رێبوار سیوەیلی

ئەگەر لەوەڵامدانەوەی پرسیاری كۆتاییەوە دەستپێبكەین، كە ئێوە ڕای من لەبارەی هاوپەیمانێتیكردن لەگەڵ ئەو دوو سیاسییە عێراقیە و لایەنەكانیان، دەپرسن، بیروڕای من (لەو ڕوانگەیەشەوە كە دەڵێن كورد تەجروبەی لەگەڵ هەردووكیان هەیە)، ئەوەیە كە پێویست ناكات كورد لەگەڵ هیچیان هاوپەیمانێتی ببەستێ. ئەمەش لەبەرئەوەی ئەقڵ و ژیریی مرۆڤ پێماندەڵێت، ئەگەر لە بوارێكدا ئەزموونێكی خراپت لەگەڵ كەسانێك و لایەنگەلێك هەبوو، پێویست ناكات دووبارەی بكەیتەوە، چونكە ئەو كاتە جگە لەوەی ئاشكرای دەكەیت كە ئەقڵت بەكار نەبردووە، ئاواش بۆت گرنگ نیە هاوپەیمانی ڕاستەقینەی خۆت بدۆزیتەوە. ئاغای مالیكی و عەلاوی كوڕی یەك مێژوو، دەرهاویشتەی یەك قۆناغ و كەلتوور، لە هەمان كایەی سیاسی و خاوەن یەك بۆچوونیشن لەسەر مەسەلەی كورد. هەردووكیان لە عێراقی پاش بەعسدا پۆستیان هەبووە و هەیە، هەردووكیان پێشتر وادەی زۆریان بە كوردەكان داوە، هەردووكیان لەهەر عێراقییەكی تر زیاتر، زانیارییان لەسەر مێژووی كورد لە عێراق و كارەساتەكانی وەك ئەنفال، قەتڵوعامی بارزانییەكان و جینۆساید و هەڵەبجەكوژیی كوردەكان هەیە، بەڵام هیچ كاتێك ڕاشكاوانە، هەڵوێستگەرایانە و سیاسیانە، نەیانویستووە لەبارەی كوردەكان و ستەمكارییەك كە ئەوان لە سایەی ڕژێمی بەعسدا چەشتوویانە، بە شێوەیەكی بوێرانە قسەی خۆیان بكەن. نە لە ناوەوەی عێراق و نە لەدەرەوەی ئەم وڵاتە، هیچ كاتێك سەفیرێكی ڕاستەقینەی گشت عێراقییەكان نەبوون. هیچكاتێك لە سەردانەكانیاندا بۆ وڵاتە عەرەبییەكان، (كە بە بڕوای من ئەمە ئەو جوگرافیا ڕەشەیە كە نایەوێت دان بە ستەمی بەعسییەكان لە عێراقدا بنێت و بێئاگایە لە ئەزموونی دیكتاتۆریانەی بەعس لە هەرێمی كوردستاندا، كە ژمارەی منداڵانی بێدایك و باوك، ژنانی مێردكوژراو، كوێركردنەوەی سەرچاوەكانی ژیان و كۆقەبرەكان بەڵگەی ئەو ئەزموونە ڕەشەن)، نەیانویستووە بە پێچەوانەی چاوەڕوانیی ڕژێمە عەرەبییەكانەوە، ڕوونكردنەوە لەسەر مێژووی عێراق لە سایەی بەعسدا بدەن. ئەم دوو كەسایەتیە دەیانتوانی لەماوەی بەعسڕووخانەوە تا یادی هەژدەساڵەی كیمیابارانی هەڵەبجە، دەیان و سەدانجار خەڵكی كوردستانیان بەسەر كردباوە و هاوخەمی خۆیان لەگەڵ دەر بڕیبان. دەیانتوانی بەناوی دەوڵەتی عێراقییەوە، كە ئەوان هەردووكیان لە تۆپیدا بوون، داوای لێبووردنیان لە مرۆڤی ناوچەكە بكردایە. ئەوان وێڕای هەموو دژایەتییەكیان بۆ سیستەمی خۆبەڕێوەبردنی كوردەكان، وێڕای ڕێگریی زەقكردنەوە بۆ وەسەرپێكەوتنی ئابووریی نەوت لە هەرێمی كوردستاندا، وێڕای كەمكردنەوە لە بودجەی هەرێم و پارێزگاكانی كوردستان، وێڕای دیتن و هاوپیەمانبەستنیان لەگەڵ دوژمنانی كورد و خۆنەكردن بە خاوەنی ئەوەی ئێران و توركیا بە سنوورەكانی هەرێمی كوردستانی دەكەن و زۆر شتی تریش، هێشتا دەستبەرداری خەونی بەعسییەكان و كۆنترۆڵكردنەوەی هەرێمی كوردستان نەبوون و لە ڕێگەی سوپای هەڵوەشاوەی عێراقەوە، بەردەوامن لەدزەكردن و پەلاماردانی ناوچە جێناكۆكەكان. لەبەر هەموو ئەم شتانە و زۆرشتی تریش، كە گوتنیان لەبەهای ئازادیخوازانەی كوردبوونمان كەمدەكاتەوە و پێویستە هەڵبگیرێن بۆ دادگاییكردنی مێژوو، ئەم دوو كەسایەتیە و هاوشێوەكانیان لەكایەی سیاسیی عێراقدا، ئەو پیاوانە نین كورد ببێتە هاوپەیمانیان. بەڵام هەروەكو ئێوە لەو پرسیارەدا بەشێوەیەكی ناڕاستەوخۆ گوتوتانە، سەركردایەتی سیاسی كوردستان هەمیشە بە حەزی خەڵكی كوردستان لەبەرامبەر عێراقدا بڕیاریان نەداوە. ئەوان ئێستا دەڵێن، كە لەسەر بنەمای بەرنامەی حیزب و كوتلەی مالیكی و عەلاوی بڕیار دەدەن، بەڵام هیچ دوور نیە لە داهاتوودا ئەم مەرجەی خۆیان بیر بچێتەوە و ڕێك لەگەڵ ئەوەیاندا هاوپەیمانێتی ببەستن كە زۆرترین ناڕاستی لەگەڵ كوردەكان كردووە و زۆرترین ڕێگریشی لە پۆست سەدام حوسێندا بۆ مەسەلەی كوردەكان قووتكردۆتەوە. بیرەوەریی سەركردایەتی سیاسیی كورد لەگەڵ ئەم سیاسیە عێراقیانەدا بەلای بیرچوونەوەی خراپییەكانیاندا زیاتر بەهێزە، وەك بیركەوتەنەوەی خراپیەكانیان. بەبڕوای من مالیكی و عەلاویش باش دەزانن كە سەركردایەتی سیاسی كورد لەو مەسەلەیەدا یەكدەنگ نییە و ئەوانیش دەتوانن هەمیشە سوود لە ساویلكەیی سیاسیە كوردەكان وەربگرن بۆ بەرژەوەندیی خۆیان.
مەترسیدارترین ساتەوەخت ئەوەیە كە كوردەكان خۆیان بڕیار نادەن و دەخرێنە بەردەم ئیخیتار. ئەمجارەشیان ئیختیاركردنیان لە بەردەم دوو لایەن و كەسایەتیدایە كە بۆ مەسەلەی كوردیی لە عێراقدا هەمان تاس و هەمان حەمامن.