كۆمەڵگای كوردی ئەو زۆنگاوەیە تەنها مێشولەی مەلاریا تێیدا گەشە دەكات

جەبار جەمال غەریب

متمانە یەكێكە لەڕەگەزە گرنگەكانی پەیوەندی، بەبێ بوونی متمانە هیچ پەیوەندیەك لەدڵەوە نابەسترێ، جگە لەوەی نەبوونی متمانە هەموو پەیوەندیەكان وێران دەكات و كێڵگەكانی خۆشەویستی و وەفا پڕدەكات لە مین و وێرانە. نەبوونی متمانە زۆنگاوێك دروست دەكات، تەنها نەخۆشی و مێشولەی ئەنۆفلس و رەقی تێدا پەروەردە دەبێ. ئەوانیش بە هەموویان دەبنە هۆی بڵاوبوونەوەی دەردێك لە كوردستان پێی دەگوترێ "دەردە فەوزا".
متمانە لەكوێدا دەبێت هەبێت، لەنێوان كڕیار و فرۆشیاردا، لەنێوان مامۆستا و قوتابیدا، لەنێوان حكومەت و خەڵكدا، لەنێوان دكتۆر و نەخۆشدا، لەنێوان رۆژنامە و خوێنەردا، لەنێوان ژن و پیاودا...؟
هیچ كەسێك نیە لەو كوردستانە ئازیزەدا پارەی لە باخەڵدابێت و پێویستی زۆری بەوە بێت بەردێك بكڕێت سەری خۆی پێ بشكێنێت، متمانەی بە فرۆشیارەكە یان كاكی بازرگان بێت، چونكە مادام ئەو كڕیارە بەردی دەوێت، ئەو ئیسفنجێكی چینی دەداتێ، كە بەرەنگی بەرد رەنگ كراوە.
لەبەر نەبوونی هیچ یاسایەك كە مافی كڕیار بسەلمێنی، بازرگانی دڵسۆز ئامادەیە ژەهری مار بە هەنگوین بفرۆشێ، متمانەی لەنێوان مامۆستا و قوتابیدا لەئاستێكی ئەوەندە نزم دایە، هەموو مامۆستایان قوتابیەكانیان بەدەعبای هیچ نەزان و گێل دەزانن و قوتابیەكانیش مامۆستاكان بە بوونەوەری سەردەمی جاهیلی لەقەڵەم دەدەن. هەربۆیە پەیوەندی لەنێوانیاندا تەنها دەرەجەیە، ئەویش لەرێگای قۆپیە و فێركردن و مەلزەمە و واستەوە دابین دەكرێت. هیچ هێزێك نیە متمانە لەنێوان نەخۆش و دكتۆردا دروست بكات. متمانەی دكتۆر و نەخۆش وەك متمانەی نێوان راوچی و نێچیر وایە. نەخۆش هەرگیز دڵنیانیە چ نەخۆشیەكی هەیە، هەرگیز نازانێت ئەشیعەكەی راستە یان هەڵەیە. نازانێ ئەو دەرمانەی دەیان خوات دەیكوژن، یان بێ هۆشی دەكەن. هەرگیز لەوە دڵنیانیە ئەو نەشتەرگەریەی دكتۆر دەیڵێ، پێویستە یان هەر بۆ پارە سەرفكردنە. ئیدی متمانە لەنێوان بەڵێندەر و كارەكەیدا، دادوەر و گومانلێكراو، كرێكار و وەستادا بەرادەیەك سڕاوەتەوە، كە كەس هەست بە بوونی ناكات. سەرچاوەی هەموو ئەو بێ متمانەییە چییە؟ ئەو هەموو فەوزایە لەكوێوە هەڵدەقوڵێ؟ سەرچاوەی هەموو ئەو نەخۆشیانە دەسەڵاتە، دەسەڵاتە متمانەی لەهیچ شوێنێك نەهێشتووە. دەسەڵاتە وازی لەكاری خۆی هێناوە بۆتە بازرگان، جگەرەی بۆگەنی دونیا لێرە ساغ دەكاتەوە، بازرگان بە دەرمان خواردن و ئاو، هێلی تەلەفۆن و یاری منداڵان و تاقمی ددانی پیرەمێردانیش دەكات. هەر بۆ خۆشی یاسادانەر و پۆلیس لێكۆڵەرەوە و چاودێری یاسایە.
دەسەڵاتە بۆتە دكتۆر و ورگی نەخۆشەكان هەڵدەدڕێ، میكرۆبی تێدا جێدەهێڵێ، دەسەڵاتە پاكەتی دەرمانەكان پڕ دەكات لەگەچ و دەیفرۆشێ، هەر بۆ خۆشی چاودێری دەرمانخانەكان دەكات.
هەر دەسەڵاتە ئوتێل دوای ئوتێل دروست دەكات، ئاپارتمان دوای ئەپارتمان هەڵدەچنێ، قۆڵ و لووتی ئەو بیانیانە دەبڕێ كە سەردانی دەكەن، قاوەیەك بەنرخی ئاوی حەیات لەو ئوتێلانەدا بە موشتەریەكان دەفرۆشێت و لێژنەی ئەمنی "دێو" نیە بزانێ خاوەنە راستەقینەكانیان كێن و تا فێریان نەكات، چۆن لەكاتی ئاگركەوتنەوەدا مێوانەكانیان ئاوەرووت بكەن. بانكەكان، كۆمپانیاكانی ئۆتۆمبێل، هەرهەمووی هی دەسەڵاتە و سوێندی خواردووە، تا مردن دوژمنی سەرسەختی متمانەبێت.
دەسەڵاتێك كە هەموو كارێك دەتوانێ بكات، سەیرە هەموو بازرگانێك دەردەچێت، لەهەموو مەعدەنێك دەزانێت چۆن فریای ئەوە بكەوێت، خزمەتی هاوڵاتیان بكات، كەنگێ بزانێت داواكاری خەڵكی چیە، لەچ كاتێكدا كتابی كەڵەكەبووی ئەو رەش و ڕووتە ئیمزاكات. قوڕبەسەری ئەو زانایانەی نووسیان متمانە تاكە پردی سەركەوتنە. ئەوانە لەوانە نەگەیشتبوون تەنها كەڵەگایی تاكە رێگای سەركەوتن و نەمریە.