڵێن پیرەكان، بڕوایان وایە ئەگەر ببن بەحیزب، ئەوا دەبێ خۆیان وەك سەركردایەتی بمێننەوە و رابەرایەتی حیزبەكە بكەن، ئەوانەش كە پێیان دەگوترێت ئەفەندی و كوتلەی رۆشنبیر پێكدێنن، بڕوایان وایە دەبێ حیزبی گۆڕان كلاسیكی نەبێت و رۆشنبیر و گەنجەكان سەركردایەتی بكەن، هەرچی باڵی گەنجەكانیشە، بڕوایان وایە ئەمە حیزب نییە و نابێ وەك حیزبی كوردی كاربكات، بۆیە دەبێ وەك بزووتنەوەیەكی جەماوەری بمێنێتەوە و ریفۆڕم بكات، یاخود كارتی فشار بێت بەسەر دەسەڵات و حكومەتی هەرێمی كوردستانەوە، لەهەموو حاڵەتەكانیشدا گۆڕان لەبارودۆخێكدا دەژی، كە ناتوانێ خۆی بگۆڕێ.
بودجە كێشەی بۆ گۆڕان دروست كرد
ئەو موناقەشەیەی كە گۆڕان بەرلەهەڵبژاردنەكان لەسەر بودجەی 2010 لەپارلەمان كردی، ئەگەرچی نەیانتوانی بەهاوكاری فراكسیۆنی ئیسلامیەكان بەو هەموو تێبینیانەوە بودجە بۆ حكومەت بگەڕێننەوە، بەڵام توانیان دواتر بگەڕێننەوە بۆ موناقەشەیەك، كە بەخزمەتی خەڵك گەڕایەوە، ئەو موناقەشانەی گۆڕان لەسەر بودجەكە لەسەروەختێكدا بوو، كە بۆ گۆڕان بەشێوەیەكی زۆر پۆزەتیڤ كەوتەوە، ئەویش ئەوەبوو كاریگەری خستە سەر دەنگدەر و دەنگی زۆری پەیداكرد، لەرووی ئیعلامیشەوە بۆ گۆڕان بەخێر گەڕایەوە، بەڵام ئەوەی وای كردووە بەشەڕ بگەڕێتەوە و كێشەیان بۆ دروست بكات، ئەوەیە كە گۆڕان دوای ئەوەی بەڕاپۆرتێك پەیڕەو و پڕۆگرامیشی پێشكەش بەوەزارەتی نێوخۆ و پارلەمان كردووە و بەهەموو مەرجەكانیش رازی بوونە، كەچی ئێستا ناتوانێ خۆی بكات بەحیزب، چونكە ئەو موناقەشەیەی لەئەنجامی هەر سێ فراكسیۆنەكەوە دروست بووە، كارێكی وەهای كردووە، ئەگەر هاتوو لەماوەیەكی كەمدا گۆڕان خۆی نەكات بەحیزب، ئەوا بودجەی دانراو بۆ حیزب، گۆڕان ناگرێتەوە، بەڵام وەكو خۆیان دەڵێن "بەم وەزعەی خۆمانەوە لەپارلەمان دەمێنینەوە، تاكو چارەنووسی سیاسیی خۆمان دیاری دەكەین و لەو بودجەیە بێبەش نابین"، ئەمە جگە لەوەی مەترسیی ئەوەیان هەیە، كە لەكۆنگرەدا رووبەڕووی موفاجەئاتی سیاسی ببنەوە، یاخود ئەتروحەیەك كە بیریان لێنەكردۆتەوە.
گۆڕان خێری پارلەمانتاران و شەڕی خەڵك
لەیەكێك لەباتەكانی پێشووم لەسەر هەڵبژاردن نوسیبووم، ئەوەبوو كە گوتبووم "لەهەموو هەڵبژاردنێكدا دەنگدەر جگە لەگۆڕینی ئاغایەك بۆ ئاغایەكی تر هیچی تر نییە، چونكە تەنها سەرانی سیاسی دەگۆڕێ، ئەگەرنا هیچی بۆ خەڵك تێدانییە، جگە لەشەڕ". ئەم گوتەیە دروست وەها دەرچوو، چونكە ئەو هەموو شەڕە راگەیاندنە و ئەو هەموو دەنگدەرەی كە بەبەهەشتێكەوە خەونی دەبینی، تەنها خێروبێرەكەی بۆ پارلەمانتارانی هەردوو هەڵبژاردنی كوردستانی 25- 7ـی پارلەمانی كوردستان و 7-3 پارلەمانی عێراق بوو، ئەوان ئەگەر گۆڕان نەشبێت بەحیزب، تەنها حەسانەی خۆیان دەمێنێتەوە و ئیمتیازەكانیشیان وەكو خۆی دەمێنێتەوە، چونكە دەستوور و یاساكە وەهایە، بۆیە ئەوەی تەنها قازانجی كرد، پارلەمانتارەكان بوون، بەپێی یاساش ئەو مافەیان هەیە، ئەگەر بزووتنەوەكەش نەما و حەل بوون، ئەوا وەكو پارلەمانتار دەمێننەوە و ئارەزووی خۆیانە چۆن مامەڵەی سیاسی بكەن، ئەوانەش كە بەدەستی بەتاڵ هاتنەوە و ئومێدیشیان نەما، جارێكی تر گۆڕان یان هەر هێزێكی تر بەهەشتیان بۆ دروست بكات، ئەو خەڵكە دەنگدەرە بوو كە هەرچی ئومێدێك هەیبوو لەگۆڕان و ئۆپۆزسیۆن، جارێكی تر لەبارچوو.
ئەگەرچی گۆڕان لەئێستادا لەبارودۆخێكی لەبارنییە، بەڵام ئەوەی كە دەبیسترێ لەهەوادارەكانیان، بۆچوونێكی زۆر لەبار و بەجورئەتە، ئەویش ئەوەیە كە دەڵێن "ئێمە لەگەڵ گۆڕانی سیستمی سیاسی و ئابووری و فەرهەنگیی كوردستانین، هەر بۆ ئەمەش هەوڵمان دا و دەنگمان داوە بەگۆڕان، ئەگەر هات و بەو ئاراستەیە كاری نەكرد، ئامادەین گۆڕان بەسەر گۆڕاندا بكەین". لەلایەكی ترەوە لەچاوپێكەوتنەكەی نێچیرڤان بارزانی لەرۆژنامەی رووداودا، وەختێك دەڵێ "ئەم بزووتنەوەیە واقیعێكە و دەبێ وەكو خۆی مامەڵەی لەگەڵ بكەین و لەپارلەمان دەورێكی ئیجابیان بینیووە". ئەم قسانەی نێچیرڤان بارزانی ئەوە نیشان دەدات، كە گۆڕان لەدوای هەڵبژاردنەكانی 7-3 چیتر ئەو مەترسیەی نەهێشت، كە لەزەینی پارتیدا هەبوو، نەمانی ئەو مەترسیەش لەئێستادا بەشێكی تری ئەو گومانەیە، كە رایەڵەكانی نێو گۆڕانی دووچاری دووڕیان كردووە، بمێننەوە لەنێو رایەڵەكانیان، یان خۆیان بگۆڕن.
ئۆپۆزسیۆنی دژە ئۆپۆزسیۆن لەمەیدانە
گۆڕان كارێكی وەهای كرد، كە دروستكردنی ئۆپۆزسیۆن ببێتە باو و هەر گروپێك بتوانن بەو ناوەوە كار بكەن، گروپێك پەیدابوونە كە بەناوی ئۆپۆزسیۆنی دژە ئۆپۆزسیۆنن، چونكە ئەم گروپە گەنجە پێشتر لەنێو رایەڵەكانی گەرمیانی گۆڕان كاریان كردووە، بەعەقڵی خۆیان دوای هەڵبژاردنەكان دامەزراندنی پارلەمان و حكومەت، ئیدی راستەوخۆ دیاردە ناحەزەكان دەگۆڕێن و دونیا دەبێتە شامی شەریف، بەڵام وەك بینیان بەقەولی خۆیان وەها دەرنەچوو، بۆیە گروپێك لەدەربەندیخان پەیدابوونە بەناوی ئۆپۆزسیۆنی دژە ئۆپۆزسیۆن، ئەم گروپە ئەگەرچی تائێستا خۆیان رانەگەیاندووە و گروپێكی سیاسیی یاسایی نین و كەس نایانناسێ و ناو و كەسایەتیەكانیان دیار نییە، بەڵام زۆر بەجددی توڕەبوونی خۆیان بەیان دەكەن و قسەی خۆیان دەكەن.
ئەگەرچی ئەو كەسانەی ئەزموونیان لەگەڵ سیاسەتی پارتی و یەكێتی هەیە، پێیانوایە دروستبوون و سەرهەڵدانی ئەو جۆرە گروپە، كارێكی وەها ئاسان نییە و گومان دەكەن دەستی پارتی و یەكێتی لەپشتەوە بێت، تەنها بۆئەوەی گۆڕان دوچاری شڵەژانی سیاسی ببێتەوە، بەتایبەتی لەسنووری گەرمیان كە بنكەی بەهێزی گۆڕان بوو، رەنگە ئەم گومانە بەشێكی راستی تێدابێت، بەڵام ناكرێ بەدگومانی بۆ هەموو دیاردەیەكی سیاسی بەكاربهێنرێت، تاكو هەموو ئینسانە ناڕازییەكانی ئەم وڵاتە لەبەشداریكردنی سیاسەت پەشیمان بكرێنەوە، بەبیانووی ئەوەی پارتی و یەكێتی كاری موستەحیل دەكەن، بۆ نەهێشتنی نەیارەكانیان و مانەوەی خۆیان لەپێگەی سیاسی و كۆمەڵایەتیان لەكوردستان، بەهەرحاڵ ئەوەی كەئۆپۆزسیۆنی دژە ئۆپۆزسیۆنی خستۆتە نێو فەرهەنگی سیاسیی كوردییەوە، هەم مەترسیە بۆ گۆڕان وەكو هێزێكی تری سیاسی، هەم مەترسیە بۆ سەرهەڵدانی بزووتنەوەی ناڕەزایەتی و سیاسەت لەكوردستان.