رێبوار سیوەیلی

من لە دەرەوەی عێراقیبوون بیر لەم مەسەلەیە دەكەمەوە. حەماس و شەڕێكم نیە لەسەر عێراق و بە وڵاتی خۆمی نازانم. یادوەریم هیچی تێدا نیە بەرەو عێراقم بەرێت و لێشم مەعلومە ئەو سیاسییە كوردانەی فرمێسكی تیمساحیانە بۆ عێراق دەڕێژن، راستگۆ نین لەگەڵ ناخی خۆیان و هۆكاری تر لە پشت هەڵوێست و قسەكانیانەوەیە. لەگەڵ ئەوەشدا پۆستی سەرۆك كۆمار پۆستێكی گرنگە، چ لەرووی سیاسی و چ لەئاستی دیپلۆماتی و چ لەڕوانگەی كۆمەڵایەتی و كولتوورییەوە. رەنگە ئەو كەسەی دەبێتە سەرۆك كۆمار، زۆر پێویستیی بە دەسەڵاتێك نەبێت، كە لەدەستووردا بۆی دیاریی كرابێ، هێندەی ئەوەی بۆخۆی بە هۆی كەسایەتی و ئەدای سیاسیی خۆیەوە، دەتوانێ دەسەڵات دروستبكات. دەستوور زۆر جار ئازادی زەوتكەرە، بەتایبەتی بۆ ئەو پۆستانەی ڕەهەندێكی سیمبوولیانەیان هەیە و دەخوازێ كەسەكە لە پرۆسەی سیاسی و لەناو ڕێكەوتە سیاسیەكاندا سەرمایەی ڕەمزیی خۆی بەهۆی هەڵبژاردنی بڕیاری گونجاو لە شوێنكاتی گونجاوی خۆیدا، دەوڵەمەند بكات. لێرەشەوە، ئەوەی دەبێتە سەرمایەی ڕەمزی، دەشبێتە دەسەڵات و سەرمایەی سیاسی. سەرۆك كۆمار كەسێكە دەتوانێ لە هەر پۆستێكی دیكە زیاتر چالاك و كاریگەربەخش و بڕیاردەریش بێت، ئەگەر هاتوو توانی سەرمایەی ڕەمزیی پێویست بۆخۆی دروست بكات. لەبەرئەوە من لەگەڵ ئەو ڕایەدا نیم، كە دەڵێ لەبەر ئەوەی پۆستی سەرۆك كۆمار بەپێی دەستور دەسەڵاتێكی ئەوتۆی نییە، كورد پێداگری لەپۆستێكی وەك سەرۆكایەتی پەرلەمان بكات باشترە. كورد دەتوانێ پەرلەمانتاری باشی لە بەغدا هەبێت، بەڵام سەرۆكی كۆماریش بە ڕۆح كورد و بە سیاسەتیش عێراقی بێت، نەك بە پێچەوانەوە ڕۆحی خۆی بە عێراق ببەخشێ و سیاسەت لەگەڵ كوردبوونی خۆیدا بكات. ئەم تەمسیلیە كۆمیدیەمان بینی و هیچ دڵمان پێی خۆش نەبوو. من لەو بڕوایەدام پۆستی سەرۆك كۆمار لە عێراقی ئەمڕۆدا، ئەگەر هیچ دەسەڵاتێكی ئەوتۆشی نەبێت، بۆ ئەوكەسەی وەك كوردێك دەبێتە سەرۆك كۆمار، بە مەرجێ ڕۆحی خۆی نەدۆڕێنێ و كوردبوونی خۆی لێنەبێتە كەمیی و عەیبە، بە زمانەكەی خۆی قسان بكات و وڵاتی خۆی لەسەر دڵ و سەر زار بێت، سوودێكی زۆری هەیە و كلیلی زۆر دەرگای سیاسیی و دیپلۆماتیكی جیهانیی بە ڕوودا دەكاتەوە، كە پاشان میللەت و نەتەوەكەی سوودی لێوەردەگرێت.
بەو باری تریشدا: دۆڕاندنی پۆستی سەرۆك كۆماری لە پای وەزارەتی دارایی و نەوتدا، كورتبینییەكی سیاسیانەی كوشندەی پێوە دیارە. ئەم بیرۆكەیە هەرچەندە لەسەر ئابووری سەنتەریزمەوە بیناكراوە، ئێمەش دەزانین كە ئابووری چەندە گرنگە لە سیاسەتدا، بەڵام ئەزموونی ئابووریی سەنتەریزم لەوڵاتی ئێمەدا جگە لەوەی بەردەوام هاوكاتیش بووە بە جەهلێكی كولتووریی كوشندە بۆ كۆمەڵگاكەمان، ئەوە هەمیشەش ئەنجامی باشی نەداوەتە دەستەوە و بەدئاكامییەكانی لە ئاكامە باشەكانی زیاتر بوون. بە مانایەكی تر: ئەو ئابووری سەنتەریزمەی لە كۆمەڵگای ئێمەدا هەیە و قیبلەكەی بریتیە لە وەزارەتی نەوت و دارایی، چ لە ئاستی كۆمەڵایەتی و چ لە بواری سیاسیدا، نابیناییەكی كەلتووری و ڕۆحی و دڕندەیی و بێبەزەیی زۆری بەرهەمهێناوە. ئەمڕۆ زۆرینە گیرفانەكانیان پڕترن لە جاران، بەڵام ڕۆح و ناخیان بەتاڵ و شوناسی كەسایەتییان لە مەترسیدایە و لەسایەی خۆشگوزەرانی ئابووریشدا توندڕەوی و زەبروزەنگیش لە برەوی بەردەوامدان. بۆیە ئەوانەی پۆستی سەرۆك كۆماری بە بەرمیلە نەوت دەگۆڕنەوە، هیچ بایەخێك بە ڕەهەندە سیمبولكیەكانی سیاسەت نادەن و ئەو جەهلە كەلتوورییەی تێیدا دەژین، وایلێكردوون پانتایی نیشتیمانیان لەلا ببێتە كیڵگەی بیرە نەوتەكان و هیچیتر. لەگەڵ هەموو ئەمانەشدا، شەڕی كورد بۆ پۆستی سەرۆك كۆمار نیە، بەڵكو بۆ هەڵبژاردنی كەسایەتییەكی كوردە، كە پێشتر لەسیاسەتی كوردیدا خۆی سەلماندبێ و دەستكەوتی هەبووبێ، كە ژمارەیان دەگمەنە، بەڵام پێویستە شانسی خۆتاقیكردنەوەشیان لە سیاسەتی عێراقیدا پێبدرێت، نەك لەبەرئەوەی كایەی سیاسی عێراقی كایەیەكی تەندروستە، بەڵكو لەبەرئەوەی دەروازەیەكە بەرەو سیاسەتكردن لە ئاستی جیهانیدا.