كەژاڵ ئیسماعیل

زۆربەی توێژەر‌ەوە كۆمەڵایەتییەكان لەسەر ئەوە كۆكن، كە (هاوسەرەكان، بەختەوەر و نابەختەوەر) وەكیەك ناكۆكی دەكەوێتە نێوانیان، لەوانەیە لەشەڕكردن و دەنگدابڕیندا وەك یەك كێشەیان هەبێت، بەڵام جیاوازی ئەو كێشانە لەوەدایە، هاوسەرە ناتەباكان نازانن چۆن ناكۆك بن، بەپێچەوانەی هاوسەرە تەبا و هەمئاهەنگەكان كێشەكانیان بەخۆشەویستی چارەسەر دەكەن و تەنانەت لەخاڵە سلبییەكانیشدا تەبا و هەمئاهەنگی یەكن، وێڕای ئەوەی توێژەرەوەكان جەخت لەسەر بوونی كێشە و شەڕی نێوان ژن مێرد دەكەنەوە و پێیان وایە وەك بەهارات تاموچێژ دەبەخشێتە پەیوەندییەكەیان و زیاتر پتەوی دەكات، جگە لەوەی سوودی دەروونی و سۆزداریشی هەیە.
ژن و مێردی تەبا و بەختەوەر شەڕ و كێشەكانیان لەسنوورێكدا دەپارێزن و بەهۆی ئەو پەیوەندییە بەهێزەی لێكیان گرێ دەدات، توانای كۆنتڕۆڵ و سنووردانانیان بۆ كێشەكانیان هەیە، بەڵام ژن و مێردە ناتەباكان لەكاتی ناكۆكیدا ماڵ دەكەنە گۆڕەپانی جەنگ، هەریەكیان خوازیارە بەفیكر و ڕای خۆی بەسەر ئەوی دیكەدا زاڵ بێت، گەر لەسەر حیسابی شكاندنی كەسایەتیش ئەو سەركەوتنە بەدەستبێت.
ژنە توێژەری بواری هاوسەرگیری و كێشە خێزانییەكان خاتوو (مارجی بریسكۆ) لەوڵاتی ئەمەریكا، شەڕ و كێشەی نێوان هاوسەرە هەمئاهەنگ و هاوسۆزەكان پیرۆز دەكات، بەپاساوی ئەوەی ئەو هاوسەرانە توانای بەرەنگاربوونەوەی كێشە كۆمەڵایەتی و خێزانییەكان لەڕێگەی وتووێژ و دروستكردنی شەڕێك لەئاكامی ڕێزگرتن و پاراستنی و بیروبۆچون و كەسایەتی هەریەك لەژن و پیاوە.
ئەوەی كێشە و ئاژاوەی نێوان ژن و مێرد گەورە دەكات و دەیكاتە كێشەیەكی كۆمەڵایەتی و هەندێجار سنووری هەردوولا و خێزان دەبەزێنێت، نەبوونی گوێگرتن و دیالۆگێكە كە هەردوولا تێیدا گوێگر و قسەكەربن، لەنێو ئەو جۆرە هاوسەرانەدا هەریەك لەژن و پیاو داكۆكی لەمافی خۆی دەكات، (جگە لەوەی بەشداریكردنی كەسی سێهەم لەنێوان ژن و مێرددا كارێكی نابەجێیە، تا ئەوكاتەی كێشەكە لەژێر كۆنتڕۆڵی هەردوولا دەردەچێت، چون خێزانی تەبا لەپێناو پاراستنی كەسایەتی هەردوولادا، هەرگیز كێشە ناوەكییەكانی ناباتە ئەودیو سنووری خێزان). گوێگرتن و داننان بەهەڵەی خودی هەریەكێكیان دەبێتە ئەو گازەی گەمارۆی كێشەكە دەدات و نایەڵێت وەك ئاگرێك تەڕ و وشك پێكەوە بسووتێنێت، جگە لەوەی بڕیاردانی خێرا و كوێرانە لەكاتی ناكۆكی ژن و مێرد لەسەر خاڵێك یان مەسەلەیەكی هەستیار، هۆكارێكی دیكەیە بۆ گەیشتن بەڕێگەیەكی داخرا و داخستنی دەرگای تێگەیشتن و گوێگرتن، لەكاتێكدا هەڵبژاردنی بێدەنگی یان دووركەوتنەوە بەمەبەستی دواخستنی دیالۆگ و بڕیاردان، وێڕای پشوودان بەفیكر و دەروون، بۆ گەیشتن بەئاكامێكی ئیجابی و سەلماندنی هاوسۆزی و هەمئاهەنگی نێوان ژن و مێرد فاكتەرن، بەڵام ئایا لەكۆمەڵگەی ئێمە هاوسەرەكان تاچەند بێدەنگی هەڵدەبژێرن؟
ئایا پیاو لەكۆمەڵگەی نێرسالاردا گوێگرە یان بڕیاردەر؟
كرۆكی مەسەلەی ئاژاوەی نێوان ژن و مێرد خاڵی زاڵبوون و سەپاندنی دەنگی نێرانەیە، كە بەردەوام پیاو براوە و بڕیاردەر لەدوای ئاژاوەكان، كێشەیەكی دیكە مەسەلەكە حاڵینەبوونی ژن و مێردە لەو ڕاستییەی شەڕی نێوانیان وەك ئەو بەهاراتەیە، كە تام و بۆنی خواردن خۆشتر دەكات، بەڵام بەمەرجێك لەسنوور تێنەپەڕێت، دواتر هەریەك لەژن و پیاو هەر لەسەرەتای بەستنی گرێبەستی هاوسەری، پێویستە قەناعەتی تەواویان هەبێت، كە ژیانی دوای چوونە نێو پرۆسەكە هەرگیز ئەو ڕۆژە خۆشانەی ماوەی یەكناسین و خۆشەویستی دەزگیرانی نییە، بەڵكو هەنگاوە جدییەكان بۆ بونیادنان و بەردەوامی خێزان كاتێك دەستپێدەكات، كە ژیانی هاوسەری دەستی پێكرد، بەتایبەت لەم بارودۆخەی ئێستادا كە كۆمەڵگە گۆڕانكاریی ئابووری و كۆمەڵایەتی و هۆشیاری و مەدەنییەت بەخۆ دەبینێ، ئەوەی گرنگە لەزاڵبوون بەسەر كێشەكانی ژیاندا، تەنها خۆشەویستی و ڕێزە و گرێبەستی هاوسەرگیری لەئاڵۆزی و هەڵوەشاندنەوە دەپارێزێت.